Lao PDR

Entry for 24 November 2006

Nếu Việt Nam là một cô gái duyên dáng, nhanh nhẹn (tuy có phần lanh chanh) thì Lào có thể ví như một chàng trai hiền lành và ít nói. Ngồi trên ô tô hai ngày đường để đi từ Hà Tĩnh đến Luang Prabang, tôi cảm thấy mình thật may mắn vì được nhìn thấy đất nước nhỏ bé này một cách gần gũi nhất. Với một tiếng đi máy bay từ Hà Nội đến Luang thì tôi sẽ chằng được trải qua những đoạn đường đèo quanh co và những lần nghỉ chân thú vị như thế.

Sang Lào 

Chiếc coaster già lăn trên con đường quốc lộ số 8 chạy qua huyện Hương Sơn, tỉnh Hà Tĩnh đưa chúng tôi đến với nước bạn Lào qua cửa khẩu Cầu Treo. Cầu Treo là tên cửa khẩu bên Việt Nam, còn sang bên kia biên giới, cửa khẩu nước bạn có tên là Namphao. Kiến trúc Namphao mang một nét rất đặc trưng của phong cách Lào-Thái với những chóp mái màu vàng cầu kỳ đậm chất Phật giáo. Sau khi làm xong thủ tục, đoàn chúng tôi hô nhau ra chụp ảnh kỷ niệm Tôi rú lên “Lào!” và giơ một tay lên trời cứ như thể mình vừa tìm ra một châu lục mới vậy. Thế rồi xốc ba lô lên, chạy long cong lên xe với một niềm háo hức khám phá đất nước tuy gần mà đầy mới mẻ này, quên luôn khuôn mặt nhăn nhó của ông cán bộ cửa khẩu cứ càu nhàu vì sao tôi lại điền sai vào tờ khai cơ chứ.( Được cái là mặt ông ta cũng giãn ra một tí khi tôi giở giọng nịnh nọt “Khap chay lai lai!” – tiếng Lào nghĩa là “cảm ơn rất nhiều” – khi cuối cùng thì cũng xong được công đoạn giấy tờ.)

Chúng tôi đi qua tỉnh Bolikhamxay để đến thủ đô Viên Chăn vào lúc chiều muộn. Nghỉ tại Viên Chăn một đêm, sáng hôm sau chúng tôi lại tiếp tục lên đường đi suốt một ngày trời để đến Luang Prabang theo những đoạn đường đèo quanh co nổi tiếng. Mắt tôi cứ dán vào cửa kính, không khỏi xuýt xoa khi được nhìn những ngôi nhà Lào nhỏ nhắn xinh xinh hay khi được chiêm ngưỡng núi rừng hùng vĩ. Ở Việt Nam tôi cũng chưa được đi nhiều, thành thử khi nhìn núi non của Lào tôi thấy ngợp lắm. Tôi chưa từng thấy núi cao và rừng già như thế – không chỉ là ngước mắt lên nhìn mà phải ngửa cả cổ lên vì những dãy núi cao chót vót. Con đường đi qua Bolikhamxay đến Viên Chăn phải đi qua rất nhiều núi rừng như thế. Nhiều lúc cảm giác như con đường là một khe nước nhỏ chảy âm thầm, lặng lẽ qua những kẽ núi, hàng cây. Rồi lại đến những đoạn đường với những cánh đồng ruộng trải dài như đến vô tận. Khác với Việt Nam, ta rất dễ bắt gặp những cây cổ thụ to nằm xen giữa những cánh đồng lúa này, như những chiếu nghỉ tự nhiên cho những bác nông dân đi làm đồng. Miền quê Lào trông thật thanh bình. Không rõ đằng sau sự thanh bình ấy liệu có những dòng chảy gì đang theo thời gian từng bước đổi thay đất nước và con người nơi đây?

Đẹp!

Tôi đặc biệt thích những ngôi nhà Lào mà mình bắt gặp trên đường đi. Một số là nhà sàn giống một số dân tộc thiểu số ở Việt Nam, còn chủ yếu là nhà hai tầng, vừa đẹp, nho nhỏ và xinh xinh. Thường tầng một được xây bằng gạch, có thể để màu gạch đỏ, cũng có thể trát màu trắng xám hoặc màu tro nhạt. Tầng hai thì được làm bằng gỗ. Cái hay là những tấm gỗ được ghép ngang thay vì ghép dọc như những ngôi nhà tôi đã thấy ở Việt Nam, mà lại được ghép rất cẩn thận, rất đều, rất đẹp. Màu gỗ từ nâu đỏ cho đến nâu đen, tạo ra một cảm giác ấm cúng của gia đình, mà không hề bức bối kể cả trong cái nắng gay gắt. Những ngôi nhà ấy chỉ có màu gỗ làm màu chủ đạo, nên rất trang nhã. Nhìn toàn cảnh, hàng loạt những ngôi nhà cùng kiểu dáng, cùng một gam màu trầm nóng, tương tự về kích cỡ, lại đặt trong một màu xanh thiên nhiên khiến cho cảnh quan chung rất ưa nhìn. Mỗi căn nhà lại được trang điểm bằng những khóm hoa màu sắc rực rỡ, chủ yếu là vàng và đỏ, được trồng thành từng bụi nhỏ hoặc trong những chậu cây xinh xinh. Sau này vào thành phố Viên Chăn, tôi cũng thấy họ đặt những chậu hoa như thế trước cửa nhà. Giá tôi có thể chụp hẳn một series ảnh về những ngôi nhà gỗ nhỏ với những chậu hoa như thế để mãi lưu giữ được những cảm xúc vui vẻ, hạnh phúc mà mình đã cảm thấy khi được nhìn một đất nước Lào như thế!

Tôi cũng yêu những khóm lau phơ phất hai bên đường, những bông cúc rừng vàng rực cả một góc trời, những sườn núi mịn như nhung thoai thoải trải xuống trên những đoạn đường đèo quanh co khúc khuỷu từ thủ đô Viên Chăn đến cố đô Luang Prabang, nhất là đoạn đường khi sắp đến huyện Ka Si, nơi mà chúng tôi nghỉ ăn trưa. Chao ôi! Bạt ngàn là hoa cúc vàng. Những bông cúc rừng mọc tự nhiên màu vàng đậm như những bông hướng dương mini đua nhau khoe sắc dưới ánh sáng mặt trời rực rỡ. Chỉ muốn dừng xe lại mà ngắm cho thật đã mắt, chụp ảnh cho thật đã tay. Tôi ngây ngất trước những dải cúc vàng mọc sát vệ đường. Đi thêm chút nữa, còn được nhìn thấy cả thảm cúc màu vàng phía xa xa mọc trên triền đồi, chỉ lấm tấm như chút phấn hoa ai đó rải lên cỏ.

Lào thật đẹp! Nếu có đủ sức khỏe, tôi cũng muốn được thử sức mình chinh phục cả quãng đường ấy bằng xe đạp. Trên đường đi, chúng tôi bắt gặp hai anh chị Tây cùng nhau đạp xe đi theo chiều ngược lại, trông như dân đua xe đạp chuyên nghiệp. Một ví dụ cho những gì chị Vera kể, là dân Tây hay đi du lịch bằng xe đạp trên đoạn đường này lắm.

 Con người

Ấn tượng nhất đối với tôi về người Lào là những em học sinh áo trắng mang khăn quàng đỏ, con trai thì mặc quần đồng phục thẫm màu, con gái mặc chiếc váy Lào duyên dáng cùng màu với đường thêu trang trí đơn giản ở chân váy. Tôi thích hình ảnh những nữ sinh Lào cầm ô đi bộ hoặc đạp xe chầm chậm. Mặc dù trời nắng gắt nhưng trên những khuôn mặt ấy vẫn nở những nụ cười tươi mà tôi chắc rằng ai bắt gặp cũng sẽ cảm thấy cuộc đời này thật là tuyệt!

Trưa ngày đầu tiên, đoàn chúng tôi dừng xe ở một quán ăn ven đường gần cầu Nam Theun. Trong khi chờ quán làm thức ăn, tôi tản bộ đi ngược lại con đường về phía cầu. Đúng lúc ấy có một trường vừa tan học. Từng tốp từng tốp học sinh tiểu học đang nhanh nhẹn rảo bước về nhà. Tôi nhìn những gương mặt sáng sủa ấy mà thấy vui vui. Tôi vẫy tay chào các em. Chúng đều nở một nụ cười tươi và vẫy tay chào lại, rất thân thiện. Khi đến trước tấm biển ghi tên cây cầu, tôi cố gắng đọc rồi đưa mắt cầu cứu một cậu học trò đang nhìn tôi tò mò. “Nạm Thơn” – tôi nhắc lại theo cậu bé trước khi được “thầy giáo” gật gù “Ô-kê!”

Người Lào nhìn chung rất thân thiện. Từ những người bán hàng ăn tại quán ăn mà chúng tôi ăn bữa trưa đầu tiên, cho đến những người dân bản mà sau này chúng tôi đến và nghỉ lại nhà. Vốn tiếng Lào của tôi chỉ vỏn vẹn được 2 câu “Sabaidi” – tức là “xin chào” (khi nói phải chắp hai tay đưa lên chào như một tín đồ Phật giáo), và “Khap chay lai lai” – tức là “cảm ơn rất nhiều”. Sau này mới hóa ra là tiếng Lào và tiếng Thái rất gần nhau, người Lào và người Thái hoàn toàn có thể nói chuyện được với nhau, thế nên tôi có thể bi bô được một chút nữa và lõm bõm hiểu được vài từ. Được cái, nhiều người Lào cũng biết chút ít tiếng Việt. Nhưng nhìn chung thì tôi rơi vào tình trạng “ra nước ngoài mà không biết tiếng”, chỉ biết cười và chủ yếu nói đi nói lại “xin chào” với “cảm ơn”! Ngoài ra thì tôi chỉ biết dùng máy ảnh để “giao tiếp” với mọi người. Mặc dù tôi đã được chia sẻ kinh nghiệm là cần cẩn thận khi sử dụng những đồ dùng như điện thoại, headphone, … khi tiếp xúc với bà con nông dân, nhưng tôi đã dùng chiếc máy ảnh của mình để làm quen và lại gần những người lạ mà tôi gặp. Ai ai cũng hân hoan khi được nhìn thấy ảnh của mình, vì thế động tác chụp ảnh và cho họ xem ảnh là cách tôi nói xin chào. Kể cả khi có bất đồng ngôn ngữ hay không thì bức ảnh cũng trở thành một sợi dây vô hình nối người chụp ảnh và người được chụp lại với nhau mà khi đó con người ta không cần phải nói gì nhiều.

Nhưng người Lào không biết bán hàng. Các cửa hàng thổ cẩm thì mời chào rơi rụng, nói thách nhưng lại cực kỳ dễ trả giá. Cũng như nhiều nơi ở Việt Nam, nhiều khi đưa giá xong họ hỏi luôn là mình trả bao nhiêu (!) Nhưng khá hơn Việt Nam (hay đúng hơn là Hà Nội) là họ không bao giờ quên nói cảm ơn sau khi khách mua hàng. Một lần tôi đi mua hàng ở chợ đêm thổ cẩm ở Luang Prabang, tôi thấy người bán sau khi bán được một món đồ nào đó vừa cảm ơn khách, vừa cười và cầm số tiền mà khách vừa trả vẩy vẩy lên sạp hàng của họ để lấy may. Giật mình mà nhớ lại cái trò “đốt vía” ở Hà Nội. Ở chợ đêm thổ cẩm sướng một cái là có thể nói tiếng Anh, vì rất nhiều sạp hàng người bán là những em bé gái chỉ chừng 12-13 tuổi, phát âm tiếng Anh rất tốt. Tuy nhiên, tiếc là không ai dạy cho những cô bé ấy cách bán hàng. Họ quá khẩn khoản khi mời khách mua hàng “Please buy to help us” hoặc “7 dollars luckyyyyy” …

Ẩm thực Lào

Ăn ở Lào sướng nhất là được ăn bốc! Thật đấy! Thực ra thì đó gọi là ăn-bằng-tay-không, chứ ăn bốc thì hơi thiếu lịch sự trong tiếng Việt. Nghe nói là người Ấn Độ cũng ăn cơm bằng tay không, tôi vẫn lăm le làm quen với một người Ấn để học cách ăn này. Ai dè, tôi đã được học sớm hơn mong đợi, và được học ở Lào.

Người Lào hay ăn xôi, và họ hay ăn bằng tay không. Một bữa ăn thường có xôi trắng đựng trong những chiếc hộp hình trụ bằng mây xinh xắn, một vài món rau luộc hoặc xào hoặc cả hai, hai món thịt và một món canh. Ngoài ra có thể có một hai món trộn và rau sống ăn kèm. Khi ăn xôi, người ta dùng tay vắt thành nắm nhỏ rồi chấm với một món nước chấm sền sệt đỏ màu ớt rất cay và hơi có vị chua chua, kèm theo xả và một vài ba loại hành gia vị gì đó rất thơm. Ăn xôi cũng ăn với món trộn hoặc thịt, vì thế vắt xôi phải nhỏ để có thể dùng tay lấy thức ăn để ăn cùng. Nghe thì tưởng khó nhưng tôi chỉ cần nhìn người Lào dùng 4 ngón tay lấy thức ăn ăn cùng với vắt xôi nhỏ là tôi học được theo ngay. Tự dưng thấy ngón tay mình lấy thức ăn cũng khéo léo. Có lẽ là vì tôi vốn sẵn thích học, chứ nhiều người Việt khác vẫn chọn cách dùng đũa và thìa theo thói quen. Ăn rau cũng có thể dùng tay, nhưng cũng như khi lấy thức ăn, phải biết cuộn cho gọn và cho vừa ăn.

Đồ ăn của Lào cũng ngon! Hoặc là tôi toàn được ăn những món ngon!!! Nói chung thì tôi cũng dễ ăn, và cái gì cũng phải thử một tí. Bữa tối đầu tiên ở Viên Chăn tôi được thưởng thức món “lạp bò” cuộn với rau sống và chấm món ớt cay sệt sệt (đã mô tả ở trên). Lạp bò thì đắng, món chấm thì cay xé lưỡi và có vị chua chua, thế mà ăn ngon gần chết! Tối hôm đó tôi chủ yếu ăn cái món đó, uống nước liên tục vì cay không chịu được, thỉnh thoảng phải bổ sung cà rốt cho đỡ cay. Giờ nghĩ lại lại thấy thèm :P.

 Đoạn kết

Lào còn nhiều điều thú vị mà tôi chưa viết được hết ra. Tôi cũng chưa bao giờ nghĩ đây là đất nước đầu tiên ngoài Việt Nam mà mình đặt chân đến. Một đất nước nhỏ bé, ít tên tuổi, đang hờ hững giữa sự tranh thủ của cả hai phía Việt Nam và Trung Quốc. Để hiểu được Lào thì còn cần nhiều thời gian hơn một chuyến đi, nhưng tôi cảm thấy hoàn toàn hài lòng vì được tiếp xúc với một nền văn hóa tuy gần gũi mà khác lạ. Mừng cho người Lào vẫn giữ được nhiều nét truyền thống mặc dù tôi biết rằng dưới sự bình lặng ấy là những thay đổi, những chuyển dịch không thể tránh khỏi theo thời đại.

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s