Những người tị nạn Syria có làm tăng nguy cơ khủng bố?

Tác giả Daniel Byman là giáo sư tại Đại học Georgetown (Mỹ) và giám đốc nghiên cứu của Trung tâm Chính sách Trung Đông thuộc Brookings Institution. Ông đã từng là thành viên của Ủy ban 11/9 và làm việc cho chính phủ Hoa Kỳ. Nguyễn Hồng Anh dịch từ bài gốc “Do Syrian refugees pose a terrorism threat?” đăng trên Lawfare ngày 25/10/2015.

Những người Syria và Iraq đã tha hương bởi nội chiến từ nhiều năm nay, nhưng tháng trước cuộc khủng hoảng người tị nạn mới choán ngập truyền thông quốc tế khi làm rung chuyển cả châu Âu. Tại thời điểm tháng 09/2015 có hơn 500.000 người tị nạn Syria và hàng ngàn người Iraq đã tới châu Âu, và con số này được dự báo sẽ còn tăng vọt. Một số chính phủ châu Âu đã phản ứng gay gắt, ngăn cản người tị nạn nhập cư và hạn chế sự di chuyển của họ, trong khi một số khác, điển hình là Đức, đã mở rộng vòng tay với họ – ít nhất là tới thời điểm này.

Tranh cãi về vấn đề người tị nạn, cả ở châu Âu và Mỹ, thường xoay quanh các câu hỏi liên quan tới khủng bố: với các hành động cưỡng bức và chặt đầu của Nhà nước Hồi giáo diễn ra thường xuyên ở Iraq và Syria, điều lo ngại là việc tiếp nhận những người tị nạn từ khu vực này sẽ làm tăng khủng bố và bạo lực ở châu Âu. Những tiếng nói của phe bảo thủ ở châu Âu đã vẽ ra một viễn cảnh châu Âu sẽ đột ngột xuất hiện nửa triệu chiến binh của Nhà nước Hồi giáo, trong khi những người của phe nhân đạo bác bỏ những dự đoán về việc khủng bố sẽ lan rộng.

Cả hai phe đều có phần sai. Những lo ngại về khủng bố và người tị nạn cũng là chính đáng, nhưng những nỗi sợ hãi và lo ngại đang được dấy lên thường đi sai bản chất của vấn đề.

Khủng bố và người tị nạn có cùng một lịch sử dài và nhiều đau thương. Những nhóm khủng bố đáng chú ý như Fatah, Hamas, và Mặt trận Nhân dân Giải phóng Palestine (PFLP) đã được hình thành từ khủng hoảng người tị nạn Palestinian năm 1948. Sau đó nhiều năm, thậm chí nhiều thập kỷ, những người tị nạn nhiều bức xúc và bị chính trị hóa, với rất ít cơ hội để hòa nhập vào các xã hội đã tiếp nhận họ, đã dần dần gia nhập các nhóm quân sự hứa hẹn sẽ mang tới cho họ một cơ hội được giải phóng. Cộng đồng người tị nạn Afghanistan tại Pakistan đã tạo ra Taliban. Những người tị nạn Somali đã hỗ trợ nhóm khủng bố al-Shabaab. Danh sách này còn dài.

Do những người tị nạn đến từ Syria và Iraq, nơi đặt đại bản doanh của Nhà nước Hồi giáo, rất dễ nảy sinh một nỗi sợ hãi rằng nhóm jihad sẽ cài người vào dòng người tị nạn để tới các nước khác và làm loạn ở đó. Nhưng Nhà nước Hồi giáo không vận hành kiểu đó. Trên tạp chí điện tử Dabiq và các phương tiện tuyên truyền khác của mình, họ nhấn mạnh việc quy tụ những người Hồi giáo, tuy cũng có lúc thúc giục những người Hồi giáo tại các nước khác “tấn công, sát hại, và khủng bố những kẻ hợm hĩnh (crusader) ngay trên đường phố và tại nhà của chúng.”

Tuy nhiên, Nhà nước Hồi giáo kêu gọi “những người Hồi giáo ngoan đạo” (good Muslims) nên tới Iraq and Syria để chiến đấu nhân danh Nhà nước Hồi giáo chống lại những kẻ thù ở ngay đó, chứ không phải ngược lại. (Trái lại, Inspire, tạp chí điện tử bằng tiếng Anh của al-Qaida ở Bán đảo A Rập, tập trung kêu gọi những ai có thể hãy tấn công khủng bố ngay tại quốc gia mình đang sinh sống.) Nhà nước Hồi giáo có thể kêu gọi tấn công tại phương Tây, nhưng trước đến nay họ vẫn tập trung tiền bạc, binh lính, và những kẻ đánh bom tự sát để chống lại các kẻ thù ở Trung Đông. Bản thân những người tị nạn đang trốn chạy khỏi chiến tranh và chủ nghĩa cực đoan không phải là những người ủng hộ mạnh mẽ của các nhóm bạo lực nhất: nếu không họ đã ở lại Iraq hoặc Syria.

Nhưng châu Âu vốn đã có vấn đề về khủng bố và đe dọa lớn nhất là những người Hồi giáo đã cực đoan hóa ở châu Âu sẽ biến cộng đồng người tị nạn Syria dần dần trở nên bạo lực hơn. Hàng ngàn người châu Âu đã tới tham chiến cùng Nhà nước Hồi giáo ở Iraq và Syria, và al-Qaida cũng có mặt ở châu Âu đã lâu. Những tình nguyện viên này luôn xuất hiện bởi luôn có các nhà truyền giáo lên án các giá trị của châu Âu và ủng hộ ý tưởng người Hồi giáo phải vùng lên. Thêm vào đó, nhiều người Âu Hồi giáo tách rời khỏi chính phủ và xã hội nơi họ sinh sống bởi họ tin rằng là người Hồi giáo họ sẽ không bao giờ thực sự, hoặc cũng không nên, thuộc về các cộng đồng này.

Nếu những người tị nạn bị coi như một vấn nạn nhân đạo ngắn hạn thay vì được xem như một thách thức dài hạn để đưa họ hòa nhập vào những xã hội mới, thì có lẽ chúng ta sẽ được chứng kiến tình hình ngày càng tồi tệ. Những phần tử cực đoan sẽ là một trong những nhóm cung cấp các hỗ trợ về xã hội, giáo dục, và tôn giáo cho những người tị nạn – điều này sẽ trở thành vấn đề ở những nơi họ là những nhóm hỗ trợ duy nhất. Những người tị nạn thực sự cần những hỗ trợ đầy đủ, đồng bộ, và dài hạn trong đó bao gồm quyền chính trị, hỗ trợ giáo dục, và hỗ trợ về kinh tế cũng như những cứu trợ nhân đạo trước mắt, đặc biệt là nếu họ được tiếp nhận vào với số lượng lớn. Nếu họ không thể hòa nhập được vào các cộng đồng địa phương, thì có nguy cơ những căng thẳng giữa các cộng đồng Hồi giáo và các cộng đồng khác ở châu Âu sẽ tiếp tục dai dẳng, hoặc thậm chí còn gia tăng. Mặc dù hiện nay những người tị nạn chỉ đơn giản là tìm kiếm một nơi trú ẩn ở châu Âu, nhưng theo thời gian có thể họ sẽ bị mất dần các quyền và trở thành cách biệt. Chúng ta đã từng được chứng kiến kịch bản này, ở nơi giận dữ và bất bình nhen dần lên, tạo ra “những cộng đồng hoài nghi” (suspect communities) không tuân theo luật pháp, không hợp tác với các cơ quan an ninh, và trở thành nơi những kẻ khủng bố tha hồ tuyển quân và hoạt động mà hầu như không có ai can thiệp.

Các rủi ro về an ninh hiện tại trên thực tế đang ở mức thấp, nhưng những nguy cơ tiềm tàng là đáng kể nếu cuộc khủng hoảng tị nạn không được xử lý tốt. Việc giữ gìn an ninh trật tự, cung cấp các dịch vụ hỗ trợ, và quản trị nhà nước cấp cơ sở nhìn chung cần được đảm bảo về dài hạn. Điều tệ nhất các nước châu Âu có thể làm là giang tay với hàng trăm ngàn người tị nạn bằng một thái độ cảm thông và rồi mất dần sự quan tâm hoặc trở nên khó chịu với họ, để mặc họ tự xoay xở mà không có trợ giúp và luôn yếu thế về mặt chính trị, nghĩa là tự viết nên một lời tiên tri cho chính mình rồi biến nó thành hiện thực.

Advertisements

5 thoughts on “Những người tị nạn Syria có làm tăng nguy cơ khủng bố?

  1. Pingback: Năm điều cần biết về vụ tấn công Paris | Living, Writing, Sharing

    1. Hong-Anh Nguyen Post author

      Ừa biết vậy mà thấy dịch vậy “lịch sử” quá, chưa biết nên dịch thế nào cho xuôi nên đã quyết định dịch lăng nhăng kèm theo mở ngoặc để cho người đọc biết là chỗ đó người dịch đang dịch lăng nhăng.

      Like

      Reply

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s