Văn, tiếng Anh, báo, và việc viết lách của tôi

Trước khi đọc Sụp đổ của Jared Diamond để từ đó bắt đầu nghĩ xa hơn rất nhiều về việc viết lách, niềm cảm hứng viết lách của tôi đến từ các nguồn khác: môn Văn, một lớp học tiếng Anh, và báo chí.

Môn Văn

Thời gian tôi viết văn tự do nhất trong khuôn khổ của môn Văn ở trường học là những năm cấp I. Thực ra thời đó chúng tôi cũng phải viết những bài văn theo mẫu kiểu “nhà em nuôi một con lợn con to chỉ bằng cái phích và hai tai nó như hai cái lá mít” – nhờ những bài văn kiểu này mà đám trẻ con thành thị chúng tôi mới mường tượng được cái lá mít là như thế nào. Nhưng giữa những khuôn mẫu ấy vẫn có những không gian tương đối tự do để tôi viết. Ví dụ, năm tôi học lớp hai chúng tôi có những bài tập kiểu “chuyển thể” tức là diễn xuôi một bài thơ. Tôi nhớ là mình chuyển thơ sang văn xuôi dễ như ăn kẹo. Rồi mấy năm học sau đó chủ yếu chúng tôi loanh quanh mấy dạng viết miêu tả với kể chuyện với phát biểu cảm nghĩ, tôi vẫn viết lách say sưa tuy cũng chẳng mấy khi là học sinh nổi trội gì về môn văn trong lớp cả.

Tôi không nhớ là hồi ấy chúng tôi có những đề văn mang tính tưởng tượng mà viết hay không, nhưng nhớ là đề thi vào lớp chọn năm lớp 6 là một đề như thế. Đại khái là có một chú ong thế này thế nọ, em hãy tưởng tượng và kể lại hành trình của chú ong ấy. Đám học trò và cả phụ huynh xôn xao hết cả lên vì đã găm đầy đầu những bài văn mẫu để đi thi. Tôi thì viết lách sung sướng và lại thấy dễ như ăn kẹo, mặc dù cũng chẳng biết sẽ được mấy điểm. Vì làm toán không tốt, văn thì chả biết đường nào mà lần, tôi nghĩ mình trượt rồi. Cuối cùng, hành trình kỳ ảo nào đó của con ong mà tôi vẽ ra đã kiếm được cho tôi điểm 9 môn Văn và nhờ thế lôi tôi vào lớp chọn.

Từ những năm cấp II trở đi, việc học văn ở trường xoay quanh việc bình loạn các tác phẩm văn học, điểm văn của tôi tụt dốc, chỉ làng nhàng mức 6-7, viết lách cũng chả hứng thú gì, và suốt mấy năm cấp III lúc nào cũng phải thấp thỏm xem môn văn có nổi 6,5 để mà được học sinh giỏi hay không. Nhưng chả hiểu thế nào mà thi cử cuối cấp thì lại vẫn may mắn, hai lần thi chẳng lần nào bị xuống đến điểm 8 cả.

Thực ra thời gian tôi học cấp III có một thầy giáo dạy văn mà tôi rất thích, đó là thầy T. ở trường Ams – tôi không học Ams, tôi học thầy ở những lớp học thêm. Thầy là người truyền cảm hứng cho tôi về môn Văn sau nhiều năm tôi chỉ biết học văn cho xong chuyện, mặc dù những gì tôi viết cũng chỉ có thầy cho điểm cao chứ ở lớp vẫn lẹt đẹt như thường. Chả quan trọng, tôi ngày ấy vẫn rất hăm hở vác sách đi học thầy.

Lớp Tiếng Anh

Khi việc viết văn bằng tiếng Việt bắt đầu nhạt nhòa đi trong cuộc sống của tôi thì tôi lại được thỏa chí viết lách nhờ tiếng Anh. Đúng ra là nhờ một lớp học thêm tiếng Anh mà tôi đã theo suốt 5 năm cho tới tận khi vào đại học. Thầy R. là người Thụy Sỹ, ngày ấy mới ngoài ba mươi, là giáo viên tiếng Anh xịn, có vợ người Việt Nam. Lớp học ấy được thành lập cũng là do nhiều cơ duyên khác nhau, chứ không phải là con nhà giàu được học thầy Tây (học phí không quá đắt). Tôi có lẽ là người duy nhất đã theo lớp học ấy từ ngày đầu tiên cho tới ngày cuối cùng. Mặc dù mỗi tuần chỉ học một tiếng rưỡi, nhưng lớp học ấy với tôi là một không gian tự do khám phá nhiều điều mới mẻ và đặc biệt là được viết lách tưng bừng, nghĩ gì viết nấy, chủ đề thì rộng vô cùng, không có một cái gì được gọi là giới hạn cả.

Thầy R. rất biết cách khuyến khích học trò để chúng tôi không cảm thấy tự ti và ngượng ngùng khi sử dụng tiếng Anh. Ví dụ, khi chúng tôi nói tiếng Anh, thầy sửa rất ít mà để cho chúng tôi nói thoải mái và sai bung bét – những kiến thức chúng tôi cần, thầy đưa vào lúc giảng bài. Cứ kiên trì vậy mà chúng tôi cũng nói khá khẩm dần – điều này chúng tôi chỉ nhận ra khi trong lớp có học sinh mới. Một lần, tôi đọc một bài viết của mình, thầy sửa theo từng câu tôi đọc nên chỉ vài câu là tôi kêu thôi em không đọc nữa, viết toàn sai thế này. Vậy là thầy không sửa nữa, để cho tôi đọc cho hết bài. (Thực ra vì ngày ấy lũ chúng tôi toàn đứa chết nhát, chứ năm ngoái một lần tôi xem một bạn Tây dạy cho mấy đứa lít nhít còn chưa đi học lớp một mà có đứa đã biết trêu thầy giáo – nó trả lời thầy “My name is baby”.)

Bữa khác tôi sẽ viết một bài tử tế hơn về hệ thống dạy thêm và học thêm. Dĩ nhiên là tôi cũng biết những mặt trái của nó nhưng tôi chưa bao giờ thấy người ta ghi nhận mặt phải của nó – điều mà tôi lại rất trân trọng – ấy là tạo ra những không gian dạy và học rất tự do cho cả thầy lẫn trò. Đâu đó trong cái không gian ấy, người thầy được dạy theo cách mà họ muốn, người học được lựa chọn những người thầy mà họ thích, được viết ra những gì mà họ thực sự nghĩ – chẳng ai trong chúng tôi phải đi theo một cái khuôn mẫu nào cả.

Báo chí

Thực ra báo chí chỉ là nguồn cảm hứng viết lách cho tôi những ngày tôi học cấp III. Ngày ấy tôi còn mê xem bóng bánh nên chúi mũi vào các tờ báo thể thao, đặc biệt là tờ TT&VH. Bố tôi vẫn mua tờ này thường xuyên nhưng ngày ấy tôi toàn đọc ở lớp vì cô bạn ngồi cùng bàn mua đều đặn. Vụ xem bóng đá thì hiển nhiên là phải đi kèm với việc bình phẩm chém gió cũng bạn bè. Cứ sáng nào có báo là mấy cái đầu lại chụm lại ở bàn chúng tôi để chung nhau đọc một tờ báo. Đọc và chém gió không thỏa, chúng tôi bắt đầu cùng nhau viết match preview và match review vào quyển nhật ký lớp, hoành tráng như ai. Có khi ngoài cuốn nhật ký ấy ra tôi còn viết lách về bóng đá ở đâu nữa ấy mà giờ không thể nhớ ra (các diễn đàn chăng?) Sau này sang tới tận Mỹ một lần được giáo sư khen ngợi chuyện viết lách tôi đã khoe ra là tư duy phân tích của em chủ yếu là nhờ ngày xưa xem và viết bình luận bóng đá. (Bà giáo còn hỏi có thích học thêm về Xã hội học Thể thao – Sociology of Sport – không. Ơ no thank you ạ. 😀 )

Chỉ có vậy thôi mà ngày ấy tôi mê báo và viết lách đến mức đã muốn đi làm nhà báo, mặc dù cũng chẳng định viết về bóng đá đâu, mà thực ra cũng chả biết là sẽ viết về cái gì, chỉ là do thích viết thôi. Bố mẹ tôi thì chẳng cấm cản gì bao giờ, nhưng bảo là con gái làm báo làm gì cho vất vả. Thế nào mà rồi tôi cũng thôi chẳng suy nghĩ nghiêm túc về việc đi làm báo nữa. Nhưng đã có những ngày như thế, khi mà nguồn cảm hứng viết lách tôi có lại là nhờ các cây bút thể thao và nhờ cái quả bóng có 22 gã đàn ông chạy theo tranh nhau. Hiện giờ thì báo chí không tạo cảm hứng viết lách gì cho tôi, nhưng tôi hy vọng là thế giới ấy vẫn đang tạo cảm hứng cho nhiều người.

Hết.

Viết linh tinh vì tự dưng tỉnh giấc lúc mặt trời còn chưa dậy mà cóc ngủ lại được.

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s