Ngổn ngang

Mới đầu tuần đã chỉ mong đến thứ Bảy để xem Mờ U “mới” sẽ đá thế nào. Tự nhiên ào về một lúc bốn chú, toàn những cái tên làm thiên hạ ngỡ ngàng. Mà mua xong thì lại nghỉ đá các đội tuyển, chẳng khác nào mua bánh về treo lên ngày ngày nhìn thấy mà không được ăn.

Sau một cuối mùa tương đối ngon nghẻ và lấp lánh tí hy vọng là một mùa hè ngớ ngẩn cùng một mùa giải mới ngã sấp mặt ngay ở vạch xuất phát, Mờ U giờ đây lại ngổn ngang như một cái công trường. Tình hình này là lại phải liệu cơm gắp mắm. Nửa cuối tháng 10 hứa hẹn đầy giông bão.

Bao giờ mới tới thứ Bảy. Đêm dài thì lắm mộng. Nghĩ tới nghĩ lui, mình nghĩ với tình hình trung vệ cực kỳ bất ổn như hiện giờ thì phải chơi 3 hoặc 5 hậu vệ thay vì 4 như trước giờ. Xưa giờ vẫn thiếu một trung vệ thuận chân trái thì giờ kéo Luke Shaw vào đá lệch trái, Maguire ở giữa, lệch phải cho các chú còn lại oánh nhau lấy một suất. Hai biên giao cho Telles và AWB. Williams mình không hiểu sao thường bố trí bên trái mà không bố trí bên phải, phải chăng là do thiếu người? Thôi thì bạn này dự bị cho Telles, vì bên kia có vẻ đã “quy hoạch” Ethan Laird.

Hàng tiền vệ chỉ được cái đông người, lại còn thiên về công hơn thủ. Fernandes chắc một suất, những người còn lại may thì tròn vai. Mua bán chán thế này nghĩ đội hình rất khó. Thôi thì mình chọn Fred/Matic + Van De Beek/Pogba + Bruno.

Hàng công còn lại 2 suất cho Rashford, Martial, Greenwood, và Cavani cạnh tranh nhau. Bốn cái tên này hiện mình không cảm thấy ai cho mình đủ an tâm. Trong đó, bất an lớn nhất là Martial, vì cảm thấy quyết tâm của bạn này không đủ lớn.

Ủng hộ Cavani mang áo số 7. Mờ U cần một cầu thủ bản lĩnh để giải lời nguyền cho cái áo ấy, và chẳng ai thích hợp hơn Cavani hiện giờ. Trong những người mới, thật ra mình trông đợi ở Cavani nhiều nhất.

Nhưng nói chung, mình cũng bắt đầu chuẩn bị tinh thần tiếp tục làm quen với đoạn giữa bảng xếp hạng cũng như một thực tế là Mờ U bây giờ cũng vẫn là một đội bóng thường thường bậc trung.

Chuẩn bị đón bão Tháng Mười…

Đứng về phía Harry

Sáng bảnh mắt ra đã được các bạn Google gửi cho bài báo trên ESPN về chuyện Harry Maguire vừa bị tòa án ở Hy Lạp kết tội với án phạt 21 tháng 10 ngày.

Mấy hôm rồi ban đầu tôi cũng chỉ nghĩ đơn giản chắc uống rượu say gây gổ. Nhưng tối qua sau khi nghe anh Southgate nói rằng đã được nghe từ Harry một phiên bản khác của câu chuyện so với những gì được đưa trên báo, tôi bắt đầu cảm thấy câu chuyện có những uẩn khúc. Nhưng giống như anh Southgate, tôi cũng dựa vào cảm tính, dựa vào những quan sát và cảm nhận cá nhân về Harry Maguire trong suốt một năm vừa qua, để có thể nói rằng mình đứng về phía Harry trong câu chuyện này.

“Chúng mày có biết tao là ai không?” (!!!)

Khi lần đầu nghe những cáo buộc rằng Harry đã tuyên bố với cảnh sát rằng: “Chúng mày có biết tao là ai không? Tao là đội trưởng của Manchester United đấy. Tao rất giàu và có thể trả cho chúng mày tiền, hãy để cho chúng tao đi.“, tôi đã cảm thấy rất khó tin. Đó không phải là tính cách của Harry Maguire như tôi vẫn biết. Harry là một người tự tin nhưng cũng là một người khiêm tốn. Suốt một năm vừa rồi ở United, Harry cũng chưa bao giờ có biểu hiện gì của sự kiêu ngạo hay tự tin thái quá. (Thậm chí một số fan MU còn muốn anh phải tỏ ra khắt khe hơn với các đồng đội của mình, như kiểu Bruno hay Roy Keane đã làm vậy.)

Khi chính thức nhận chiếc băng đội trưởng, Harry đã nói rằng anh sẽ làm đội trưởng bằng việc gương mẫu trên sân và có trách nhiệm với các hành động của toàn đội trong và ngoài sân cỏ. Và rằng anh sẽ học hỏi từ những người đội trưởng hay mà anh đã từng biết để có thể trở thành một người đội trưởng tốt ở Man United. Đó là những lời nói của một người hiểu chuyện, biết rằng làm đội trưởng là một việc cần phải học.

“Leading by example and being responsible for your team’s actions on and off the pitch. I’ve had some great captains to look to and learn from and hopefully I can take that and bring it to the club here.”

~ Harry Maguire, theo Manchester Evening News

Chính HLV Ole Solskjaer ngay từ đầu mùa giải 2019-2020 cũng đã từng chia sẻ với báo giới rằng, ba cầu thủ mà anh mua về (Harry, Dan James, Wan-Bissaka) đều là những người khiêm tốn [humble] và cầu thị, và đó chính là týp cầu thủ mà anh muốn có trong phòng thay đồ của CLB. Tháng 6/2020, anh lại một lần nữa nhấn mạnh rằng với anh điều kiện đầu tiên để một cầu thủ trở thành cầu thủ của Man United là phải đủ khiêm tốn để không ngừng tập luyện và phấn đấu để tiếp tục cải thiện bản thân mình. (Bản thân Ole Solskjaer trong suốt sự nghiệp cầu thủ của mình cũng là một người như vậy, chưa kể giờ đã là HLV nhưng khi rảnh vẫn thích tập dứt điểm cùng các học trò của mình (videos có thể tìm thấy trên mạng) – nên tôi tin đây thực sự là một giá trị mà anh đề cao, chứ không phải chỉ là nói cho hay.)

“So for me it’s about building a team that will reflect me and my coaching staff’s personalities and views. Of course there are standards because we want to win. We are in the business to win.”

“But the first step to be a Manchester United player and person, you have to be humble enough to know you always have to work hard. Never give in and always do your best, 100 per cent effort is required every day and don’t think you are better than you are.”

~ Ole Gunna Solskjaer, theo SkySports

Do vậy, tôi hoàn toàn không tin chuyện Harry Maguire lại nói với cảnh sát là chúng mày không biết tao là ai à, tao là đội trưởng MU đấy nhé. Theo Manchester Evening News, bản thân Harry cũng bác bỏ cáo buộc đã nói những lời này.

“The 27-year-old denies any accusations of bribery and that he ever said “do you know who I am?”, as claimed by prosecutors in his trial.”

Thành thực mà nói, hành vi đưa hối lộ (mà Harry cũng đã bác bỏ) cũng không phải là không có khả năng đã xảy ra. Bởi trong tình cảnh em gái bị tiêm chất lạ vào tay và đã ngất xỉu nhưng bị ngăn không cho đưa tới bệnh viện mà thay vào đó bị đưa về đồn cảnh sát, thì phản ứng muốn hối lộ để rời đi nhanh chóng cũng có thể hiểu được. Tuy nhiên, tôi không có kết luận gì về cáo buộc này vì không có thông tin gì khác ngoài lời bác bỏ bên phía Harry.

Chuyện gì đã xảy ra?

Như đã nói ở trên, (1) khi nhóm của Harry đang ở trong quán bar, em gái Harry (Daisy Maguire, 20 tuổi) đã bị hai người đàn ông Albania tiếp cận và bất ngờ tiêm một thứ chất lạ vào tay, bạn này đã lập tức ngất đi. (2) Hai bên đã bắt đầu có xung đột, rồi (3) cảnh sát (mặc thường phục) xuất hiện, rồi (4) kết cục là Harry cùng một người anh trai và một người bạn bị bắt về đồn, bị tạm giam, bị cáo buộc một số tội danh và một phiên tòa đã diễn ra ngày 25/8 vừa qua dẫn tới kết luận có tội với mức án 21 tháng 10 ngày như đã nói ở đầu bài.

Đó là một phiên bản rút gọn của câu chuyện. Còn chuyện gì đã xảy ra giữa (3) và (4) thì còn đang chưa thực sự rõ ràng. Ví dụ, tờ The Sun dẫn lời Ashden Morley, một người bạn trong nhóm của Maguire, kể lại rằng ngay sau đó, xe mà nhóm đã đặt trước đã tới nên họ đã lập tức lên xe và bảo tài xế đưa họ tới bệnh viện. Trên đường, họ bị hai chiếc xe bám theo và buộc họ dừng lại, sau đó 5-6 người đàn ông đã lôi họ xuống xe. Hai bên xô xát và nhóm Maguire chỉ biết những người kia là cảnh sát mặc thường phục sau khi họ bị đưa về đồn cảnh sát. Ban đầu họ đã nghĩ rằng họ là mục tiêu bắt cóc tống tiền của một băng nhóm xã hội đen.

Theo những công bố chính thức từ bên đại diện pháp lý cho Harry Maguire, họ cáo buộc ngược lại phía cảnh sát Mykonos đã tấn công và hành xử không đúng mực với thân chủ của họ tại đồn cảnh sát, đồng thời cũng tuyên bố họ có bằng chứng là một đoạn video được quay từ phía ngoài đồn cảnh sát tối hôm đó. Một nhân chứng phía Maguire cũng cho biết một cảnh sát đã đá vào chân Harry và nói rằng: “Sự nghiệp của mày tiêu rồi.

Ngoài ra, các luật sư của Maguire cũng cáo buộc phiên tòa đã được tổ chức chóng vánh và không tuân thủ các quy trình đảm bảo quyền lợi cho họ, ví dụ bên công tố đã nộp thêm hồ sơ bằng chứng rất muộn vào buổi tối trước ngày diễn ra phiên tòa lúc 10h sáng hôm sau và phía Maguire không có đủ thời gian chuẩn bị thêm bằng chứng trong khi đề nghị hoãn phiên tòa của họ bị bác bỏ.

Dĩ nhiên, họ sẽ kháng cáo.

Đứng về phía Harry

Với tất cả những thông tin mà tôi có được đến thời điểm này về vụ việc này, cùng với sự hiểu biết – dù là hạn chế – của cá nhân mình về Harry Maguire, và dĩ nhiên là cả với tình cảm của một cổ động viên với người đội trưởng của mình, tôi chọn đứng về phía Harry.

Là một cổ động viên của Man United, tôi cũng rất cảm kích việc HLV đội tuyển Anh Gareth Southgate đã công khai đứng ra tuyên bố tin tưởng và ủng hộ Harry. Việc anh buộc phải rút tên Harry ra khỏi đội tuyển cho hai trận đấu tới đây sau kết luận vừa rồi của tòa án ở Hy Lạp cũng không có nghĩa là anh cũng rút lại sự tin tưởng và ủng hộ như một số bài báo và một số cổ động viên nông cạn đã viết ra. Như Southgate giải thích, sau khi nói chuyện với Maguire và Man United, anh đưa ra quyết định này vì lợi ích của tất cả các bên trong hoàn cảnh này. Nói chung, tôi rất nể cách hành xử của Southgate trong câu chuyện này.

Còn về phía Manchester United, dù CLB đến giờ rất thận trọng trong các tuyên bố đưa ra, và HLV Solsjaker có lẽ cũng chưa có lời chính thức, nhưng với tuyên bố chính thức của CLB rằng Maguire cần phải có “một phiên tòa đầy đủ và công bằng“, có thể hiểu rằng CLB cũng đang sát cánh bên Harry để đương đầu với sự việc lần này.

Hy vọng Harry Maguire sẽ kháng cáo thành công, nhưng dù kết quả có như thế nào, tôi vẫn tin tưởng và chờ đợi người đội trưởng của mình sẽ trở lại để cùng CLB tiếp tục theo đuổi những giấc mơ còn dang dở.

Năm tới cho nhà em cùng bảng với Bayern Munich với ạ

Thực ra ban đầu coi trận Barca – Bayern Munich hôm nay em đã nghĩ, thôi năm tới Mờ U nhà em gặp Barca thôi, thì còn có cửa đá được, chứ C1 giờ nhiều thú dữ quá. Nhưng suy nghĩ nông nổi một lúc xong em lại đổi ý. Tốt nhất là Mờ U nhà em năm tới chung chuồng với Munich một phen để mà “giao lưu, học hỏi”, có vậy mới chóng tiến bộ được.

Sắp tới Mờ U nhà em được trở lại C1, cảm giác hồi hộp như ở quê sắp được ra tỉnh vậy. Trong tâm trạng hồi hộp ấy, em mon men xem mấy trận C1 còn lại của năm nay để hít trước một tí không khí trên tỉnh. Chứ bình thường em lười xem các đội khác đá lắm, chỉ trừ mấy vụ World Cup, Euro ra thôi. Vừa há mồm xem Atalanta đá với PSG, xong lại hoảng hồn thấy bạn Leipzig lừ lừ vào bán kết, em đã vội nhắn tin cho đứa bạn bảo, năm tới mình đá C1 toàn thú dữ thôi!

Mấy năm rồi nhà em đã rớt hạng học sinh giỏi, chỉ còn đạt học sinh tiên tiến, em cũng quên xừ cái tiêu chuẩn học sinh giỏi là như nào rồi. Mờ U của em hiện giờ so với quá khứ của chính mình còn kém xa, chưa nói đến bóng đá thế giới giờ đã phát triển tận đẩu tận đâu.

Hôm nay nhìn các bạn Bayern Munich đá, em cũng có chút ngậm ngùi vì ở cái thời xưa xửa xừa xưa Mờ U nhà em cũng từng tám lạng, nửa cân với nhà bên đấy. Vậy mà giờ đây người ta đá như lốc cuốn, còn nhà em đá như cái quạt ở chế độ gì mà lúc mạnh lúc yếu ấy. Nhưng như đã nói ở trên, ngậm ngùi xong thì em lại rất tha thiết được chung bảng với bạn ấy tại C1 năm sau. Đá thua 2-8 cũng được, nhưng phải đá với các bạn ấy để còn mở mắt ra, để lờ mờ có một cái tầm nhìn mà phấn đấu. Nhà em không phải một tập hợp các ông già bè phái hết thời như Barca, nhà em là một tập thể trẻ trung đang từng ngày phấn đấu, kể cả có thua 2-8 chắc chắn sẽ học được nhiều điều, không khốn cùng như Barca ngày hôm nay.

Vậy nên Europa League năm nay nhường các bạn khác, Đô-nhét cũng được mà Inter cũng xong! Vô địch rồi sẽ nằm nhóm hạt giống số 1, chắc chắn không cùng bảng Bayern Munich!

Còn C1 năm nay thì trao luôn cho Bayern Munich cho rồi!

Về hưu trước 40 tuổi

Mình dạo này cảm thấy đang sống như một người đã về hưu. Nhà cửa có rồi. Con cái không phải lo (vì làm gì có mà lo). Hàng tháng có một khoản thu nhập thụ động nhỏ, thật chả khác gì các cụ nhận lương hưu. Đi làm cho vui là chính (dù đi làm thực ra có thể kiếm được nhiều tiền hơn chỗ “lương hưu” kia), thời gian tự mình chủ động. Hàng ngày nếu không tính những lúc làm việc thì cơ bản chỉ lo thu xếp chi tiêu cho tiết kiệm, ăn uống cho heo-thì, tập thể dục, chăm nom nhà cửa, với lại thư giãn. Cuối tuần thì trông cháu. Thế này thì chẳng đúng là về hưu còn gì. Có chăng là thiếu một con mèo thôi.

Trước đây giữa những lần chuyển việc có lúc mình cũng có một khoảng thời gian ở giữa. Những lúc ấy mình thường bảo với bạn là coi như nghỉ hưu trước, vừa làm vừa nghỉ hưu. Ai dè tới giờ chưa tới 40 mà đã đang sống giống một bà già về hưu thật. Có cái sức khỏe là tốt hơn một bà già thôi.

Liệu sau này già thật, “đủ tuổi hưu” thật, mình có đang phải nai lưng ra kiếm cơm không nhỉ?

Hồi nhỏ có đọc truyện ngụ ngôn “Kiến và ve sầu”, nói về con kiến chăm chỉ kiếm ăn còn ve sầu thì ham chơi nên đến mùa đông kiến thì no đủ còn ve sầu thì đói rét. Nhưng trẻ con đọc truyện đó thì làm gì suy nghĩ gì, vì có biết kiếm ăn là cái gì đâu. Kiếm ăn là công việc của người lớn mà.

Gần đây chơi với cháu mình được xem phiên bản bài hát tiếng Anh dựa trên truyện ngụ ngôn này. Đột nhiên mình nhận ra rằng mình chính là con ve sầu đấy (hay phiên bản tiếng Anh là con bọ ngựa – grasshopper). Nhưng hỏi mình rằng có sợ đến mùa đông sẽ đói rét như con ve sầu ham chơi ấy không, thì mình vẫn không có nỗi sợ ấy.

Dù về lý trí mình cũng biết là nếu có chuyện gì bất trắc, trong tay không có đủ tiền thì sẽ rất khốn. Nhưng có lẽ vì mình không có trách nhiệm gì lớn lao trong tay, nên mình vẫn không có đủ động lực để lao ra ngoài kia, bươn chải thêm để có ít tiền phòng thân. Nói một cách khác, mình vẫn đang chọn làm con ve sầu.

Mình thậm chí còn bắt đầu tập chơi ukulele!

Có những ngày bầu trời rất xanh

Có những ngày bầu trời rất xanh
Những câu chuyện để dành, chưa muốn nói
Những bài thơ để dành, chưa viết vội
Như mây kia kiên nhẫn mỗi ngày
trôi

Có những ngày bầu trời đã rất xanh
Bản nhạc cũ vang lên từ quá khứ
Bản opera mùa hè mà em vẫn nghe, vẫn giữ
Chỉ những nốt nhạc là đã đánh rơi

Có những ngày bầu trời xanh một màu xanh chơi vơi
Mây lạc lối, và em cũng muốn mình lạc lối
Như một bản tình ca viết vội
Chẳng ai hát bao giờ

Vì sẽ có những ngày bầu trời sẽ xanh đến bất ngờ…

06/2015

Vào hè (hay là Những ngày cuối dịch)

Tuy Việt Nam chưa chính thức công bố hết dịch nhưng cuộc sống thì cơ bản đã trở lại bình thường. Tôi đã gặp gỡ bạn bè, có ngày thong thả đi giữa những kệ hàng trong siêu thị để xem đồ chứ không còn chỉ chăm chăm nhặt nhạnh cho nhanh những mặt hàng thiết yếu để ra thanh toán, và cũng có ngày có thể dẫn cháu ra ngoài chơi mà không cần đeo khẩu trang nữa.

Nếu tháng 3 là những ngày lo âu, tháng 4 là những ngày cố gắng làm cho mình bận rộn nhất có thể để lấp đi thời gian rảnh rỗi, thì tháng 5 này với tôi lại giống một kỳ nghỉ hè. Công việc chưa trở lại được bình thường nhưng tâm lý lo lắng, bất an cũng không còn nữa. Tôi đã có đủ bình tâm để đọc sách, xem phim. Ngẫm ra thì cũng chẳng phải lúc nào cũng dễ có được những ngày nghỉ dài thư thái chẳng phải lo toan gì nhiều, cũng không có trách nhiệm nào ràng buộc, nên tôi nghĩ mình cứ “nghỉ hè” đến hết tháng 5 cũng không phải quá tội lỗi. Thu nhập tháng này vẫn đủ ngày ăn ba bữa và trả tiền điện nước.

Ở Hà Nội thật ra tôi thích mỗi mùa hè. Mùa xuân quá ẩm ướt, mùa đông quá lạnh, còn mùa thu tôi hay bị dị ứng. Mùa hè thì ổn thỏa vì tôi là người chịu được nóng, ít đổ mồ hôi. Cái mà tôi ghét nhất trong mùa hè là phải ngồi phòng điều hòa nhiều tiếng đồng hồ – thì giờ tôi đã thoát khỏi nó. Bây giờ mới đầu hè còn chưa nóng lắm, buổi tối trời mát tôi thậm chí có thể ngủ không cần bật quạt.

Mùa hè tôi cũng ngủ ít hơn và thường dậy sớm. Dậy sớm thì làm được nhiều việc hơn, kể cả khi những việc đó chỉ là dọn dẹp nhà cửa, lau rửa cái gì đó, hoặc đem mấy đôi giày ra giặt thì tôi cũng cảm thấy vui vẻ hơn. Mấy hôm gần đây tôi bắt đầu có tâm lý muốn cố gắng làm mọi thứ dưới ánh sáng ban ngày, ví dụ như cố đọc cho nốt một chương sách trước khi tắt nắng. Cảm giác tiếc cái ánh sáng ấy.

Tôi cũng đã chuyển chỗ làm việc, dùng máy tính, đọc sách từ bàn ghế tử tế ra cái bàn nhỏ đặt trên giường ngủ để có nhiều ánh sáng tự nhiên hơn. Chỉ cần một buổi tối ghép lại một cái tủ lắp ghép cũ là tôi đã có một chiếc giá tiện lợi để đựng các thứ văn phòng phẩm, giấy nháp, sổ ghi chép, và vài thứ linh tinh khác ở ngay bên cạnh. Những lúc rảnh hơn, tôi nhìn quanh phòng và thử tưởng tượng nếu làm lại toàn bộ nội thất cho cả căn phòng thì tôi sẽ làm gì. Thật ra thì tôi sẽ thích ở trong một căn hộ nhỏ hơn. Nhà có phòng để cho khách đến chơi ở lại thì cũng tốt, nhưng có lẽ tôi sẽ thích một cái studio nho nhỏ hơn. Chỉ cần một cái couch có thể biến thành giường khi cần là đủ cho những khi có khách. Mỗi năm tôi cũng chỉ có bạn tới chơi ở lại 1-2 lần đã là nhiều rồi. Dù sao thì chắc là tôi vẫn sẽ ở nơi mà tôi đang ở trong nhiều năm nữa. Và chắc cũng sẽ chẳng mua thêm hay thay đổi nội thất gì. Có chăng thì thỉnh thoảng tôi sẽ dịch chuyển đồ đạc một chút để thay đổi không khí hoặc cho phù hợp hơn với nhu cầu cuộc sống.

Giờ thì nắng đã nhạt màu nhưng sẽ còn khoảng 2 tiếng nữa cho tôi tranh thủ làm gì đó dưới ánh sáng tự nhiên. Và thế là cuộc đời tôi lại tiếp tục chậm rãi trôi vào hè.

Thời gian qua đi, bạn sẽ giữ lại điều gì?

Mỗi một biến cố xảy ra trong đời đều là một dịp cho ta nhìn lại bản thân mình, nhìn lại cuộc đời mình. Dịch bệnh lần này cũng vậy. Một nốt trầm buồn, một cơn đau đầu mới, một sự xáo trộn khó chịu, nhưng ít nhiều gì ta cũng sẽ có những thời gian nghĩ ngợi về cuộc đời mình, ví dụ như với mình cái gì là thiết yếu.

Cách đây vài năm, trong một lần làm việc nhóm, chúng tôi chơi một trò chơi. Mỗi người trong chúng tôi sẽ viết ra 5 thứ mình cho là quan trọng nhất trong cuộc đời mình. Có thể là gia đình, bạn bè, công việc, vân vân. Sau đó, chúng tôi phải xử lý tình huống giả tưởng: nếu có biến cố xảy ra, bạn buộc phải từ bỏ một trong năm thứ đó, bạn sẽ bỏ đi thứ gì? Cứ thế, lần lượt chúng tôi phải đặt xuống một tấm thẻ có ghi những thứ mình coi là quan trọng nhất, cho tới tận tấm thẻ cuối cùng.

Tôi còn nhớ, thứ đầu tiên mà tôi đã đặt bút viết xuống là tri thức. Đó là thứ mà tôi trân trọng, vì nó đã đem tới cho tôi nhiều thứ. Không chỉ là sự hiểu biết, tri thức là một nguồn an ủi lớn trong cuộc đời tôi. Nó giúp tôi bớt cô đơn. Nó giúp tôi hiểu được chính mình. Nó giúp tôi đứng được trong cuộc đời trên đôi chân của chính mình. Nó giúp tôi biết cách ứng xử trong cuộc sống hàng ngày. Chính nó cũng giúp tôi biết những gì với mình là quan trọng.

Nhưng rồi tấm thẻ đầu tiên tôi đã đặt xuống cũng chính là tri thức. Bởi vì những tấm thẻ khác là gia đình, bè bạn, và có lẽ thứ gì đó tương tự mà giờ tôi cũng chẳng nhớ. Tôi chỉ nhớ rằng mình đã tự hỏi, là một người có tri thức mà không có gia đình, bạn bè so với làm một người ngốc một chút để giữ lại gia đình, bạn bè, tôi sẽ chọn cái nào?

Sau lần đó tôi còn mất thêm nhiều thời gian mới có thể quyết định sẽ không theo đuổi con đường học hành, nghiên cứu để trở thành một học giả, nhưng bài tập giả tưởng buổi chiều hôm đó là lần đầu tiên khiến tôi có suy nghĩ: có lẽ tri thức với mình không quan trọng như là mình nghĩ.

Quay trở lại với những ngày dịch bệnh, tôi quả thực đã phải xoay xở nhiều cách để đi qua những ngày không thực sự làm việc. Tiền bạc là một chuyện, nhưng cái khó chịu hơn vẫn là không được làm việc. Ngày mà một khách hàng của tôi thông báo muốn trở lại học, tôi thấy nhen lên một niềm vui được trở lại với công việc. Là một giáo viên tự do, mỗi buổi dạy với tôi là một bài toán mới cần được giải, chứ không như một số công việc giảng dạy khác là lặp đi lặp lại một thứ từ ngày này qua tháng khác. Cái tính chất “giải toán” ấy khiến tôi hào hứng. Sau hai tháng nghỉ dịch tôi mới lại có được niềm vui của một buổi tối nghiền ngẫm nhu cầu mới của khách hàng, rồi nguyệch ngoạc cho kỳ được một cái sườn bài trước khi đi ngủ.

Nhưng công việc tháng này của tôi vẫn còn bập bõm, chưa trở lại được như cũ, bởi các khách hàng của tôi cũng còn phải xoay xở với công việc trong giai đoạn mới. Thành ra, tôi vẫn dành thời gian tiếp tục một việc mà tôi thấy hứng thú trong khoảng hai tuần vừa qua, đó là dọn dẹp lại nhà cửa. Dọn nhà cũng là một cách dọn lại đời mình. Thời gian qua đi, mình muốn giữ lại điều gì?

Nhân về nhà bố mẹ nhiều, tôi dọn dẹp căn phòng của hai chị em ngày trước mà giờ đây là phòng cho thằng bé con những khi nó được gửi về với ông bà. Mục đích lúc đầu chỉ là dọn để có thêm chỗ để đồ dùng cho thằng bé con trong tủ thay vì để lộn xộn trong phòng. Nhưng có dọn nhà mới thấy màu của thời gian.

Khi dọn tới cái giá sách, tôi thẳng tay ném đi một loạt sách học thời đại học. Trước đây học xong tôi vẫn xếp sách học vào một góc, nghĩ là cũng có ít giá trị, có thể sau này cần tham khảo. Giờ này thì quả thực với tôi những cuốn sách ấy chỉ là giấy vụn. Biên soạn không cẩn thận, kiến thức thì cũ kỹ (so với ngày tôi học chứ chẳng phải so với bây giờ), cách trình bày cũng ít đầu tư nghĩ tới việc nó có thuận tiện cho người đọc tiếp nhận kiến thức không. Chưa kể ngày đi học tôi đã phát hiện một số cuốn sách của thầy cô trường tôi đã sao chép từ sách của người khác vào và điềm nhiên đề tên mình (do có lần tôi mượn sách trường khác về tham khảo). Những cuốn ấy thì tôi đã vứt đi từ lâu, cùng với đó là vứt luôn đi sự tôn trọng với “tác giả”, dù thực ra tôi chẳng buồn nhớ những “tác giả” ấy là ai. Chỉ là, tôi gieo nỗi nghi ngờ vào cả những quyển sách khác. Nói chung vứt đi không có gì phải tiếc nuối.

Ngoài sách ra thì tôi cũng có dịp dọn dẹp đống đĩa CD, VCD, DVD ca nhạc, phim ảnh. Trước đây tôi mua cũng nhiều lắm, còn phải mua cả giá đựng. Cái thời mà Hà Nội nhộn nhịp đĩa lậu vài ngàn đồng một cái, sang chảnh hơn thì mua đĩa vài chục ngàn chỗ cái cửa hàng gì ở Quang Trung ấy. Rồi tới cái thời công nghệ tiên tiến hơn, cũng đĩa lậu nhưng chất lượng tốt hơn, kèm theo cả ảnh in, lời bài hát đẹp như thật. Kế đó nữa là thời kinh tế khá hơn, có điều kiện đi nước ngoài thì tôi có mua đôi ba cái đĩa xịn vài chục đô một chiếc. Nhưng càng sau này thì tôi lại càng ít cập nhật các album nhạc, không biết tên ca sĩ hot bây giờ là chuyện thường.

Đợt dọn đĩa lần này chắc mới là lần thứ hai. Một lần tôi đã dọn và vứt đi gần hết đống đĩa, sau khi đã copy một số vào máy tính. Mấy cái đĩa xịn thì đương nhiên giữ lại. Trong nhiều năm tôi chỉ nghe nhạc từ cái gia sản đó, trước khi sau này chuyển qua YouTube. Lần này dọn đĩa tôi tranh thủ dọn luôn đống nhạc lưu trên máy tính. Lần này tôi cũng thẳng tay xóa bớt. Có những người bạn đã không cảm thấy thèm nghe họ đàn hát trong nhiều năm, giữ lại mà làm gì.

Dọn dẹp một hồi, giờ chắc những cái tên tôi giữ lại chỉ hơn một chục, chủ yếu là pop, rock. Pop thì có The Bee Gees, MLTR, Dido, Robbie Williams, James Blunt, Natalie Imbruglia, có người cũng chỉ hai, ba album. Jason Mraz tôi nghe sau này nên hay nghe theo tuyển tập, giờ mới bắt đầu tìm nghe theo album. Rock thì có Creed, Coldplay, U2, Linkin’ Park, Alanis Morissette. Jazz thì tôi giữ lại một album tuyển tập, Romance 2 của Frank Sinatra, và hai album của Norah Jones. Ngoài ra còn một vài album lẻ của một vài người khác như 25 của Adele, Northern Star của Mel C, hay MTV Unplugged in New York của Nivarna. Vài cái DVD thì giữ lại tất. Nhạc Việt thì xưa giờ tôi chỉ mua đúng ba đĩa của Lê Hiếu. Nói chung là toàn nhạc cũ.

Chỗ đĩa phim thì tôi giữ lại gần hết vì hầu hết là DVD chất lượng còn tốt, chỉ bỏ một vài cái VCD chất lượng kém. Không dọn dẹp thì chẳng biết có một vài phim tôi mua về từ đời nảo đời nào mà còn chưa xem. Tên cũng lạ hoắc và cũ kỹ. Một thời của những Tom Hanks, Bruce Willis, Julia Roberts, hay Meg Ryan.

Cũng nhân đợt dọn nhà, một chiếc máy chơi nhạc (mp3 player) và một chiếc đầu DVD phủ bụi đã lâu giờ được tôi lôi ra trưng dụng. Đồ đạc còn dùng được mà bỏ không là tôi rất ghét, nên tôi thích lâu lâu lại dọn nhà một lượt, cái gì không dùng nữa thì đem cho người khác dùng kẻo phí. Đợt dọn dẹp vừa rồi tôi đã xếp ra được mấy cuốn sổ trắng cũ, hai cuốn từ điển bỏ túi, một ít thước kẻ giấy viết để dành cho con của chị trước vẫn tới giúp tôi lau dọn nhà cửa hàng tuần. Từ khi thất nghiệp tôi cũng phải cho chị nghỉ, chắc phải sang tháng nếu công việc ổn định lại được thì tôi mới lại có thể thuê chị tiếp.

Giữa những ngày gợi nhớ nhiều về tuổi trẻ, tôi vô tình lại xem phải When My Love Blooms, một bộ phim kể về hai người yêu nhau trong những năm 20 tuổi giờ gặp lại nhau ở tuổi 40. Phim cứ đan xem giữa hiện tại và quá khứ, có chút gì đó giống tôi đang nghe lại những album nhạc cũ và mấy buổi lại ngồi google xem các ca sĩ, các ban nhạc mà sau hai mươi năm tôi vẫn còn muốn giữ lại âm nhạc của họ trong cuộc đời mình, bấy lâu nay họ làm gì, ra thêm những album nào, âm nhạc của họ sau này có còn lay động lòng tôi như cách đây mười, hai mươi năm không. Đôi khi câu trả lời là có, nhưng đôi khi cũng là không.

Maybe I am just a dreamer
Hiding away from life
Maybe we are just pretending
It never cuts like a knife

Đó là MLTR. Là album gần nhất, STILL, năm 2018. Là bài mà tôi thích nhất – mà có khi cũng là bài duy nhất mà tôi thích – trong album này.

Lúc mới xem When My Love Blooms, lúc đầu tôi cũng chỉ muốn tua nhanh những đoạn hồi tưởng quá khứ, vì tôi thấy nó ngô nghê, nó ngốc nghếch. Nhưng rồi xem tiếp, tôi cũng bắt đầu thấy cái quá khứ ấy có phần đáng yêu. 😀 Phải nói là phim dựng cũng hay, hình ảnh và âm nhạc đều đẹp, diễn viên diễn cuốn hút. Một vài lời thoại cũng đẹp như trong một quyển sách hay.

“Vì sao sau bao nhiêu năm anh vẫn không thể đưa được em vào ký ức? Bởi vì em chưa bao giờ là quá khứ.”

Kể ra 40 tuổi mà vẫn phải lấn cấn về quá khứ thế này thì thật mệt mỏi, nhưng cũng chả ai dám chắc tới 40 tuổi có thể dễ dàng nói đã sống mà không phải ân hận điều gì. Có nhiều điều phải mất rất lâu ta mới bắt đầu hiểu ra. Bởi thế, những gì là quan trọng, nhiều khi chỉ có thời gian mới cho ta biết được.

Dù sao thì, tôi vẫn nghĩ không có biến cố gì thì vài ba năm cũng vẫn nên dọn dẹp nhà cửa một lần thật kỹ lưỡng! 😀

Lại lan man về sự học

Tôi nhớ là hồi tôi chuẩn bị đi học cao học về xã hội học, bác tôi có hỏi, học xã hội học xong ra làm gì. Tôi ngày ấy – xem nào, 25 tuổi, đã có một tấm bằng đại học bên ngành kỹ thuật, học xong vứt xó tủ, với hai năm kinh nghiệm làm việc trong một dự án phát triển miền núi với một ít kinh nghiệm chạy một số dự án nhỏ – tuy không trả lời nhưng trong bụng nghĩ thầm, học để làm người thôi. (Dĩ nhiên ý ở đây chỉ là để làm người có hiểu biết hơn.)

Cách đó 8 năm, bố mẹ tôi cũng từng đặt ra câu hỏi tương tự khi tôi nêu ra ý tưởng thi đại học chuyên ngành tâm lý học – học xong rồi làm gì? Lần đó thì tôi không trả lời được thật, vì trước giờ tôi say sưa học hành đơn giản vì tôi thấy học biết được nhiều cái hay. Với tâm lý học cũng thế, tôi cảm thấy thích tìm hiểu xem người khác nghĩ gì và tại sao thì tôi nghĩ tới chuyện học tâm lý học thôi. Cơ mà không trả lời được câu chất vấn “thực tiễn” của người lớn, tôi không thi tâm lý học nữa. Tôi không phải kiểu người thích nói “giá như”, nhưng hoàn toàn sáng suốt nhìn lại cuộc đời mình, tôi nghĩ rằng đó thực sự là một ngành phù hợp với tôi.

Dù sao thì sau này tôi cũng được bù đắp bằng chương trình cao học xã hội học. Tuy rằng không theo học cao lên nữa nhưng đó là một trải nghiệm học hành khiến tôi thỏa mãn được nhu cầu được học tập một cách bài bản của mình. Giờ thì tôi cần gì học thêm nấy, tự cảm thấy đã có một nền tảng tốt để tự học suốt đời. 

Có lẽ quan trọng hơn việc học gì là học như thế nào.

Chiều nay tôi nói chuyện với một người bạn. Ban đầu nói chuyện thời sự, xong lan sang chuyện văn hóa, xong đá sang chuyện lịch sử, rồi chúng tôi không tránh được việc hỏi nhau ngày xưa ở trường mình học được cái quái gì trong các giờ học lịch sử ấy nhỉ. Ngẫm ra thấy thật lãng phí không biết bao nhiêu thời gian ở trường lớp trong những tiết học mà đáng ra có thể học được rất nhiều điều thú vị. Tệ hơn thế, chính xác những gì tôi đã nói với bạn tôi là: cuối cùng mang tiếng có học nhưng học xong lại rất ngu dốt, vừa không có kiến thức vừa không biết tư duy.

Hiện giờ tôi đã chuyển sang làm giáo viên tiếng Anh và công việc này đang giúp tôi có thêm những góc nhìn mới với việc học. Ví dụ, giáo viên tiếng Anh thì trong lớp nói ít thôi, nhường cho học viên nói. Các buổi học nên là chỗ, là lúc để học viên mày mò, trải nghiệm tiếng Anh, nhìn tiếng Anh, nghe tiếng Anh, đọc tiếng Anh, chơi với tiếng Anh, rồi tập nói và viết tiếng Anh. Dĩ nhiên, giáo viên sẽ thiết kế các hoạt động trong bài học rồi theo cùng với học viên trong mỗi hoạt động ấy (và cố gắng nói ít thôi!) Đại ý là vậy.

Thật ra cách học như vậy nên được áp dụng với tất cả các môn.

Ví dụ các môn Văn, Sử, Địa ngày xưa chúng tôi học ở trường phổ thông khá là thụ động, học vẹt là chính chứ học xong chắc không có được mấy kiến thức thực sự trong đầu. Và tệ hơn như tôi nói ở trên, do học vẹt không được nghĩ nên còn bị thui chột khả năng tư duy, nhất là tư duy về các vấn đề xã hội. Bên tự nhiên thì khá hơn, vì dù gì cũng có làm bài tập, là chỗ để thực hành kiến thức, chơi với kiến thức tí chút, ít ra cũng phải tự mình suy nghĩ chứ không có học thuộc để đi thi được.

Tổ chức để người học được tự mày mò, chơi, dùng kiến thức ở nhà trường thì dĩ nhiên không phải một việc dễ dàng nhưng cũng không thể nói là không làm được, nếu những người liên quan, đặc biệt là lãnh đạo ngành rồi lãnh đạo trường thực sự muốn làm. Nhưng thôi vấn đề vĩ mô đó bài này tôi không bàn. Cá nhân tôi cũng chỉ đang cố gắng trong phạm vi những lớp mà tôi đang dạy thôi.

Nhưng nhân đây tôi cũng kể chuyện một chút về trải nghiệm học tập một bộ môn bên mảng xã hội (xã hội học) mà tôi đã may mắn có được trong thời gian học cao học tại Mỹ, dù cách đây cũng 10 năm rồi. Cũng nói thêm rằng trải nghiệm như vậy ở bậc đại học, nhất là hai năm đầu, ở trường tôi ngày đó thì hạn chế hơn (tức là vẫn thầy giảng trò ghi nhiều) chứ không được như các bậc sau đại học.

Trước hết là chương trình học của mỗi môn ở mỗi kỳ là các giáo sư gần như toàn quyền thiết kế, ai dạy lớp nào tự làm chương trình cho lớp đó. Có thể là có khung một tuần mấy tiếng và học trong mấy tuần trong suốt học kỳ đó, nhưng giáo sư thích dạy mấy buổi thì tùy. Thường các giáo sư chia làm hai buổi một tuần, nhưng ví dụ có bà giáo tôi có môn bả gộp vô một tuần cô trò gặp nhau học một buổi 4 tiếng luôn, học tối nên có nghỉ chút giữa giờ cho mọi người ăn tối. Rồi lớp đó có bao nhiêu bài tập lấy điểm trong suốt kỳ, trong đó có thể bao gồm bài thi giữa kỳ và cuối kỳ, hoặc bài làm hàng tuần, hoặc cả khóa tự chọn viết luận cho 2 tuần, hoặc cả khóa sẽ có một bài luận lớn, rồi mỗi bài tập hay bài thi chiếm bao nhiêu phần trăm điểm, ngày nào ra đề ngày nào nộp bài, chủ đề và tài liệu đọc mỗi tuần là gì tất tật đều có trong chương trình được phát cho chúng tôi từ đầu khóa để tự biết mà thu xếp học. Học môn xã hội thì thi cử đều là ra đề về nhà viết luận hết, không có kiểu đến ngồi cất sách đi kiểm tra xem nhớ được cái chi. Rồi chương trình môn đó sang kỳ sau nếu thấy cần là giáo sư sửa luôn, ví dụ có bài báo hay sách vở gì mới mà phù hợp là bổ sung vô, bỏ những cái cũ quá đi.

Rồi, đó là về cái chuyện chương trình học. Còn lên lớp thì thế nào? Mỗi buổi học là một chủ đề, chúng tôi đều có một danh sách các tài liệu cần đọc trước khi tới lớp, thường là các bài báo đã được xuất bản từ các nghiên cứu, mới nhất và hữu ích nhất theo quan điểm và cập nhật của giáo sư, rồi có thể thêm vài chương sách. Thường để đọc được hết chỗ tài liệu yêu cầu ấy sinh viên đã hộc hơi rồi, nhưng một số giáo sư có khi còn thêm một danh sách các tài liệu để ai thích thì có thể đọc thêm. Gì chứ bậc sau đại học ở Mỹ thiếu gì mọt sách, quái nhân. 

Đó, đọc là để lên lớp là ngồi thảo luận với nhau về những thứ ấy. Giáo sư sẽ tính cả việc lên lớp có tham gia phát biểu hay chỉ ngồi im. Với nói thật, cho thảo luận một lớp có hơn chục người, ai đã đọc bài hay chưa biết ngay. Dĩ nhiên sinh viên nhiều khi cũng chả đọc được hết chỗ bài đọc, nhưng ít nhiều gì cũng phải cố mà đọc được vài phần, nếu không lên lớp như vịt nghe sấm suốt mấy tiếng đồng hồ cộng với nơm nớp lo giáo sư hỏi trực tiếp đến mình thì quá bằng tra tấn. Ngoài ra, các bài đọc còn liên quan đến các bài luận nộp trong suốt kỳ. Rồi ai chọn viết luận chủ đề của tuần nào thì ít nhất chủ đề ấy ráng mà cày cho hết thì mới có cái mà viết luận.

Thảo luận thì thường giáo sư là người dẫn dắt, nhưng có một lớp tôi học giáo sư yêu cầu mỗi buổi 2 bạn điều hành thảo luận. Đầu khóa mỗi người đăng ký 2 buổi nào tùy, xong sao cho mỗi buổi sẽ có 2 bạn sẽ phải chịu trách nhiệm điều hành buổi thảo luận trên lớp hôm ấy. Mệt và khó hơn nhưng cũng tha hồ sáng tạo, có thể chiếu thêm video hay làm thêm ppt để hỗ trợ thảo luận tùy.

Đó, lên lớp việc chính là thảo luận với nhau dựa trên đã tự đọc từ trước. Còn về nhà thường là viết luận theo câu hỏi của giáo sư. Hồi đầu thì tôi hay viết luận đúng kiểu “trả bài” theo kiểu học ở Việt Nam, tức là trả lời câu hỏi của giáo sư bằng cách nêu ra nghiên cứu này cho biết thế này, nghiên cứu kia chỉ ra thế khác. Song cũng rất nhanh một giáo sư góp ý cho tôi, là em hiểu các bài đọc như thế là tốt rồi, nhưng em cố gắng cho thầy biết thêm em nghĩ thế nào về vấn đề đó, về các nghiên cứu đó, chỗ sách vở đó. Góp ý đó như làm tôi tỉnh giấc mộng vậy, khi ấy mới giật mình hiểu ra rằng mình vẫn đang chỉ là một con vẹt khi động đến sách vở. Sau lần đó thì tôi rất có ý thức tôi rèn tư duy độc lập, cái mà có lẽ hệ thống giáo dục ở Việt Nam đã góp phần làm thui chột đi ở mỗi con người bước chân vào cái hệ thống ấy. Đáng buồn, nhưng tôi cũng không có gì để bàn thêm ở đây cả.

Hoặc đôi khi chúng tôi cũng có bài tập nhóm cùng điều tra viết về một chủ đề nào đó liên quan đến môn học. Ví dụ, một lần tôi vào nhóm đi nghiên cứu vấn đề làm nông nghiệp ở đô thị, cụ thể là trong thành phố. Nhóm tôi bốn đứa chia nhau ra đi tìm và phỏng vấn một số cá nhân, hộ gia đình, hay tổ chức nào đó làm nông nghiệp xem họ là ai, làm như thế nào, làm để làm gì, khó khăn là gì, và mong muốn gì. Cuối cùng thì chúng tôi viết thành các case về gom lại phân tích với nhau rồi viết thành một cái báo cáo, chắc là có trình bày kết quả trước lớp trước khi nộp bài báo cáo mà tính cả phân tích lẫn đính kèm mô tả và hình ảnh khoảng mấy chục case ấy thì cũng đâu 70-80 trang ấy. Đến giờ tôi vẫn nhớ những buổi phỏng vấn ấy của mình, từ việc bắt xe bus đi xa ra làm sao, tới buổi gặp gỡ trò chuyện và lắng nghe tâm sự của những người xa lạ đã đồng ý cho tôi phỏng vấn như thế nào, tôi có thể nhớ được từng khung cảnh, trời mây màu sắc sân vườn ra làm sao. Còn nếu chỉ nghe giáo sư giảng, hay đọc một bài báo, chắc tôi cũng quên từ lâu rồi.

Mấy bữa trước tôi nổi hứng ngồi xem phim Tam quốc (bộ làm hồi 1996), rồi bắt đầu lan man ra đọc sử Trung Quốc, dĩ nhiên càng đọc càng thấy mình ngu dốt. Nhưng giờ có nhiều người còn làm cả mấy cái clip hoạt hình tóm tắt nhanh lịch sử, xem rất thú vị. Rồi kế tôi có xem “Trận chiến thành Ansi”, rồi nhân đó cũng đọc được thêm tí chút về đất nước Cao Câu Ly ngày xưa, thôi thì cũng là đỡ dốt nát được chút nào hay chút ấy. Thôi thì lại tự cố gắng học thêm một chút lịch sử địa lý đây đó, rồi không biết làm clip hoạt hình thì bữa nào ngồi viết ra mấy câu chuyện lịch sử thú vị để người khác tham khảo vậy. 🙂

19.4.2020 – Giữa những ngày dịch (tiếp)

Không biết mọi người thấy thế nào chứ nhiều ngày nay tôi không còn cảm giác là đang phải sống giữa những ngày dịch bệnh nữa. Tôi vẫn đang thực hiện giãn cách xã hội, hạn chế ra đường, nhưng thật ra là vì bình thường tôi cũng tự giãn cách xã hội lắm rồi, không chỉ offline mà còn cả online nữa ấy.

Những ngày này có hôm tôi còn quên không xem tin tức về tình hình dịch bệnh. Cũng không còn cảm thấy thiếu thốn bóng đá như hồi mới nghỉ dịch. Thi thoảng tôi có xem lại một vài trận cũ, đôi khi vẫn xem theo kiểu mỗi bữa cơm xem một hiệp, xong bỏ đấy bữa sau xem tiếp, vì có gì mà phải vội. Các thể loại báo bóng đá từ tây sang ta tôi cũng gần như bỏ xem, vì thực sự làm gì có sự kiện gì đáng chú ý nữa, toàn tin đồn chuyển nhượng là chính.

Công việc thì cũng chưa thấy gì khả quan nhưng tôi cũng đã bắt đầu học một khóa online về dạy tiếng Anh online, rồi theo đó mà mày mò thêm. Một bạn cũng đã tình nguyện giúp tôi test các loại công cụ khác nhau. Tôi cũng chưa có kế hoạch gì cụ thể cho việc dạy online này, chắc cứ từ từ từng bước một xem thế nào. Tiền thì vẫn sắp hết nhưng tạm vẫn có thể sống được đến hết tháng 5, do là mấy tuần nay tuần nào tôi cũng đi trông cháu và được nuôi ăn 2-3 ngày/tuần ở nhà bố mẹ, thành thử chi tiêu giảm đi so với bình thường, và tôi cũng cố gắng đẩy được một vài khoản chi sang kỳ tín dụng tiếp theo. Thu nhập dự kiến từ một hoạt động kinh doanh mới thì vẫn bị treo từ Tết tới giờ do dịch bệnh nên cơ sở cũng chưa khai trương hoạt động gì được.

Có một thói quen cũ mà tôi mãi vẫn chưa khôi phục lại được là đọc sách. Hơn hai năm gần đây, từ lúc bắt đầu bận trẻ con, tôi đọc sách cứ lay lắt, mỗi quyển đọc được một ít rồi lại bỏ đấy. Hai năm qua có lẽ tôi chỉ đọc được hết trọn vẹn được ba quyển, trong đó có hai quyển là do bạn mang đến nhét vào tay. Hiện giờ tưởng là có thời gian rảnh nhưng rảnh tôi lại chỉ chơi game hoặc xem phim ảnh, show siếc nào đó, hoặc một vài vlog trên mạng, vì hiện tuần 7 ngày tôi cũng chỉ nghỉ ngơi có nửa ngày, còn nửa ngày cũng phải lau dọn nhà cửa, ba ngày trông trẻ con, ba ngày lại ngồi học, vì ngoài khóa về dạy học online nói trên, tôi cũng đăng ký một khóa về dạy tiếng Anh cho bọn lít nhít nữa, để tranh thủ những ngày trông cháu thì thực hành luôn. Thành ra là thỉnh thoảng lắm mới có tâm trạng đọc vài trang sách.

Do bữa trước dịch mấy cái khuyến cáo về chăm lo sức khỏe tinh thần trong mùa dịch, tôi nhận ra là tôi rất lười đưa cháu ra ngoài thiên nhiên. Hồi trước nó ở nhà tôi thì tuy lười nhưng nhà tôi có cửa sổ rộng, nhiều ánh nắng tự nhiên, và một cái ban công, còn nhà bố mẹ tôi là nhà tầng trong ngõ, ở trong phòng thì chả lấy đâu ra ánh nắng mặt trời. Vậy là từ đầu tháng này, hầu như ngày nào trông cháu tôi cũng cho nó lên sân thượng ra vườn chơi một lúc. Ban đầu cứ tưởng là lên sân sẽ chỉ cho nó cỏ cây hoa lá rau cỏ này nọ, nhưng té ra thằng cháu tôi lại chỉ thích chơi xúc đất chứ chẳng màng lá xanh hoa đỏ gì hết. Thế là thường tôi cũng kệ cho nó xúc đất rồi quét sân lung tung, tôi chỉ ngồi xem với tiện canh xem có chim chóc bay nhảy gì xung quanh thì gọi nó lại xem. Thỉnh thoảng tôi than thở là nghe tiếng chim mà mãi chả thấy con nào, thằng cháu tôi lại đứng giữa sân gào lên “Chim ơi chim ơi”. 🙂 Cũng có lần tôi cho nó múc nước đi tưới lung tung. Vài bữa nữa cũng chưa biết cho nó chơi thêm trò gì trên đó nữa.

Hôm nay không có gì để share cho mọi người đọc thêm, nhưng nhân đang học online, tôi giới thiệu trang web nơi tôi đang học: https://www.futurelearn.com/ . Các khóa học ở đây đều bằng tiếng Anh, thường cần vài tuần, mỗi tuần ít nhất vài tiếng, tiến độ thì tự mình điều chỉnh được, và nếu chỉ học để lấy kiến thức không cần bằng cấp thì miễn phí, và miễn phí thì mỗi khóa học chỉ có thể được truy cập trong vòng ba bốn chục ngày thôi.

Hy vọng lần tới viết blog đã là cuối dịch.

1.4.2020 – Giữa những ngày dịch (tiếp)

Mấy bữa trước tôi bắt đầu than phiền về truyền thông Việt Nam những ngày này. Một là sự nhàm chán một màu của chương trình thời sự VTV1, hai là các báo có vẻ tập trung hơi quá vào khai thác các đề tài như cuộc sống của người Việt ở nước ngoài như thế nào hay cuộc sống của người nước ngoài ở Việt Nam ra làm sao trong khi lại khá thiếu những bài viết về cuộc sống của người dân Việt Nam tại Việt Nam giữa những ngày dịch bệnh này. Phàn nàn được mấy hôm thì số lượng bài về cuộc sống của người Việt tại Việt Nam bắt đầu được đẩy lên trên các trang, đặc biệt sau khi hình thành điểm dịch ở BV Bạch Mai và sau khi ngừng bán vé số trong 15 ngày đầu tháng 4 này.

Chương trình thời sự của VTV1 thì tôi đã ngừng xem. Dĩ nhiên tôi hiểu những hạn chế của làm truyền thông ở Việt Nam, nhất là với một chương trình như thời sự của VTV1.

Đổi lại, tôi chuyển qua xem CNN nhiều hơn. Thời gian trước khi tôi thấy đói thông tin dịch bệnh thì CNN vẫn còn đang bận “chiếu show tranh cử tổng thống” (cách mà tôi ca thán với bạn bè). Nhưng giờ đây họ đã có những chương trình tin tức chất lượng về đại dịch covid-19 khi mà nước Mỹ đã thực sự choáng váng trước đại dịch này, trong bối cảnh việc điều hành chống dịch trên cả nước chưa có sự thống nhất (chưa nói đến đúng hướng hay hiệu quả thế nào). Ví dụ sáng nay (theo giờ VN, tức là tối 31/3 tại Mỹ), CNN nêu ra vấn đề Bộ Quốc Phòng Mỹ đã đề nghị cung cấp hàng ngàn máy thở và mặt nạ phòng độc từ cách đây hai tuần nhưng Bộ Y tế và Dịch vụ Nhân sinh (HHS) vẫn chưa quyết định được các máy móc và vật dụng này cần được chuyển đến đâu trong khi các bệnh viện ở những bang tâm dịch thì đã kêu cứu thảm thiết.

Ở Việt Nam thì báo chí không đủ mạnh để chất vấn những vấn đề kiểu như vậy, dù tôi tin chắc là nhiều nhà báo cũng như người dân cũng có nhiều câu hỏi. Về cơ bản thì tôi nghĩ VN vẫn đang kiểm soát được tốt tình hình, thông tin từ chính phủ vẫn tương đối tốt, nhưng để có được những thông tin chi tiết hơn thì hơi khó. Ví dụ như tôi muốn biết cụ thể hơn về vấn đề xét nghiệm virus S-C-2 (SARS-CoV-2) như VN đã làm bao nhiêu xét nghiệm từ đầu dịch tới giờ, bao nhiêu xét nghiệm một ngày, các loại xét nghiệm đang dùng, bao nhiêu kit xét nghiệm tự sản xuất và bao nhiêu đã và sẽ nhập từ nước nào, sự phân quyền xét nghiệm và chính phủ tới đây có định tăng phân quyền xét nghiệm để đẩy nhanh việc xác định người nhiễm để thực hiện các bước tiếp theo không (vì theo tôi biết hiện quyết định xác nhận ca nhiễm cuối cùng vẫn phụ thuộc vào xét nghiệm xác định ở tuyến cuối, tức là các viện vệ sinh dịch tễ hay các viện Pasteur). Các thông tin này nếu muốn biết chắc phải lọ mọ tìm kiếm một hồi và có thể cũng không có được con số tổng thể.

Dù sao thì tôi dự định sẽ giới hạn việc cập nhật tin tức mỗi ngày để tránh bản thân bị quá tải thông tin. Những ngày không phải trông trẻ con thì tôi cố gắng chỉ xem vào sáng lúc ngủ dậy và tối trước khi đi ngủ, nhưng đôi khi vào lúc ăn tôi cũng vẫn còn xem. Những ngày trông trẻ con thì tôi bỏ được xem tin buổi sáng nhưng vẫn xem lúc thằng nhóc ngủ một hoặc hai giấc ngắn vào ban ngày trước “giờ xem chính thức” vào lúc tối muộn sau khi thằng bé con đã ngủ.

Bắt đầu từ tuần này tôi đã tình nguyện tăng từ hai lên ba ngày trông trẻ con một tuần vì đằng nào tôi cũng đang ít việc mà bố mẹ tôi thì không chơi lâu được với thằng cháu hiếu động, cả hai bên đều thấy chán. Tôi dù sao cũng hay nghĩ ra nhiều trò hơn cho thằng bé chạy nhảy được nhiều hơn và giảm thời gian dán mắt vào youtube. Nhưng lâu không trông cháu nhiều ngày liền, chiều hôm qua cũng có lúc tôi ngủ đi một lúc khi thằng bé tự chơi nấu ăn ở bên cạnh. Bố mẹ nó cũng nhờ tôi dạy thêm cho nó ít từ tiếng Anh hoặc thêm từ tiếng Việt cũng được, nhưng tôi vẫn chưa nghiên cứu được việc dạy tiếng cho tụi chíp hôi này như thế nào, nên hiện tại mới chỉ đang cố gắng dạy thằng cháu nói thành câu tiếng tiếng Việt đầy đủ hơn và phát âm tiếng Việt cho chuẩn hơn thôi mà cũng chưa thấy hiệu quả lắm.

Dạo này tự dưng lại có nhu cầu viết blog nhiều hơn, chắc do có nhu cầu tâm sự nhiều hơn, nhưng thôi hôm nay lảm nhảm thế cũng đủ rồi. Tuần này tôi cũng có ít việc dịch thuật để làm, tuy cũng chẳng kiếm được bao nhiêu nhưng dù sao vẫn tốt hơn là làm việc “chay”.

À quên mất, trước khi kết thúc, tôi lại chia sẻ một vài bài viết và tài liệu mà tôi thấy hữu ích, lần này là về việc chăm sóc sức khỏe tinh thần trong giai đoạn dịch bệnh này:

Bí quyết ổn định tâm lý giữa đại dịch (17/3/2020, Vietcetera.com)

Cách thanh thiếu niên bảo vệ sức khỏe tinh thần trước đại dịch COVID-19 (24/3/2020, UNICEF Việt Nam)

Sổ tay Nâng cao sức khỏe tinh thần trong mùa dịch (02/2020, EdLab Asia)

Guidance for the public on the mental health and well-being aspects of coronavirus (COVID-19) (Cập nhật 31/3/2020 của Chính phủ Anh)

Bài cuối cùng là tiếng Anh nên tôi dịch qua các ý chính của phần những gì bạn có thể làm để chăm sóc sức khỏe tinh thần cho chính mình và mọi người xung quanh:

Duy trì liên lạc với gia đình và bạn bè thông qua điện thoại hoặc mạng xã hội.

Giúp đỡ người khác. Đơn giản nhất là hỏi thăm. Nếu quyết định tham gia các hoạt động cộng đồng thì bạn cần lưu ý đến các biện pháp an toàn.

Nói ra những lo lắng của bạn. Trong giai đoạn này, việc lo lắng, sợ hãi, hay cảm thấy vô vọng là bình thường. Chia sẻ những lo lắng của bạn và cách bạn và gia đình mình đang xoay xở trong đại dịch như thế nào cũng có thể hữu ích cho người khác nữa.

Chăm sóc sức khỏe thể chất của bạn. Nói một cách đơn giản thì sức khỏe thể chất sẽ giúp bạn có được sức khỏe tinh thần tốt hơn.

Chăm sóc giấc ngủ. Lo lắng có thể làm bạn mất ngủ hoặc giảm chất lượng giấc ngủ, nhưng những giấc ngủ tốt có một vai trò rất quan trọng để duy trì cả sức khỏe thể chất và sức khỏe tinh thần. Do đó, bạn nên làm nhiều cách để duy trì ngủ đủ và ngủ sâu, nếu giấc ngủ của bạn đang bị ảnh hưởng. Những việc có thể làm là tránh xem điện thoại hay TV trước giờ ngủ, giảm caffeine, hoặc tạo ra một môi trường thoải mái hơn cho việc nghỉ ngơi.

Cố gắng xử lý các cảm xúc phức tạp. Nên xác định có những thứ nằm ngoài khả năng kiểm soát hay tác động của bản thân mình, và tập trung làm những gì mình có thể làm được.

Quản lý việc tiếp nhận tin tức và sử dụng truyền thông. Tự đặt ra giới hạn đọc và xem tin tức cho bản thân bằng một số lần nhất định trong ngày, có thể chỉ vào những thời điểm nhất định trong ngày.

Tìm thông tin thật (facts). Tìm một số nguồn tin đáng tin cậy như các cơ quan chính thức. Với tin tức từ mạng xã hội hay từ cá nhân nên có sự kiểm chứng thông tin và không chia sẻ trước khi làm việc này.

Thiết lập một nhịp sống mới. Cuộc sống của chúng ta ai cũng ít nhiều bị thay đổi trong giai đoạn này, do đó nên tạo ra một nhịp sống mới. Nếu cần, bạn có thể lập hẳn kế hoạch theo ngày hoặc theo tuần.

Làm những việc mà bạn hứng thú. Dành thời gian cho một sở thích cá nhân nào đó hoặc học một thứ gì đó mới.

Đặt ra các mục tiêu. Mục tiêu hoàn toàn có thể là xem một bộ phim, đọc một cuốn sách, hoặc  học một thứ gì đó trên mạng.

Giữ cho tâm trí được bận rộn. Đọc, viết, chơi game, giải ô chữ, chơi sudoku, ghép hình, vẽ… Chọn lấy những gì phù hợp với bạn.

Dành thời gian thư giãn và tập trung vào hiện tại.

Nếu có thể, hãy tiếp xúc với thiên nhiên. Nếu không thể ra ngoài đi dạo, chạy bộ, hay không có vườn cây hoa lá, bạn vẫn có thể mở cửa sổ nhiều hơn để hít khí trời và nếu có thể thì đơn giản là hãy dành thời gian ngồi sưởi nắng.

Kể ra thì tôi cũng tích được kha khá với những lời khuyên này đấy, và hy vọng mọi người cũng vậy. Giờ thì tôi đã hết giờ viết blog, chuyển qua giờ ăn. 😀