Tút Tút ăn dặm gđ 7 tháng

Tút Tút được 7 tháng thì mình bắt đầu cho em ăn thô lên. Và vấn đề là trong sách không có hướng dẫn cụ thể “thô dần lên” là như thế nào, nên là mình loay hoay giữa độ thô của giai đoạn 5-6 tháng và giai đoạn 7-8 tháng. Ngoài ra, giai đoạn này mình cũng bắt đầu cho em ăn tăng lượng đạm và tăng lên 2 bữa một ngày. Cũng lại loay hoay vì trong sách cũng không hướng dẫn cụ thể “tăng dần lên” như thế nào. Kết quả là tuy em ăn hết, ăn được khá nhiều, nhai và nuốt tốt nhưng có vẻ như quá tải với tiêu hóa nên tháng rồi em bị táo bón 2 lần, trong đó có một lần phân khá rắn nên em đi ngoài rất vất vả, rất thương. Dưới đây mình ghi chép lại một vài kinh nghiệm.

Độ thô và độ mềm

Sang giai đoạn này mới thấy giai đoạn 5-6 tháng đơn giản vì phụ thuộc vào cái rây để rây đồ ăn cho mịn. Sang giai đoạn này mình cơ bản là bỏ rây, chỉ dùng rây để rây những khi mình cảm thấy nghiền chưa được tốt, sợ em không ăn được.

Sau một vài lần, mình rút ra một kinh nghiệm là trước khi nghiền (bằng chày, thìa) mình cần cắt rất nhỏ đồ ăn ra (cỡ hạt lựu hoặc nhỏ hơn). Trước đây nghiền rồi đem rây nên mình thường cắt miếng to bằng hai đốt tay trước khi nghiền cũng không sao. Nhưng khi không rây mà không cắt nhỏ thì nếu đồ ăn có xơ thì khi nghiền đồ ăn vẫn tạo thành hỗn hợp mềm nhưng xơ vẫn bị dài. Với cá, ức gà có thể dùng đầu kéo cắt cho nhỏ hơn.

Giai đoạn trước cũng vì cậy có cái rây nên mình nấu các thứ không cần quá nhừ vẫn làm được đồ ăn mịn cho em, nhưng sang giai đoạn này mình thấy cần nấu nhừ hơn giai đoạn trước vì mình chỉ cắt nhỏ và nghiền.

Cháo giai đoạn trước mình rây hai lần thì giai đoạn này ban đầu rây một lần, sau đó thì nấu nhừ và không rây nữa.

Giai đoạn này cần chú ý hơn giai đoạn trước về độ thô vì nếu làm không kỹ em có thể bị hóc, nghẹn. Tút Tút có vài lần hơi hóc nhưng về sau mình chú ý việc nấu nhừ hơn và cắt nhỏ trước khi nghiền thì em không gặp vấn đề này nữa.

Nghiền và trộn

Giai đoạn này em thường ăn cháo + đạm (cá trắng, cá hồi, ức gà, gan gà, lòng đỏ trứng, đậu phụ) + rau củ quả. Có lúc mình lười nên nhiều khi trộn 2-3 thứ một lúc rồi mới nghiền chung, nhưng tốt nhất là nghiền từng thứ một rồi trộn hai thứ với nhau trước rồi cuối cùng trộn với cháo thì sẽ đảm bảo nghiền nhỏ được không sót. Trộn chung các thứ lại nghiền thì khi nghiền hỗn hợp quá nhiều sẽ dễ sót miếng. (Vì mình nghiền bằng chày chứ không dùng máy xay sinh tố vì cảm thấy không kiểm soát được độ thô.)

Nguy cơ táo bón

Mình nghĩ đây là điều cần lưu ý khi cho trẻ ăn dặm vì nó là vấn đề phổ biến dễ gặp phải.

Cuối giai đoạn trước Tút Tút đã ăn một ngày một bữa đầy đủ (cháo, đạm, rau, có thể có hoa quả nữa) và một bữa phụ (hoa quả). Sang giai đoạn này ban đầu mình tăng lên thành hai bữa đầy đủ cho em, nhưng như đã nói ở trên, em có bị táo bón hai lần, nên có thể là (1) do lượng ăn hơi nhiều (dù mình theo đúng lượng trong sách) hoặc (2) do nấu hơi đặc hoặc (3) do không cho em uống thêm nước (vì trước 6 tháng em không uống nước nên giai đoạn này ban đầu mình quên để ý tập cho em uống nước) hoặc (4) lượng rau củ quả không đủ hoặc kết hợp tất cả các lý do trên cùng với lý do nào đó khác.

Mình nghĩ quan trọng nhất là phải chú ý kỹ việc em đi ngoài hàng ngày. Nếu thấy khoảng cách giữa hai lần đi tăng lên (như Tút Tút bình thường đi một ngày ít nhất một lần thì tự dưng tới 1,5 ngày mới đi) hoặc phân của em bắt đầu rắn hơn trước mà lại ít hơn bình thường thì dù chưa táo bón cũng cần phải giảm hoặc ngừng ngay ăn dặm, bổ sung nước và hoa quả và các thực phẩm nhuận tràng (ví dụ khoai lang, đu đủ) để em đi lại bình thường rồi mới tiếp tục ăn dặm.

Lần đầu Tút Tút hơi táo một chút nhưng không có gì nên mình cũng hơi chủ quan. Mình có điều chỉnh giảm lượng ăn cho em một thời gian, sau thấy em ăn được mình lại tăng dần lên, đến lần thứ hai em đã bắt đầu có triệu chứng như kể trên mà mình chỉ giảm lượng đi chút chút, thành ra tới khi em táo hẳn 2 ngày đi được rất ít mình mới cho ngừng ăn dặm thì đã hơi muộn, em về sau cũng đi được nhưng rất vất vả, tội lắm. Tới lần tiếp theo thấy em đi phân rắn hơn mà ít mình đã ngừng ngay cháo, đạm, chỉ cho em ăn khoai lang và hoa quả, bổ sung nước thì thấy em lại đi được không vấn đề gì.

Giờ Tút Tút đã 8 tháng mình vẫn chưa có công thức cụ thể nên cho em ăn lượng như thế nào thì hợp lý. Sang tuần mình định giảm lượng đạm xuống một nửa, vẫn ngày hai bữa đầy đủ và thêm một bữa phụ hoa quả gì đó. Khi nào em ăn một ngày hai bữa với lượng ổn định rồi thì mình mới bắt đầu tiếp tục điều chỉnh độ thô.

Advertisements

Mùa thu không màu

Năm nào cũng vậy, tiếng nhạc Trung Thu vang lên chỉ nhắc tôi nhớ rằng Trung Thu với tôi chẳng có gì đặc biệt. Rất may là Tút Tút đã về nhà nội, chứ nó ở với tôi tôi cũng chẳng biết phải tổ chức Trung Thu cho nó như thế nào vì bản thân tôi không cảm nhận được không khí vui vẻ của ngày lễ này. Tôi đã từng trải qua một tuổi thơ hoàn toàn bình thường, cũng rước đèn trông trăng, cũng bánh nướng bánh dẻo chó bông bằng bưởi, cũng được bố mẹ cho đi ngắm phố phường mua quà, cũng mặt nạ bờm công chúa lấp lánh các kiểu, nhưng chẳng hiểu sao tôi không bao giờ thấy nảy sinh bất cứ cảm xúc gì mỗi dịp Trung Thu cả.

Hay nói rộng ra, mùa thu với tôi là mùa tẻ nhạt nhất trong năm, không gợi lên cảm xúc gì đặc biệt (trừ việc hay thấy buồn, chắc do đặc thù thời tiết), cũng chẳng gắn với kỷ niệm gì đáng nói. Sen cúc cốm kiếc nắng có vàng cỡ nào cũng chẳng ảnh hưởng gì tới tôi hết.

Ảnh hưởng đáng kể nhất của mùa thu tới tôi chắc là những cơn dị ứng, mà cũng phải 2 năm nay rồi đến dị ứng mùa thu cũng chả thèm ngó ngàng tới tôi nữa. Còn trước đó rất nhiều năm tôi không hề có ý thức mình bị dị ứng vào mùa thu, không biết đằng đi mua thuốc dị ứng uống mà cứ khi nào “tự nhiên” thấy hay khó chịu cổ họng thì lại mật ong sáng tối cho giảm bớt cơn khó chịu cho tới khi nào hết, thường cũng rất lâu.

Nếu mùa thu có gợi lên trong tôi chút hình ảnh nào thì có lẽ là hình ảnh mùa thu nước Mỹ ngập trong sắc đỏ và vàng của lá cây. Mùa thu đầu tiên trên đất Mỹ tôi đã ghi lại vào nhật ký thế này:

Mùa thu Mỹ thường cho mọi người một ấn tượng về sự quyến rũ đầy màu sắc. Còn với tôi, là một ấn tượng về sự mạnh mẽ. Những cái cây không chút ngại ngần trút bỏ hết những chiếc lá úa vàng, những cành cây trơ trụi lá hiên ngang đứng chờ mùa đông, như thể hoàn toàn sẵn sàng cho một sự đổi mới. Lá rụng phủ đầy những bãi cỏ, nhiều khi che kín toàn bộ màu xanh. Nhiều vô kể. Những người chăm sóc cảnh quan liên tục phải đi gom lá lại thành đống, rồi những chiếc xe tải lớn sẽ dùng những vòi hút rất to để thu gom hết chỗ lá khô ấy mang đi.

Nếu không có những dòng nhật ký ấy, có lẽ tôi cũng đã quên đi những cảm nhận mà mình đã từng có. Giờ đây nước Mỹ với tôi chỉ như một giấc mơ mà tôi đã từng mơ, với những ký ức hỗn độn.

Mùa thu này tôi thu mình vào cái vỏ ốc của một người thành thị độc thân với một cuộc sống khép kín gần như không giao tiếp với ai ngoại trừ gia đình. Mỗi tháng tôi chỉ miễn cưỡng đưa Tút Tút ra ngoài sưởi nắng được hai lần, còn việc đó chủ yếu trông cậy vào bà ngoại Tút Tút. Những lần ra ngoài hiếm hoi ấy tôi cũng chẳng buồn bắt chuyện với ai, chỉ nói chuyện với Tút Tút, giống một bà mẹ đơn thân thu mình lại trước thế giới.

Thật ra mùa thu hay đánh dấu một sự thay đổi nào đó trong cuộc sống của tôi, ví dụ như bắt đầu một công việc mới hoặc chuyển nhà. Nhưng cuộc sống của tôi vẫn thường xuyên thay đổi, thành ra những sự thay đổi lại trở thành bình thường chứ không có gì đáng nói.

Kể cả khi tôi đã từng gặp gỡ và phải lòng một chàng trai mùa thu thì khi mọi chuyện kết thúc cái mảng ký ức mùa thu trong tôi vẫn chẳng thêm được chút màu sắc gì.

Giữa tiếng nhạc Trung Thu rộn ràng, tôi thấy mình như một Tazaki Tsukuru không màu đang lặng lẽ đi qua cuộc đời.

Và tôi sẽ chờ mùa thu đi qua.

Tút Tút ăn dặm tháng thứ nhất

Vốn không phải là người ham thích nấu ăn, khi xác định làm bảo mẫu cho Tút Tút mình đã xác định cho em ăn dặm là một việc mình cần chú ý cố gắng. Ưu điểm của mình có lẽ là ngay với việc ăn uống của bản thân mình cũng chú trọng việc ăn cân bằng chất, ăn đồ tươi mới nấu, tránh để thực phẩm tươi quá 2-3 ngày trong tủ lạnh, tránh để đồ ăn chín trong tủ lạnh quá 2 ngày, tránh mua nhiều, tránh nấu thừa để phải ăn đồ cũ. Mình cũng đang cố gắng áp dụng những nguyên tắc này trong việc chuẩn bị đồ ăn cho Tút Tút. Ngoài ra, mình quan niệm ăn uống là phải vui vẻ và cũng lấy đây làm một nguyên tắc trong việc cho em ăn dặm. Rất may là tháng đầu tiên ăn dặm của em đã trôi qua suôn sẻ.

Mình nghĩ việc quan trọng đầu tiên là phải xác định được hướng đi và có những kiến thức khoa học cơ bản chắc chắn để mình có thể chủ động trong việc lên kế hoạch, áp dụng, thử nghiệm, và điều chỉnh cho phù hợp với em bé cũng như với khả năng của chính mình và điều kiện gia đình. Ngoài ra, ở VN không mấy ai chăm trẻ một mình mà xung quanh thường có các bà, cô dì nào đó và có thể có người giúp việc. Mỗi người có một tập hợp các quan điểm và kinh nghiệm khác nhau, đôi khi đối lập nhau, về nuôi nấng một đứa trẻ, trong đó có việc cho ăn dặm như thế nào. Bên cạnh đó thì đôi khi báo chí lại đăng lên một bài, bạn bè những người đã có kinh nghiệm lại chia sẻ hoặc khuyên bảo nọ kia, không nhất thiết là đúng. Quan trọng nhất sẽ là mẹ em bé, rồi tới người chăm sóc trực tiếp nếu mẹ em còn phải đi làm.

Nhà mình (tức là thực ra là mẹ Tút Tút và mình là bảo mẫu xịn sò của em) thống nhất làm theo cuốn sách Ăn dặm kiểu Nhật của hai tác giả Tsutsumi Chiharu và Niihara Keiko. Một là vì cuốn sách được viết rõ ràng, dễ hiểu, nghe chừng rất khoa học và hợp lý. Hai là nhà mình có biết một em bé được mẹ cho ăn dặm theo phương pháp này thấy em ăn rất giỏi và vui vẻ, khác với không ít các em bé khác ăn uống miễn cưỡng, thậm chí là sợ ăn hoặc không biết ăn vì không được tập ăn dần dần. Ngoài ra, giữa nhiều luồng thông tin không phải cái nào cũng đúng, mình thà tin vào một tiến sĩ dinh dưỡng và sức khỏe của Nhật hơn là những nguồn thông tin khác. Dĩ nhiên không phải ai cũng hoàn toàn đúng nhưng mình không lan man chuyện đó ở đây.

Dưới đây là một số kinh nghiệm mình muốn ghi chép lại từ tháng đầu ăn dặm của em Tút Tút theo phương pháp này.

Khởi đầu

Tút Tút bắt đầu ăn dặm từ 5 tháng rưỡi, có thể hơi muộn một chút so với khả năng của em, một phần vì ban đầu mình hiểu nhầm là em phải ngồi vững mới bắt đầu ăn dặm (thực ra có người lớn đỡ mà em ngồi được là bắt đầu thử ăn dặm được). Hai nữa là liên quan đến thời gian mẹ Tút Tút đi làm trở lại và mình bắt đầu “tiếp quản” em. Tuần đầu tiên mình trông em, tuy có bị bà giục cho em ăn dặm nhưng mình vẫn kệ vì lúc đó mình còn chưa sẵn sàng, chưa nghiên cứu được kỹ vì vừa dứt được công việc cũ mà vẫn còn một ít nợ nần. Mẹ em thì không giục như bà, chỉ bảo bác cố gắng cho em bắt đầu sớm.

Như đã nói, mình vốn không thích nấu nướng, nhất là các món phức tạp, nên cuốn sách đã giải tỏa được lo lắng của mình khi hướng dẫn rằng ăn dặm chỉ cần bắt đầu bằng một thìa cháo. Mình đã bắt đầu đúng như vậy. Thậm chí nguyên tuần đầu mỗi ngày mình chỉ cho Tút Tút ăn một bữa cháo trắng để cả hai bắt đầu làm quen. Với mình là để quen với việc nấu tí xíu bằng nồi nhỏ, chỉnh bếp, chỉnh nước, rây cháo… cũng như việc bố trí thời gian nấu ăn theo nhịp sinh hoạt của em. Với Tút Tút mình quan sát những phản ứng của em khi làm quen với ghế ăn, ăn, nuốt, lượng ăn phù hợp, có bị trớ không, có ảnh hưởng đến cữ sữa không, ị có bình thường không… Mặc dù ngay từ đầu em đã rất hợp tác, không gây khó khăn gì nhưng mình vẫn nghĩ là chính nhờ những quan sát đó mà sau này khi em bắt đầu có phản ứng không tích cực mình đã biết xử lý cho thích hợp.

Ngoài ra, cuốn sách cũng cho biết trước 9 tháng trẻ vẫn lấy dinh dưỡng chính từ sữa mẹ hoặc sữa công thức nên mục đích chính của ăn dặm chỉ là giới thiệu thức ăn và tăng dần độ thô của thức ăn để trẻ tập nhai thôi, còn lượng ăn và dinh dưỡng chưa cần phải quá chú trọng. Điều này cũng giúp mình không bị áp lực ở bước khởi đầu. Nhất là sau này khi bắt đầu có những lời khuyên cho em ăn cái này đi, cho thêm cái kia đi, tăng lượng lên, v.v., mình lại thấy may mắn vì đã có một quyển sách tốt để đọc để có đủ kiến thức cơ bản để biết mình cần làm gì, mình nên nghe các lời khuyên đến đâu.

Chuẩn bị đồ ăn

Vì dinh dưỡng và lượng với em lúc này chưa quan trọng nên mình nấu tí tí cho em ăn từng bữa. Thường nấu xong là ăn ngay (mình thường làm trong lúc em ngủ giấc ngắn buổi sáng), chỉ 1-2 lần nấu xong em chưa ăn ngay mà lui lại 2 tiếng gì đó. Việc nấu như thế này dĩ nhiên là tốn công, tốn của, tốn thời gian, tốn điện nước hơn là nấu một lần hoặc sơ chế sẵn rồi chia ra để tủ lạnh ăn vài bữa nhưng dĩ nhiên là đồ ăn sẽ tươi ngon hơn.

Hiện nay em chỉ ăn 1-2 bữa một ngày, nếu 2 bữa thường là một bữa cháo với gì đó, một bữa hoa quả chứ không phải một bữa đầy đủ nên mình vẫn đang làm đồ ăn theo cách tốn đủ thứ như thế này. Sau này khi em tăng lên ăn 2-3 bữa một ngày với lượng nhiều hơn, mỗi bữa cũng đủ chất hơn thì mình sẽ thay đổi cách chuẩn bị vì khi đó sẽ không có nhiều thời gian nữa. Hy vọng lúc đó vẫn viết blog đều để kể chuyện.

Về chế biến mình sử dụng bộ dụng cụ theo sách hướng dẫn để nghiền, mài, rây thì không thấy khó khăn gì. Chủ yếu là nghiền và rây, chỉ mới táo là mài rồi rây. Chuối thì bỏ lõi đi không thì rây rất mệt mà bị lẫn hạt nữa. Riêng cháo mình rây 2 lần, các thứ khác chỉ rây 1 lần. Nếu cháo trộn rau thì mình rây cháo 1 lần rồi cho rau đã luộc mềm vào dằm nát và trộn đều trước khi rây cả hỗn hợp. Hơi bất tiện chút khi bắt đầu làm nhiều món là cái rây chỉ có một nên làm xong một món phải đi rửa sạch để làm tiếp món nữa.

Nói chung kỳ cạch chuẩn bị các món ăn cho Tút Tút, dù rất đơn giản nhưng nó như một chỗ để mình trút cái tình yêu của mình cho em vào đấy. Mài mài rây rây cũng thấy hạnh phúc. Thật ra bản thân mình vốn thích những công việc thủ công nho nhỏ nên việc chuẩn bị đồ ăn cho em như này (thay vì xay máy chẳng hạn) mình thấy vui vẻ, thi thoảng thấy giống chơi đồ hàng ngày bé.

Món ăn

Mình theo hướng dẫn của sách làm từng món đơn giản, từ 1 nguyên liệu rồi tới giờ bắt đầu sang 2 nguyên liệu. Bắt đầu với cháo, rồi tới củ quả (bí đỏ, cà rốt, củ cải), rồi tới hoa quả (táo, chuối), rồi tới khoai tây, rau xanh (cải, ngót). Cháo thì duy trì hàng ngày. Ban đầu cháo riêng, rau củ quả riêng, sau mới trộn lẫn rau củ vào cháo. Hoa quả ban đầu cũng ăn riêng, tới hôm qua và hôm nay mới bắt đầu sang 2 nguyên liệu như táo + cà rốt, nước cam + cà rốt.

Chất đạm thì nhẽ theo sách là chưa được ăn lòng đỏ trứng đâu nhưng bác sĩ bảo cho em ăn thử xem có dị ứng không thì mới tiêm cúm gà nên mình có làm cháo trộn lòng đỏ trứng cho em ăn (có trên ảnh), thấy cũng không có vấn đề gì. Theo sách thì tuần 3-4 bắt đầu ăn cá thịt trắng được rồi nhưng mình lười chưa làm cho em ăn thôi.

Ai chăm có thể đổi món mới cho em mỗi ngày, còn mình có những món ban đầu mình cho em ăn 2 ngày liên tiếp, sau này mới đổi món mới mỗi ngày, hoặc lặp lại một món cũ.

Mình thấy cứ làm các món dần dần 1-2-3 nguyên liệu thì dễ làm, không bị áp lực, nhất là với những người không giỏi nấu ăn. Trong sách có nhiều công thức từ đơn giản đến cầu kỳ hơn, chắc sẽ phù hợp với nhiều người với độ ham thích nấu nướng khác nhau, và cũng gợi mở với những người không giỏi tự sáng tạo.

Cho em ăn

Mình nghĩ chuẩn bị đồ ăn cho em ok rồi mà cho em ăn không đúng lúc, đúng cách thì có thể em cũng không vui vẻ ăn hoặc từ chối ăn. Thường mình cho em ăn dặm vào giữa 2 bữa sữa, để tránh em no bụng sẽ không hào hứng ăn như trong sách hướng dẫn. Một lần làm muộn để em ăn dặm vào lúc em đã quá đói thì ăn dặm tí một từng thìa cũng không còn hấp dẫn nữa, em không chịu ăn, mình đã phải cho em ăn sữa trước để giải quyết cái bụng đói. Ăn sữa xong mình lại thử cho em ăn thức ăn thì lúc này em lại chịu ăn ngon lành. Một lần khác mình quên kiểm tra bỉm, em đã ị mà không biết, thì cho em ngồi vào ghế ăn em cũng giãy ra.

Tút Tút luôn ngồi ghế ăn khi ăn dặm. Nhưng mình thấy em không chịu được ngồi ghế lâu, nên không cho em ngồi vào ghế quá sớm (ngồi vào nghĩa là bắt đầu ăn luôn) và khi em bắt đầu khó chịu mình giải thoát cho em ngay, chuyển qua cho ngồi lên đùi mình, khi đó em lại chịu ăn tiếp.

Dạo này bắt đầu có một khó khăn là em đang ở giai đoạn để ý và khám phá mọi thứ xung quanh nên khi ngồi vào ghế em dễ mất tập trung vì mải nghiên cứu dây bảo hiểm của ghế hoặc tay ghế hoặc cái yếm của em. Mình vẫn đang cố gắng làm em khi ăn tập trung vào việc ăn, không tạo thói quen vừa ăn vừa chơi, trước mắt bằng cách tránh để những thứ dễ thu hút sự chú ý của em xung quanh khi em ăn, không mặc cho em mấy cái yếm màu mè bắt mắt lol.

Cũng có thể thỉnh thoảng mình sẽ cho em chơi đồ ăn một lúc. Tuy không nghiên cứu kỹ về ăn dặm tự chỉ huy nhưng mình đã một vài lần cho em chơi với miếng đồ ăn to, nhưng phải cứng chút (ví dụ như táo) để đảm bảo em không gặm gặm ra được một miếng nhỏ dễ hóc chết.

Khi đút cho em ăn, ngoài việc nói chuyện với em để “rào trước”, bao giờ mình cũng đặt thìa dừng ở môi em để em chủ động há miệng ra thì mình mới đút, để quan sát phản ứng của em, xem em có thích ăn không, với cả để em sẵn sàng ăn thì mới ăn. Ăn như này thì hơi chậm, dẫn tới em có thể phải ngồi lâu khó chịu, nhất là khi ăn tăng món hoặc tăng lượng, sau này sẽ lại phải tùy cơ ứng biến.

Em thích hay không thích?

Trong các món mình đã cho Tút Tút thử em không từ chối món nào, khi ăn thì hay cười mà mình nghi là do ham vui nhiều hơn là ham ăn, nhưng mình thấy có một số món em tỏ ra thích hơn hẳn so với các món khác. Biểu hiện là khi nuốt hết em lại tự chủ động há miệng đòi ăn tiếp, hoặc khi ăn nếu đồ ăn trào ra chút dính ở môi em sẽ đưa lưỡi ra liếm vào ăn nốt (một số món thì dính mép em cũng kệ).

Việc cho em ăn một món nhiều hơn một lần có thể giúp kiểm chứng lại xem món đó em có thích hoặc không thích thật không. (Mỗi ngày một món mới cũng chưa hẳn đã hay nhỉ?) Như sách có viết thì có món em không thích sau đó vài ngày có thể thử lại.

Đến giờ thì Tút Tút chưa tỏ ra không thích món nào, nhưng từ đầu mình đã xác định tâm lý thoải mái nếu có bị em chê đồ ăn. Vì suy từ người lớn ra, rõ ràng có những món mình không thích ăn, thì trẻ con cũng vậy, sao cứ phải bắt nó ăn nếu nó không thích. Hai nữa là như đã viết ở trên, nếu em tỏ ra không thích thì chưa hẳn đã do đồ ăn, mà có khi do mình làm gì đó sai sai, hoặc đơn giản em bị mệt, hoặc như sách nói là lần đầu có thể không thích, sau này có khi vẫn ăn. Ba nữa là có khi do chế biến, nguyên liệu đó sau này mình có thể chế biến theo kiểu khác có khi em lại ăn chẳng hạn.

Tóm lại là dù với bất cứ lý do gì, em mà chê mình sẽ không vì tiếc cái công chuẩn bị hay sợ em thiếu chất gì gì đó mà ép em ăn. Mình sẽ xem lại các yếu tố ảnh hưởng, rồi thử chế biến kiểu khác. Kể cả khi thử đủ cách rồi mà em vẫn chê thì đơn giản là em không thích cái nguyên liệu đó, cũng là chuyện hoàn toàn bình thường.

Chụp ảnh sống ảo

Ban đầu mình cũng chỉ chụp chơi vài cái, nhưng rồi lòng yêu cái đẹp nổi lên, cộng với thói quen thích thu thập dữ liệu, mình đã bắt đầu bày biện để chụp ảnh món ăn. Vì đang ở giai đoạn nghiền mịn đồ ăn cho em nên chụp ảnh thành phẩm cuối cùng nhiều khi nhìn cũng chả biết món gì nên mình bắt đầu trang trí bằng nguyên liệu trước khi chế biến để chụp cùng. Thôi thì kiêm thêm chân food stylist cho Tút Tút.

Ngoài chụp đồ ăn thì mình cũng chụp Tút Tút khi ăn, chủ yếu là chụp cái mồm lem nhem, những lúc em cười tít mắt khi ăn và những biểu cảm khác của em, hoặc lúc em nghịch và gặm đồ ăn. Rồi rảnh rảnh mình ghép ảnh gửi cho bố mẹ, ông bà em chiêm ngưỡng ông con/cháu giai ăn dặm ở nhà như nào. Toàn ảnh tuyển, có khi chụp 10 cái mới được 1 cái kute, nên dĩ nhiên ảo tung chảo luôn.

Nói chung đây cũng là một trò vui mới. Chỉ có điều phải có thời gian. Có những khi em đã quấy rồi phải cho ăn ngay thì chẳng kịp chụp choẹt gì. Rồi thỉnh thoảng ăn nhẩn nha còn tranh thủ chụp khi em đang ăn, hoặc khi có bà cho em ăn thì mình tranh thủ chụp, nhưng không phải lúc nào cũng làm được.

Vậy đó, tháng đầu ăn dặm của em Tút Tút cơ bản là vậy. Đầu xuôi không biết đuôi có lọt không. Chặng đường sắp tới sẽ thử thách hơn đối với mình, nhưng cứ xác định kiên trì theo cuốn sách đã chọn và làm theo sức của mình, hy vọng hai bác cháu lại tiếp tục cùng nhau khám phá thêm những món ăn mới và những niềm vui mới.

Tút Tút 25 tuần

Tút Tút đã được 25 tuần, tức là một tuần nữa em sẽ tròn 6 tháng. Mình đã trở thành bảo mẫu toàn thời gian cho em được hai tuần. Tút Tút ở nhà vốn có tên khác. Tút Tút là cái nickname mình đặt thêm cho em sau một lần dỗ em ngủ mình nghĩ ra trò bảo em đóng giả làm cái đồng hồ báo thức kêu tút tút và em rất chi là khoái chí.

Em đã ăn dặm tuần đầu tiên với cháo trắng. Nhìn chung là ổn, chỉ có hai ngày mình cho em ăn hẳn 20ml (vì trước đó cho em ăn 10ml thấy em có vẻ thòm thèm) thì thấy bữa sữa sau em ăn xong nghỉ ngơi rồi mà vẫn bị trớ ra nhiều. Hai hôm tiếp mình giảm xuống 15ml như sách hướng dẫn thì thấy em ổn.

Mẹ Tút Tút định hướng cho em ăn dặm kiểu Nhật và trang bị cho hai bác cháu sách vở, đồ nghề, bác cứ thế nghiên cứu làm theo thôi. Mình đọc sách (Ăn dặm kiểu Nhật) thấy triết lý và nguyên tắc của tác giả rất hợp lý và dễ hiểu, đồng thời thực đơn cũng giống gu ăn uống của chính mình và mẹ Tút Tút là thích ăn đồ đơn giản, rau củ luộc không cần chấm gì.

Thấy mình cho em ăn cháo trắng cả tuần nhiều người đã giục trộn rau vào cho em ăn nhưng quả thực mình thấy cháo trắng không đã rất thơm ngon mà. Nhà mình lâu nay toàn ăn gạo thơm RVT, nấu cơm mở nồi ra đã thơm lừng, nấu cháo cho em mình thấy cũng thơm ngon hấp dẫn mà. Hai tuần tới mình chưa định trộn gì vào cháo cho em đâu mà chỉ giới thiệu lần lượt các loại rau củ quả cho em thôi.

Mình cho Tút Tút ăn không gặp chút khó khăn gì. Bữa đầu tiên mình hơi hồi hộp nhưng em ăn rất nhiệt tình, dù chưa quen nên cháo đút vào ban đầu có trào ra chút. Trong clip mẹ Tút Tút quay lại lúc em ăn dặm bữa đầu tiên còn có đoạn em lao đầu vào bát rất hào hứng ^.^.

Ban đầu mình nghĩ Tút Tút cũng dễ nên mọi thứ thuận lợi như vậy, nhưng một hôm xem bà cho Tút Tút ăn mình mới thấy nếu làm sai cách thì dễ cũng thành khó. Hôm đó em ăn 15ml cháo mà đã mất kiên nhẫn, đòi ra khỏi ghế ăn. Kinh nghiệm của mình là cho em ăn từ từ, chút một, nếu thấy một thìa em không nuốt được hết mà bị trào ra thì giảm lượng lại, chờ em ăn xong từng miếng rồi mới xúc tiếp thìa nữa, không đi đâu mà vội. Quan trọng là phải quan sát và lựa theo phản ứng của em ở từng thìa một. Với khi cho em ăn bao giờ mình cũng nói chuyện vui vẻ với em (xong rồi, cháo này con, mình ăn nhé, há miệng nào, ăn nào, ăn tiếp nhé, có ngon không, ngon nhờ…).

Việc nói chuyện tạo không khí tích cực như này trong sách cũng có viết, nhưng mình làm chủ yếu là vì bản thân mình thích thế. Không đọc sách thì mình cũng sẽ vẫn làm thế vì mình thích nói chuyện với em, không phải là để nịnh em ăn mà để việc cho em ăn trở nên vui vẻ cho chính mình nữa. Mình thích quan điểm của tác giả Chiharu là ban đầu ăn dặm chỉ để em tập ăn chứ không đặt nặng chuyện ăn bao nhiêu, dinh dưỡng thế nào, nên mình cũng không tạo áp lực gì cho cả mình lẫn Tút Tút. Mình cũng xác định trước là nếu em không thích mình sẽ ngừng, không ép, không cố. Chứ mình thấy khi bà cho em ăn lúc em đã hơi khó chịu (có thể do đút nhanh quá hoặc gì đó không biết) mà bà vẫn đút tiếp cho em ăn như để hoàn thành cho được 15ml, đâm ra em có hơi cáu.

Tuần tới bắt đầu cho em ăn thử các loại rau củ quả mình vẫn tinh thần này, em không thích là ngừng ngay không ép. Nếu có gì em không thích thì sau này mình sẽ thử chế biến kiểu khác như trộn với cháo hoặc trộn với gì khác. Nếu em vẫn không thích thì thôi. Chứ mình đã chứng kiến nhiều em phải ăn cháo hổ lốn cho đủ chất trông rất tội. Tút Tút có cô em họ nay đã đi học lớp 1 mà rất sợ ăn, rất tội nghiệp.

Nhân nhắc đến chuyện nói chuyện với Tút Tút, mình cảm thấy là người lớn ít/ngại nói chuyện với trẻ con là vì nghĩ là trẻ con chưa biết gì, chưa hiểu gì. Thật ra các em đang quan sát và lắng nghe thế giới xung quanh mà. Hồi xưa một giáo viên tiếng Anh người Anh mình quen có chia sẻ một bí quyết học tiếng Anh là nghe thụ động không cần phải cố gắng hiểu. Ông giải thích là cách trẻ con học nói tiếng mẹ đẻ cũng như thế, ban đầu chỉ nghe thôi. Khi các em bập bẹ được những từ đầu tiên thì không phải là một điều kỳ diệu mà là kết quả của việc lắng nghe người khác nói trong suốt 1-2 năm đầu đời.

Mình thì hay nói chuyện với Tút Tút. Mình nói chuyện với Tút Tút từ ngày em còn chưa thèm nhìn mình kia. Nhưng mình thích thì mình cứ nói thôi, cho tới khi em bắt đầu biết nhìn vào mắt mình, biết chăm chú lắng nghe, và biết ầu ơ đáp lời. Giờ thì em đã biết hét i a.

Vậy nói chuyện gì với tụi lít nhít tưởng như chưa hiểu gì chưa biết gì và đáp lời ta thì rất hạn chế? Trước hết bạn phải tưởng tượng em là một đứa trẻ đã lớn, đã nghe hiểu hết những gì bạn muốn nói, chỉ là chưa đủ ngôn ngữ để nói chuyện lại như người lớn thôi. Giải phóng được bản thân khỏi việc coi em là “con nít không biết gì” thì tha hồ chuyện. Các chuyện dễ nói nhất là chào hỏi em, kể chuyện cho em nghe, hỏi em tối qua ngủ có ngon không, có quấy bố mẹ không, hôm nay em đã làm gì, có đi chơi không, có ăn cái này làm cái kia không (bịa đặt ra mà hỏi), có thích không, sau đó tự thay em trả lời rồi quan sát phản ứng của em. Rồi bạn có thể phát huy trí tưởng tượng sau này em lớn bạn sẽ làm gì với em, cho em ăn gì, cho em đi chơi đâu… Đến giờ mình đã hứa hẹn với Tút Tút đủ thứ hầm bà lằng trên trời dưới biển rồi.

Hồi đầu mẹ Tút Tút cũng không biết nói chuyện gì với Tút Tút nhưng sau mấy hôm nghe bác với bà với bố em bịa đặt đủ thứ nói chuyện với em thì dần dần cũng học được cách nói chuyện với em như vậy. Khỏi lo hết chuyện để nói vì ngày nào trong cuộc sống của người lớn chẳng nảy sinh cái này cái kia. Hoặc cứ nhìn quanh nhà hay nhìn em mà tưởng tượng ra thôi. Ai đã đánh mất trí tưởng tượng thì thông qua chơi và nói chuyện với trẻ con chắc sẽ khôi phục lại được đấy.

Tóm lại là mình đang khởi đầu công việc bảo mẫu này rất thuận lợi, rất vui vẻ, luôn nhận được sự hỗ trợ của bố mẹ và bà ngoại Tút Tút. Bà ngoại thì có chút bất đồng trong việc cho Tút Tút ăn (lúc nào cũng sợ cháu đói và nếu cháu nhăn nhó hị hị thì luôn nghĩ là cháu đói) nhưng mẹ cháu thuộc team của mình (như từ xưa đến giờ), và bọn mình cơ bản cũng “xử lý” được bà ngoại bằng cách kiên quyết làm theo cách của mình nhưng tránh xung đột. Cho bà làu nhàu tí nhưng không cãi nhau với bà làm gì cho mất công (vì kiểu gì bà cũng không nghe), mệt người, lại tạo không khí xấu cho Tút Tút. Cũng có những lúc nhượng bộ bà những cái nhỏ nhỏ rồi để kệ bà tự xử lý những vấn đề nảy sinh do bà làm theo cách của bà (ví dụ cho ăn rồi nhưng Tút Tút vẫn hị hị). Những cái quan trọng thì không nhượng bộ (cái này mình học của người Nhật B-)).

Không ít người cảnh báo trước với mình là bỏ việc ở nhà trông trẻ con sẽ bị stress, nhưng mình nhất định không thể bỏ lỡ việc được chăm sóc và nhìn Tút Tút lớn lên từng ngày từng giờ trong năm đầu đời của con với rất nhiều thứ đầu tiên. Giống như với Nemo, mình không kỳ vọng Tút Tút phải trở nên thông minh giỏi giang đa tài hay thành ông này ông nọ. Mình chỉ muốn hai đứa nó được vui vẻ, được yêu thương, được giúp đỡ học hỏi những kỹ năng cần thiết, và được dần dần khám phá thế giới nhiều màu sắc này.

Thiếu một tình yêu

Tuyển Pháp của Deschamps năm 2018 có tất cả những gì tôi muốn thấy ở một đội bóng: tấn công sắc sảo nhưng tuyệt không tấn công khi phòng thủ còn chưa chắc, trung tuyến lạnh lùng lì lợm, một ai đó chơi quyết liệt và đáng yêu như Griezmann, và một ông huấn luyện viên nói ít làm nhiều. (Đó là lý do nhiều năm nay tôi chọn làm fan của Đức vì Đức khi có phong độ tốt mang một dáng dấp như vậy.)

Tuyển Pháp của Deschamps năm 2018 cũng đứng trước một trận chung kết lịch sử với vô vàn những câu chuyện thú vị xung quanh cả đội tuyển cũng như nhiều cá nhân.

Tuyển Pháp của Deschamps năm 2018 cũng có một đối thủ không thể xứng đáng hơn trong trận chung kết: Croatia. Điều này đã được thấy rõ hơn (so với dự đoán) trong trận chung kết với lối chơi và tinh thần thể hiện tham vọng vô địch của Hrvatska.

Việc Pháp lên ngôi lần thứ hai cũng sẽ có một ý nghĩa đặc biệt với cá nhân tôi vì cách đây hai mươi năm tôi là người đã đặt một niềm tin vu vơ vào một tuyển Pháp mà tôi gần như không hiểu gì về họ, đến nỗi mà khi họ giành chức vô địch tôi còn thấy ngỡ ngàng.

Với tất cả sự hâm mộ cùng chút kỷ niệm kể trên, tôi đã bỏ lỡ dịp chứng kiến Pháp lên ngôi vô địch lịch sử lần thứ hai. Hiệp hai của trận chung kết tôi đã vừa xem  vừa ngủ. Rồi trận đấu đã kết thúc, tuyển Pháp đã lên bục nhận cúp và ăn mừng trong lúc tôi đã chìm vào giấc ngủ sâu.

Thật ra trước trận đấu, tôi đã than phiền với bố tôi là mê mẩn xem bóng đá cả tháng nay không hiểu sao tới trận chung kết tôi tự dưng thấy mất hứng, chả cảm thấy hào hứng trông đợi gì cả. Bố tôi, một người dày dạn kinh nghiệm xem bóng đá, đã bảo là: đấy là vì không có đội ruột của mình nên thế.

Tôi đã bán tín bán nghi: tôi cũng đang thích Pháp cơ mà!?

Và rồi như đã kể ở trên, cái sự “thích Pháp” của tôi năm nay đã kéo dài đến hết hiệp 1 của trận chung kết.

Một lần nữa, như mọi lần, rốt cuộc tình cảm của tôi đã phản bội lý trí.

Khi người ta còn trẻ, chuyện yêu đương thường diễn ra rất dễ dàng. Tôi đã yêu điên cuồng Manchester United chỉ đơn giản bởi tôi đã mê mẩn Eric Cantona ngay từ những lần xem bóng đầu tiên. Chấm hết. Không có lý do thứ hai. Tuổi trẻ là cứ yêu cái đã rồi tìm hiểu sau!

Nhưng nếu chẳng may mà cái tình yêu trẻ trung điên cuồng rồ dại ấy mà có trục trặc mà người ta không vượt qua được, ví dụ như Man thì sa lầy còn tôi thì không chịu được thất bại kéo dài, một thời ngây thơ sẽ được đặt dấu chấm hết. Vĩnh viễn. Từ ngày đó trở đi, con người sẽ bắt đầu sống chung với lý trí.

Sáng hôm nay thức dậy với một tuyển Pháp đã đăng quang từ lúc nào, một lần nữa nhận ra rằng lý trí của mình đã bị phản bội, có lẽ tôi sẽ phải bắt đầu suy nghĩ nghiêm túc hơn về việc lắng nghe trái tim mình.

Bỉ – Anh: Kết thế nào cho ngọt?

Tốt nhất là không nên có trận tranh giải ba tại world cup. Giống như ông Van Gaal, tôi không muốn đội bóng nào phải chịu thêm một trận thua không cần thiết sau khi đã lọt vào top 4 của giải. Nhưng khi mà FIFA mãi chưa muốn bỏ cái trận đấu vẫn giúp họ hái ra tiền này thì ta đành phải chấp nhận vậy.

Mấy hôm rồi tôi cứ nghĩ mãi không biết Bỉ và Anh sẽ bước vào trận đấu với tâm thế nào và sẽ đá vì điều gì. Tôi chỉ thấy nhẹ nhõm khi đọc được một tin rằng bất kể kết quả trận đấu này ra sao thì đất nước Bỉ sẽ vẫn tổ chức ăn mừng như thể đội tuyển của họ đã giành chức vô địch. Nghe đâu lịch trình đã được lên và nhà vua sẽ gặp toàn đội trước khi một chiếc xe bus hai tầng sẽ đưa họ đi quanh phố cho thỏa lòng người hâm mộ.

Tôi tin là người Anh cũng sẽ làm thế. Không nhất thiết là một màn chào đón y chang nhưng các cổ động viên Anh (dù có thể không phải tất cả) nhất định sẽ có cách thể hiện tình cảm của họ với đội tuyển của Southgate. Bởi vì đã rất lâu rồi mới có một tuyển Anh chạm được đến trái tim của người hâm mộ và làm cho họ sung sướng đến phát rồ.

Sau trận thua của Anh trước Croatia, các báo tranh nhau đưa lên những hình ảnh về những giọt nước mắt và vài lá cờ bị vứt lại chỏng queo. Còn tôi thích hơn một hình ảnh được truyền hình ghi lại: một nhóm cổ động viên Anh trên khán đài ngay khi trận đấu kết thúc thay vì sụp xuống khóc thì đã đứng lên vỗ tay cho đội tuyển và hô vang một lời cổ động nào đó.

Tôi thích bóng đá thực dụng, tôi thích bóng đá là phải chiến thắng, nhưng tôi thực sự hiểu bóng đá không bao giờ chỉ gói gọn trong hai chữ thắng thua. Bóng đá hấp dẫn vì tất cả những câu chuyện xoay quanh nó.

Tối nay, Bỉ và Anh có thể ra sân với quyết tâm thắng để làm quà cho cổ động viên hoặc để chứng minh bản thân trước những chỉ trích nhất định đã chĩa vào họ sau khi thua ở bán kết. Hoặc họ có thể vào sân với tâm lý thoải mái đá được đến đâu thì đá. Hoặc họ có thể chơi trội bằng cách cho các cầu thủ dự bị ra sân để ai cũng được đá ở world cup lần này. Hoặc họ có thể chơi với một sơ đồ và chiến thuật hoàn toàn khác. (Southgate là Xử Nữ, anh này sẽ không tự dưng làm gì điên rồ đâu lol.)

Với tôi thì thế nào cũng được. Vì tôi nghĩ rằng cả hai đội sẽ đều có một cái kết ngọt đang chờ họ ở quê nhà.

Không có gì để mất

Là đội vào bán kết một cách vất vả nhất trước những đối thủ không phải là quá mạnh, Croatia rõ ràng là đội yếu nhất khi bốn đội cuối cùng bước vào vạch xuất phát. Lịch sử của họ cũng khiêm tốn nên cũng không nhiều người kỳ vọng vào họ. Do đó, Croatia chẳng có gì để mất nữa. Họ chơi lì đòn, máu lửa, và quyết chiến tới cùng như thể đây là lần cuối cùng họ được chơi bóng. Rốt cục, những người Anh đã đánh mất tất cả khi đã sớm mơ về trận chung kết với Pháp.

Đầu trận, Anh dâng lên ồ ạt và  nhanh chóng có bàn thắng phủ đầu Croatia. Quá nhanh, quá dễ dàng cho tuyển Anh. Thêm một bàn nữa thì khéo Croatia vỡ trận. Nhưng Anh lại không làm được điều đó. 9/12 bàn thắng của tuyển Anh (75%) đến từ các tình huống cố định cũng có nghĩa là họ không thực sự sắc sảo với những pha tấn công bóng sống. Sau thời gian đầu bị lấn lướt, Croatia đưa trận đấu trở về thế giằng co.

Sang tới hiệp 2, khi tôi bắt đầu nghĩ tới một kết quả tương tự trận bán kết thứ nhất thì Croatia tăng tốc trận đấu. Điều phải đến đã đến. Croatia gỡ hòa. Một bàn thắng sống, điều mà Anh không làm được trong suốt cả 120 phút. Kể từ đó Croatia càng đá càng hay và dồn Anh vào thế khó. Bắt đầu xuất hiện những đường chuyền hỏng bên phía tuyển Anh, một vấn đề đã lộ rõ trong trận giằng co giữa Anh và Colombia. Những sự thay người bên phía tuyển Anh không mang lại thay đổi nào tích cực. Rashford chơi khá non nớt.

Croatia, kẻ đã sống sót qua liên tiếp hai trận 120 phút cùng hai lượt đá luân lưu hại não, đã đẩy Anh một lần nữa đi đến những hiệp phụ. Những tưởng càng kéo dài các cầu thủ Croatia càng dễ mất sức hơn so với tuyển Anh do đã vắt kiệt sức ở hai trận trước và nghỉ ít hơn nhưng họ vẫn đá như lên đồng. Tinh thần thi đấu quá tuyệt vời. Bản lĩnh của những cầu thủ đã dạn dày kinh nghiệm chinh chiến tại các cúp châu Âu là không thể xem nhẹ.

Croatia đã từ chối trở thành đội bóng đầu tiên 3 lần liên tiếp trải qua những lượt đá penalty ở các vòng knock out của một kỳ world cup. Họ ghi bàn thắng trong hiệp phụ thứ hai, đặt dấu chấm hết cho tuyển Anh, và viết nên một trang sử mới cho bóng đá Croatia.

World cup cần những đội bóng quật cường như Croatia! Trận chung kết World Cup 2018 cần một đội tuyển bản lĩnh như Croatia!

Giờ đây, Croatia một lần nữa lại sắp bước vào một trận đấu knock out với một thể lực bị vắt kiệt, nghỉ ít hơn đối thủ, và bị đánh giá thấp hơn. Và một lần nữa, họ sẽ chẳng có gì để mất!

Ajmo Hrvatska! Ajmo do kraja!

Tiếp tục hy vọng

Hơn ba thập kỷ Bỉ mới lại vào tới vòng bán kết world cup, thành tích tốt nhất mà bóng đá nước này có được tại một giải vô địch thế giới. Có nghĩa là có lẽ đa số cổ động viên dưới 40 tuổi chưa bao giờ được chứng kiến một tuyển Bỉ hay như đội tuyển đá world cup lần này. Thế nhưng một tuyển Bỉ đá hấp dẫn, một đội hình ưa tấn công đa dạng, một tập thể ăn ý và gắn kết đã phải dừng bước tại bán kết. Thật đáng tiếc cho họ. Thật nghiệt ngã cho một giấc mơ.

Pháp và Bỉ là hai đội tôi thích nhất tại giải lần này. Họ gặp nhau tại chung kết thì hay hơn. Khi ấy dù có thua, Bỉ vẫn sẽ là á quân, một vị trí rất khác so với thứ ba hay thứ tư như họ đã từng có tại Mexico 86.

Thật ra trước trận đấu này, dù thích hai đội ngang nhau tôi vẫn chọn cổ vũ cho Bỉ. Tôi không chỉ muốn họ vào chung kết. Tôi đã muốn họ trở thành vô địch. Đây là lần đầu tiên trong suốt giải đấu này tôi đã (dám) nghĩ đến một điều gì đó xa hơn một trận đấu trước mắt. Thường tôi chỉ tập trung vào trận đấu trước mắt và gạt đi tất cả những suy nghĩ, dự đoán về sau, bởi sống ngần này tuổi, xem bóng đá ngần ấy thời gian, tôi quá biết rằng cuộc sống luôn luôn khó lường, mà bóng đá thì chính là cuộc sống.

Hôm nay Bỉ đã khiến tôi dám bước ra khỏi sự sợ hãi thất vọng mà mơ một giấc mơ mong manh. Lần đầu tiên sau rất nhiều năm.

Bỉ đã thua nhưng thế hệ hiện tại của họ vẫn còn những cơ hội trước mắt. Họ hãy còn trẻ. Và ký ức đẹp về họ tại giải lần này sẽ khiến cho họ sẽ tiếp tục được dõi theo và cổ vũ bởi rất nhiều người ở trong và ngoài biên giới nước Bỉ. Chỉ cần họ biết đứng lên sau thất bại này, tiếp tục cố gắng, tiếp tục khát khao, tiếp tục hy vọng.

Pháp thắng là xứng đáng. Hiệp 2 Pháp đã chơi nhỉnh hơn Bỉ. Giống như Umtiti đã nhanh hơn Fellaini một nhịp.

Điểm trừ của trận đấu là Mbappé, người trong hai trận gần đây đã bắt đầu chuyển từ hình ảnh một niềm hy vọng mới của bóng đá thế giới sang hình ảnh của một thằng bé hư hỏng. Trận trước thì ăn vạ. Trận này thì xấu chơi khi không trả bóng tử tế cho đối thủ ném biên mà làm trò để cướp bóng. Hai lỗi đều nhận thẻ vàng. Nhẽ ra Mbappé nên bị cộng dồn thẻ để có dịp ngồi làm khán giả trận chung kết mà ngẫm nghĩ về những trò mèo đáng xấu hổ của mình trên sân.

Bốn đội đặt chân vào bán kết đều mang trong mình những giấc mơ khiến người ta cũng muốn mơ cùng họ. Bỉ là đội đầu tiên ngã ngựa còn Pháp giờ tiếp tục giấc mơ lần thứ hai vô địch thế giới. Mới ngày nào tôi còn cổ vũ tuyển Pháp tại France 98 mà chớp mắt một cái đã hai mươi năm. Người đội trưởng năm nào nay đã là huấn luyện viên trưởng.

Croatia cũng có một thế hệ vàng tại France 98 và cho giải đấu một vua phá lưới. Davor Suker giờ đây đã là chủ tịch liên đoàn bóng đá Croatia. Dù là đội yếu nhất trong bốn đội, Croatia chắc chắn không tội gì mà phải e ngại trước một cơ hội đi xa hơn những gì mà họ đã làm tại France 98.

Anh có một giấc mơ khác. Cũng là mơ tới chức vô địch lần thứ hai nhưng khác Pháp ở chỗ chức vô địch duy nhất họ có được từ trước đến giờ cách đây đã hơn nửa thế kỷ (1966). Quá lâu để các cổ động viên của họ ngày nay có chút cảm giác gì của một nền bóng đá đã từng vô địch thế giới. Ngay cả lần cuối cùng họ vào tới bán kết world cup cũng đã cách đây ngót nghét ba chục năm (1990). Nhiều thế hệ cầu thủ được kỳ vọng đều lần lượt phải đi qua những giấc mơ tan vỡ. Huấn luyện viên hiện tại của họ là một trong những thế hệ đó. Southgate, người mà năm 1966 còn chưa ra đời và năm 1990 còn chơi cho Crystal Palace tại giải hạng nhất, nay đã xây dựng nên một tuyển Anh với diện mạo hoàn toàn mới, ít được kỳ vọng hơn nhưng chơi đầy ấn tượng bất chấp một lịch sử không ủng hộ.

Hôm nay Bỉ đã tạm dừng một giấc mơ. Ngày mai sẽ thêm một đội nữa. Và rốt cục đến ngày cuối cùng sẽ chỉ có một giấc mơ trở thành sự thật. Dù đó có là giấc mơ nào thì tôi cũng mong ba đội còn lại sẽ tiếp tục tạo nên những hy vọng mới trong các giải đấu sau này.

Rũ bỏ lời nguyền

Tôi rất ghét những gì lặp đi lặp lại. Vì nó làm cho cuộc sống trở nên nhàm chán. Một điều thú vị trong bóng đá là những con số thống kê luôn được đưa ra với sự hồi hộp chờ đợi một outlier. Với đội tuyển Anh, outlier mà họ trông đợi nhất trong bao năm hôm nay đã xuất hiện: Anh thắng bằng đá penalty!

The New York Times giật tít: Anh rũ bỏ lời nguyền penalty và cứu World Cup của mình.

Tờ này đã viết rất hay:

Dĩ nhiên là đã đến lượt luân lưu. Luôn luôn là lượt luân lưu.

Và dĩ nhiên mọi người đều nghĩ Anh thua. Bởi vì Anh luôn thua trong các loạt sút penalty.

Nó như đã là một vấn đề xuyên suốt. Hoặc một lời nguyền. 1990. 1996. 1998. 2004. 2006. 2012. Sáu giải đấu lớn trong suốt hai thập kỷ, và Anh, tràn đầy hy vọng và không thiếu những tên tuổi lớn, bị loại theo cách tàn nhẫn nhất có thể.

Nhưng giờ là một tuyển Anh mới, họ bảo thế. Một đội tuyển trẻ với những nụ cười trên môi và những bước chân bùng nổ và một niềm tin rằng mọi chuyện không nhất thiết phải luôn diễn ra như nó đã từng diễn ra.

Và tuyển Anh này không thua trên chấm penalty. Ít ra không phải là đêm qua…

Tôi chưa bao giờ là fan của tuyển Anh, vì đội này hay thua sớm. Thêm nữa, tuyển Anh thường cho tôi cái cảm giác của một “tuyển United lỗi”. Same same but different. Nhưng cái vụ chuyên thua 11m của họ tôi cũng thấy tội. Bẵng đi một thời gian dài không xem đá bóng giờ đây mang đến cho tôi những cảm giác rất thú vị. Thay vì phải nhìn các đội thay máu từ từ, tôi đùng một phát được chứng kiến những đội tuyển hoàn toàn mới. Nhìn vào những gương mặt trẻ của tuyển Anh, tôi lại thêm chút hy vọng họ sẽ viết nên một lịch sử mới.

Không phải tự nhiên người ta sợ những cái dớp trong bóng đá. Nó thực sự đáng sợ. Nó làm nhụt chí con nhà người ta. Thời gian cuối hiệp phụ thứ hai tôi đã nghĩ tới kịch bản bi kịch nhất: Harry Kane, ngôi sao mới của tuyển Anh, người đã sút phạt  11m ăn không biết bao nhiêu quả, sút hỏng quả 11m đầu tiên cho tuyển Anh trong lượt sút luân lưu. Kịch bản bi thảm thứ hai: Marcus Rashford, tiền đạo MU đang ngồi ghế dự bị tuyển Anh, người mà từ cuối hiệp 1 tôi đã kêu gào Southgate cho vào sân, đá hỏng quả 11m. Rốt cục, hai cầu thủ 9X này lần lượt sút thành công hai quả penalty đầu tiên cho tuyển Anh. Nỗi lo trong lòng tôi vơi đi một nửa.

Một nỗi lo nữa đến từ Jordan Pickford. Vì suốt trận bạn này cũng chưa thể hiện gì nhiều. Dáng dấp lại hơi công tử bột. Lại đặt cạnh thủ môn Arsenal đâm có vẻ yếu thế hơn. Và rồi Pickford đẩy được một quả 11m. Ơn giời. Lạy thánh Allah. Nhiều khi cả trận đấu người ta cũng chỉ cần có nhiêu đó mà thôi.

Thật ra, nhìn lại con số thống kê, tuyển Anh cũng chưa hẳn đã vượt qua được lời nguyền penalty. The Sun lật lại quá khứ: tuyển Anh thắng bằng penalty lần gần nhất tại một giải đấu lớn là khi nào? Câu trả lời là tại vòng tứ kết Euro 96, khi Anh thắng Tây Ban Nha 4-2 trong lượt luân lưu. Nhưng vấn đề là, ngay tại vòng bán kết sau đó, họ lại thua Đức 5-6 trên chấm penalty. (Chính huấn luyện viên Southgate đá hỏng quả 11m quyết định.) Không phải muốn dọa các fan của đội này, nhưng lời nguyền sẽ nhanh chóng trở lại nếu trong giải đấu này Anh thua một trận nào đó tới đây trên chấm 11m.

Nhìn chung, penalty là rất hại não. Cho cả người đá, người bắt, và người xem. Có lẽ chỉ khi đang hòa trên thế thua người ta mới chờ được đá penalty để cậy nhờ thêm may rủi. Tốt nhất là tuyển Anh nên ráng mà tránh đá penalty trong trận tới.

Hơi khó để so sánh Colombia và Thụy Điển đội nào khó đá hơn với tuyển Anh. Chỉ hy vọng những điểm yếu đã lộ ra của tuyển Anh ở trận với Colombia (ví dụ như chuyền non để mất bóng, hay mệt mỏi vào cuối trận, tấn công có vẻ phụ thuộc nhiều vào Harry Kane) sẽ được xử lý thế nào đó trong trận gặp Thụy Điển.

Một buổi tối đẹp trời với tuyển Anh, nhưng hãy chóng trở lại mặt đất. Mơ về chung kết hãy còn sớm. Hãy tập trung mơ về Thụy Điển thôi!

Messi hãy ra đi, vì đội tuyển Argentina!

Không phải vì anh là tội đồ. Cũng không phải vì anh đã làm hết sức có thể mà vẫn không cứu được Argentina. Lại càng không phải vì anh đã quá già.

Mà Messi nên từ giã đội tuyển Argentina, để cho nền bóng đá nước này tỉnh mộng!

Cả thế giới đều thấy rõ là Argentina đã và chắc là vẫn đang sống trong một giấc mộng ảo là Lionel Messi với tài năng xuất chúng có một không hai sẽ một mình gánh cả team Argentina đến đỉnh vinh quang. Nếu chuyện đó xảy ra thì quá buồn cho bóng đá! Bóng đá là cuộc chơi của biết bao người. Ai chẳng vươn lên từ gian khó. Ai chẳng mang trong mình những giấc mơ. Ai chẳng luyện tập từ sáng sớm tới tối mịt. Bóng đá đâu phải là nơi để phục vụ cho giấc mộng của một mình Argentina hay một mình Messi. Thế còn những giấc mơ, những mồ hôi nước mắt của những người khác thì sao?

Ngày hôm qua Messi đã làm tất cả những gì có thể. Những phút hiếm hoi Messi có bóng, có không gian, anh đều tạo ra những cơ hội thực sự cho Argentina và hai trong số ấy đã trở thành bàn thắng. Bàn thắng của Di Maria cũng thuộc hàng siêu phẩm. Nhưng vì thế mà Argentina thắng Pháp thì cuộc đời này quá bất công. Pháp không hoàn hảo, nhưng họ là một tập thể có đường nét rõ ràng hơn. Các bàn thắng của họ mang dấu ấn cá nhân nhưng cũng đậm tính đồng đội. Với tôi, đó mới là bóng đá!

Giờ sao đây? Nếu vì những gì Messi đã có, đang có, và chưa có mà Argentina vẫn tiếp tục sa lầy với “giấc mơ Messi” thì rồi bóng đá Argentina sẽ đi đến đâu? Có công bằng với các tài năng trẻ của Argentina vẫn đang miệt mài với quả bóng hay không?

Còn Messi, hãy quên đi cúp vàng World Cup, ít ra là với tư cách một cầu thủ. Đừng có tin bất cứ ai nói với bạn rằng không vô địch World Cup thì mãi mãi không bao giờ vĩ đại. Ai bảo Johan Cruyff không vĩ đại? Ai bảo Michel Platini không vĩ đại? Ai bảo Di Stefano không phải là huyền thoại?

Huyền thoại và lịch sử mãi mãi nằm trong lòng những người hâm mộ chứ không phải trên bất kỳ tấm huy chương nào!

Nếu còn nặng nợ với giấc mơ vô địch World Cup, hãy nghĩ đến công việc huấn luyện viên. Hoặc đơn giản hơn là tiếp tục truyền cảm hứng cho các cậu bé Argentina bằng cách này hay cách khác. Cuộc đời vốn rất rộng đường sống, nếu chúng ta chịu tin như vậy.

Không phải từ trận thua của Argentina ngày hôm qua, mà theo dõi câu chuyện kỳ cục của Argentina và Messi từ ngày World Cup 2018 khởi tranh tới giờ, tôi không thể không nhớ tới một câu chuyện xảy ra cách đây hai mươi năm. Câu chuyện của Aimé Jacquet và Eric Cantona và đội tuyển Pháp. Dĩ nhiên là đội Pháp ngày đó khác với Argentina bây giờ, Cantona khác với Messi, nhưng hôm nay tôi vẫn muốn nhắc lại câu chuyện đó vì tôi nghĩ tư duy bóng đá và cách hành xử của Aimé Jacquet lúc bấy giờ rất đáng để suy ngẫm.

Lúc ấy là giữa thập kỷ 90 của thế kỷ trước. Pháp là một đội làng nhàng. Nhưng có một cầu thủ Pháp đang làm mưa làm gió tại giải ngoại hạng Anh trong màu áo Manchester United. Đầu năm 1995, sau cú kung fu lịch sử vào một cổ động viên Crystal Palace, Cantona bị cấm thi đấu 8 tháng. Khi Cantona trở lại với bóng đá, Aimé Jacquet đã quyết định không gọi anh vào đội tuyển Pháp. Người Pháp hết sức tức giận với quyết định này. Nhưng đội hình mà Jacquet xây dựng nên trong thời gian đó hai năm sau đã vô địch World Cup, rồi hai năm sau nữa tiếp tục vô địch Euro.

Đó là câu chuyện rút gọn. Còn dưới đây tôi trích đăng bản dịch của vài trích đoạn từ cuốn hồi ký Ma vie pour une étoile (Cuộc đời tôi vì một ngôi sao) của Aimé Jacquet đã được đăng làm nhiều kỳ trên báo Thể thao Thành phố Hồ Chí Minh dưới tên Kinh Thi cách đây chừng 10 năm gì đó, để mọi người hiểu rõ hơn về câu chuyện này.

“Ngày 12/7/1998, chúng tôi trở thành vô địch thế giới. Chúng tôi đã đi đến tận cùng chuyến phiêu lưu của mình… Trong hành trình chinh phục này, tôi đã dành hết vào đó mọi tâm trí và kinh nghiệm, nhưng không phải lúc nào cũng được thông cảm và – tệ hại hơn – được tôn trọng khi hành nghề… Chính vì vậy tôi đã chấp nhận làm nhân chứng kể lại những gì đã tạo nên lịch sử trên…

…Chúng tôi tiến hành trận đấu khởi đầu quan trọng tại Napoli ngày 16/2 trước đội Ý, một trong những đội hay nhất thế giới. Một bàn thắng của Djorkaeff ghi được vào trước lúc nghỉ giải lao đã giúp chúng tôi khởi động tốt chiến dịch tái chinh phục. Dù lên giây cót tinh thần các cầu thủ rất nhiều, tôi vẫn ngại gặp phải một đội bóng rã rời tinh thần. Nhưng tôi thực sự ngạc nhiên khi thấy các cầu thủ rất chú tâm đến trận đấu, qua hình ảnh của Eric Cantona.

Eric Cantona, đó là nhân vật có sức mạnh phi thường trong lối chơi và cả trong cuộc sống với một cá tính thẳng thắn. Ngay lần tiếp xúc đầu tiên, anh ta trở thành nhân vật chủ chốt của tôi và tất nhiên là thủ quân của đội.

Niềm tự hào là một trong những động cơ của Cantona. Ngay khi tập hợp đội, tôi cảm thấy nơi anh ta có một ý chí quyết liệt trong việc xóa bỏ nỗi đau quá khứ và muốn chứng tỏ điều đó. Anh ta là người đầu tiên đảm bảo là sẽ dấn thân hoàn toàn vào việc hồi sinh đội tuyển.

Sở dĩ tôi nhấn mạnh đến tính khí tiêu biểu của Cantona và việc anh ta đại diện cho cả đội tuyển vì những sự kiện về sau sẽ phần nào làm u ám mối quan hệ của chúng tôi. Vì những nguyên do thuần túy chuyên môn mà tôi sẽ quyết định một ngày nào đó lật sang trang sử Cantona.

…Riêng hàng tấn công thì chúng tôi phải bận tâm nhiều. Các chân sút xuất thân từ Câu lạc bộ Nantes xoay quanh Cantona không gặt hái được thành công trong suốt năm 1994. Trong khi đó sự phối hợp giữa Zidane – Djorkaeff lại tỏ ra hứa hẹn hơn và hiệu quả hơn. Kể từ khi Cantona vắng mặt từ đầu năm 1995, tôi buộc phải dần dần hình thành lối chơi của đội xung quanh cặp bài trùng này.

Mọi người còn nhớ cú đá kung fu tai hại của Cantona với hậu quả là bị Liên đoàn bóng đá Anh treo giò 8 tháng. Trong suốt thời gian đó, đội Pháp thi đấu không có Cantona và lối chơi của đội mang một tầm vóc mới với ảnh hưởng của Zidane – Djorkaeff. Chúng tôi không có một trung phong thực sự, nhưng cỗ máy vẫn vận hành tốt.

Khi Cantona trở lại, tôi buộc phải có sự lựa chọn. Nhưng làm thế nào đây? Phá vỡ những gì đang hình thành một cách đầy hứa hẹn ư? Trở lại với những kinh nghiệm mới mang những màu sắc vốn đã có từ trước? Hay lật sang những trang mới với nguy cơ gây nên những cuộc bút chiến dai dẳng giữa những người thích và ghét Cantona?

…Dù sao đi nữa, bằng lương tâm và trách nhiệm nghề nghiệp của mình, tôi quyết định lật sang trang Cantona vào đầu năm 1996. Việc quay về với một quá khứ đã để lại nhiều nỗi thất vọng chẳng giúp ích được gì cả, trong khi những giải pháp lựa chọn trong tình thế dầu sôi lửa bỏng đã giúp chúng tôi đạt được mục tiêu đề ra, đó là đoạt vé đi Euro 96. Những giải pháp này, với những nhân tố trẻ hơn và nhiều khát vọng hơn, chẳng phải đang mang đến những triển vọng hấp dẫn đấy ư? Đó chính là niềm tin sâu xa của tôi và được mọi người cùng chia sẻ. Vấn đề còn lại là làm sao thông báo nó với Cantona.

Tôi không có thói quen đi giải thích sự lựa chọn của mình về những cầu thủ mà tôi tuyển vào hoặc loại đi. Nhưng trong trường hợp này, tôi cho rằng mình phải làm điều đó, nhất là đối với một nhân vật đầy cá tính như Eric Cantona và với những gì mà anh cống hiến cho đội tuyển, đặc biệt là vào thời kỳ đầu đầy khó khăn của tôi ở đội.

Ngày 13/1/1996, tôi cùng phụ tá Henri Emile đến dự khán trận MU – Aston Villa. Chúng tôi đã thông báo trước cho Cantona về chuyến viếng thăm này. Sau hơn nửa giờ chờ đợi ở khách sạn mà Cantona đang ở, anh gọi điện thoại xin dời địa điểm sang một khách sạn khác. Lại thêm một lần chờ đợi hết 45 phút… Và rồi Cantona xuất hiện từ trên cầu thang. Anh dẫn chúng tôi đến một căn phòng nhỏ. Ngay lập tức tôi nói rõ cho Cantona biết ngoại trừ có những thay đổi vào giờ chót, tôi không có ý định gọi anh vào đội tuyển tại Euro 96. Tôi giải thích rằng, trong thời gian anh vắng mặt vì bị treo giò, đội tuyển đã có những bước tiến bộ, rằng những tài năng mới đã xuất hiện, rằng một lối chơi mới được xây dựng xung quanh Zidane – Djorkaeff và đó chính là con đường mà chúng tôi phải đi theo.

Cantona đáp lại là dưới mắt anh ta, không thể nói rằng đội bóng được xây dựng xung quanh anh ta và lại càng không phải vì anh ta. Nhưng cuộc tranh luận không đi theo hướng đó.

Tôi nói thêm là không có chuyện đưa anh trở lại đội ở vị trí dự bị, mà chỉ hỏi là anh có chấp nhận quay lại đội ở vị trí chính thức nếu có ai đó bị chấn thương. Sau một hồi im lặng, tôi hỏi lại: ‘Eric, nếu thật sự cần đến anh, tôi có thể gọi anh lại được chứ?’ Lại im lặng. Và rồi Cantona chỉ nói: ‘Chừng nào mà tôi còn thi đấu thì được… Nhưng dù nếu điều đó xảy ra, tôi muốn phải được gọi điện để nói trước khi công bố.’

Cuộc nói chuyện kết thúc. Tôi đề nghị đi uống nước nhưng Cantona viện cớ có một cuộc hẹn gấp nên chúng tôi đành chia tay. Chắc chắn lòng tự trọng của Cantona bị tổn thương nhưng anh không hề để lộ nó ra.

Một lần nữa, Cantona tỏ ra rất cương nghị. Những phản ứng của anh không phải là của một người bị sụp đổ khi nghe một phán quyết như thế. Anh ta luôn nhìn thẳng vào mắt chúng tôi, như muốn nói rằng: ‘Các ông có ý thức được những gì mà mình đang làm và tin chắc rằng mình không sai lầm hay không?

Thú thật, lòng tự trọng và cá tính mạnh mẽ của Cantona một lần nữa gây ấn tượng mạnh nơi tôi, dù tôi biết anh từ lâu. Anh tỏ ra tự tin đến nỗi tôi đâm ra nghi ngờ mình. Trong những ngày tiếp theo, tôi được biết rằng Cantona bị tác động rất nhiều bởi quyết định trên, dù anh không để lộ nó ra. Dẫu sao, khi rời khách sạn đêm hôm đó, người cảm thấy đau lòng nhất chính là tôi!

Cantona là một cầu thủ độc đáo. Niềm kiêu hãnh của Cantona không phải lúc nào cũng phục vụ cho anh trong một thế giới mà ‘những người can đảm không thích người khác đi theo con đường của họ’. Nhưng Cantona luôn trung thành với chính mình, độc lập một cách kiên trì, đơn độc với một trái tim nhân hậu, một nghệ sĩ với quả bóng. Anh có khả năng thành công ở những lĩnh vực khác ngoài bóng đá, áp đặt được cá tính của mình và mãi mãi là một nhân vật phi thường.

Tôi sẽ không đi đến mức cho rằng việc loại bỏ một nhân vật có cá tính mạnh như vậy đã ‘giải phóng’ đội tuyển Pháp… Nhưng tất cả những đồng đội của Cantona (những người mà anh vẫn còn giữ những mối quan hệ tốt nhất và luôn tỏ lòng kính trọng anh pha lẫn một chút thán phục) hiểu ra rằng họ cần phải đảm nhận trách nhiệm nhiều hơn nữa. Ở một số cầu thủ đã diễn ra một cơn sốc về tâm lý đưa họ vượt qua rào cản. Kể từ nay, họ phải tự mình viết nên lịch sử mà không có Cantona…”

Bóng đá là cuộc sống. Và cuộc sống thì có nhiều con đường. Aimé Jacquet có những sự lựa chọn và ông đã lựa chọn viết nên một lịch sử mới cho bóng đá Pháp mà không có Cantona. Argentina cũng có nhiều lựa chọn, và ít nhất cũng nên có ai đó nghĩ đến chuyện viết nên một lịch sử mới cho bóng đá Argentina mà không có Messi.

Trong trường hợp Argentina chưa có một Aimé Jacquet vào thời điểm này, tôi hy vọng Messi sẽ cân nhắc việc từ giã đội tuyển Argentina, để cho đất nước này tỉnh giấc mộng, để cho Argentina có một cơ hội khác để bắt đầu lại từ đầu.

Messi cần phải hiểu rằng, anh vốn đã trở thành một huyền thoại. (Ronaldo cũng vậy!) Những tài năng kiệt xuất thì không cần đến bằng cấp hoặc huân chương. Nếu không tin, anh có thể tới Old Trafford hỏi các cổ động viên của Man United mà xem. Pele và Beckenbauer có thể là vua hay hoàng đế ở đâu đó, còn trong lòng Red fans thì đời đời kiếp kiếp họ chỉ cần biết là họ đã từng có King Eric – người đã chẳng vô địch C1, chẳng vô địch Euro, chẳng vô địch World Cup – mà thôi.