Messi hãy ra đi, vì đội tuyển Argentina!

Không phải vì anh là tội đồ. Cũng không phải vì anh đã làm hết sức có thể mà vẫn không cứu được Argentina. Lại càng không phải vì anh đã quá già.

Mà Messi nên từ giã đội tuyển Argentina, để cho nền bóng đá nước này tỉnh mộng!

Cả thế giới đều thấy rõ là Argentina đã và chắc là vẫn đang sống trong một giấc mộng ảo là Lionel Messi với tài năng xuất chúng có một không hai sẽ một mình gánh cả team Argentina đến đỉnh vinh quang. Nếu chuyện đó xảy ra thì quá buồn cho bóng đá! Bóng đá là cuộc chơi của biết bao người. Ai chẳng vươn lên từ gian khó. Ai chẳng mang trong mình những giấc mơ. Ai chẳng luyện tập từ sáng sớm tới tối mịt. Bóng đá đâu phải là nơi để phục vụ cho giấc mộng của một mình Argentina hay một mình Messi. Thế còn những giấc mơ, những mồ hôi nước mắt của những người khác thì sao?

Ngày hôm qua Messi đã làm tất cả những gì có thể. Những phút hiếm hoi Messi có bóng, có không gian, anh đều tạo ra những cơ hội thực sự cho Argentina và hai trong số ấy đã trở thành bàn thắng. Bàn thắng của Di Maria cũng thuộc hàng siêu phẩm. Nhưng vì thế mà Argentina thắng Pháp thì cuộc đời này quá bất công. Pháp không hoàn hảo, nhưng họ là một tập thể có đường nét rõ ràng hơn. Các bàn thắng của họ mang dấu ấn cá nhân nhưng cũng đậm tính đồng đội. Với tôi, đó mới là bóng đá!

Giờ sao đây? Nếu vì những gì Messi đã có, đang có, và chưa có mà Argentina vẫn tiếp tục sa lầy với “giấc mơ Messi” thì rồi bóng đá Argentina sẽ đi đến đâu? Có công bằng với các tài năng trẻ của Argentina vẫn đang miệt mài với quả bóng hay không?

Còn Messi, hãy quên đi cúp vàng World Cup, ít ra là với tư cách một cầu thủ. Đừng có tin bất cứ ai nói với bạn rằng không vô địch World Cup thì mãi mãi không bao giờ vĩ đại. Ai bảo Johan Cruyff không vĩ đại? Ai bảo Michel Platini không vĩ đại? Ai bảo Di Stefano không phải là huyền thoại?

Huyền thoại và lịch sử mãi mãi nằm trong lòng những người hâm mộ chứ không phải trên bất kỳ tấm huy chương nào!

Nếu còn nặng nợ với giấc mơ vô địch World Cup, hãy nghĩ đến công việc huấn luyện viên. Hoặc đơn giản hơn là tiếp tục truyền cảm hứng cho các cậu bé Argentina bằng cách này hay cách khác. Cuộc đời vốn rất rộng đường sống, nếu chúng ta chịu tin như vậy.

Không phải từ trận thua của Argentina ngày hôm qua, mà theo dõi câu chuyện kỳ cục của Argentina và Messi từ ngày World Cup 2018 khởi tranh tới giờ, tôi không thể không nhớ tới một câu chuyện xảy ra cách đây hai mươi năm. Câu chuyện của Aimé Jacquet và Eric Cantona và đội tuyển Pháp. Dĩ nhiên là đội Pháp ngày đó khác với Argentina bây giờ, Cantona khác với Messi, nhưng hôm nay tôi vẫn muốn nhắc lại câu chuyện đó vì tôi nghĩ tư duy bóng đá và cách hành xử của Aimé Jacquet lúc bấy giờ rất đáng để suy ngẫm.

Lúc ấy là giữa thập kỷ 90 của thế kỷ trước. Pháp là một đội làng nhàng. Nhưng có một cầu thủ Pháp đang làm mưa làm gió tại giải ngoại hạng Anh trong màu áo Manchester United. Đầu năm 1995, sau cú kung fu lịch sử vào một cổ động viên Crystal Palace, Cantona bị cấm thi đấu 8 tháng. Khi Cantona trở lại với bóng đá, Aimé Jacquet đã quyết định không gọi anh vào đội tuyển Pháp. Người Pháp hết sức tức giận với quyết định này. Nhưng đội hình mà Jacquet xây dựng nên trong thời gian đó hai năm sau đã vô địch World Cup, rồi hai năm sau nữa tiếp tục vô địch Euro.

Đó là câu chuyện rút gọn. Còn dưới đây tôi trích đăng bản dịch của vài trích đoạn từ cuốn hồi ký Ma vie pour une étoile (Cuộc đời tôi vì một ngôi sao) của Aimé Jacquet đã được đăng làm nhiều kỳ trên báo Thể thao Thành phố Hồ Chí Minh dưới tên Kinh Thi cách đây chừng 10 năm gì đó, để mọi người hiểu rõ hơn về câu chuyện này.

“Ngày 12/7/1998, chúng tôi trở thành vô địch thế giới. Chúng tôi đã đi đến tận cùng chuyến phiêu lưu của mình… Trong hành trình chinh phục này, tôi đã dành hết vào đó mọi tâm trí và kinh nghiệm, nhưng không phải lúc nào cũng được thông cảm và – tệ hại hơn – được tôn trọng khi hành nghề… Chính vì vậy tôi đã chấp nhận làm nhân chứng kể lại những gì đã tạo nên lịch sử trên…

…Chúng tôi tiến hành trận đấu khởi đầu quan trọng tại Napoli ngày 16/2 trước đội Ý, một trong những đội hay nhất thế giới. Một bàn thắng của Djorkaeff ghi được vào trước lúc nghỉ giải lao đã giúp chúng tôi khởi động tốt chiến dịch tái chinh phục. Dù lên giây cót tinh thần các cầu thủ rất nhiều, tôi vẫn ngại gặp phải một đội bóng rã rời tinh thần. Nhưng tôi thực sự ngạc nhiên khi thấy các cầu thủ rất chú tâm đến trận đấu, qua hình ảnh của Eric Cantona.

Eric Cantona, đó là nhân vật có sức mạnh phi thường trong lối chơi và cả trong cuộc sống với một cá tính thẳng thắn. Ngay lần tiếp xúc đầu tiên, anh ta trở thành nhân vật chủ chốt của tôi và tất nhiên là thủ quân của đội.

Niềm tự hào là một trong những động cơ của Cantona. Ngay khi tập hợp đội, tôi cảm thấy nơi anh ta có một ý chí quyết liệt trong việc xóa bỏ nỗi đau quá khứ và muốn chứng tỏ điều đó. Anh ta là người đầu tiên đảm bảo là sẽ dấn thân hoàn toàn vào việc hồi sinh đội tuyển.

Sở dĩ tôi nhấn mạnh đến tính khí tiêu biểu của Cantona và việc anh ta đại diện cho cả đội tuyển vì những sự kiện về sau sẽ phần nào làm u ám mối quan hệ của chúng tôi. Vì những nguyên do thuần túy chuyên môn mà tôi sẽ quyết định một ngày nào đó lật sang trang sử Cantona.

…Riêng hàng tấn công thì chúng tôi phải bận tâm nhiều. Các chân sút xuất thân từ Câu lạc bộ Nantes xoay quanh Cantona không gặt hái được thành công trong suốt năm 1994. Trong khi đó sự phối hợp giữa Zidane – Djorkaeff lại tỏ ra hứa hẹn hơn và hiệu quả hơn. Kể từ khi Cantona vắng mặt từ đầu năm 1995, tôi buộc phải dần dần hình thành lối chơi của đội xung quanh cặp bài trùng này.

Mọi người còn nhớ cú đá kung fu tai hại của Cantona với hậu quả là bị Liên đoàn bóng đá Anh treo giò 8 tháng. Trong suốt thời gian đó, đội Pháp thi đấu không có Cantona và lối chơi của đội mang một tầm vóc mới với ảnh hưởng của Zidane – Djorkaeff. Chúng tôi không có một trung phong thực sự, nhưng cỗ máy vẫn vận hành tốt.

Khi Cantona trở lại, tôi buộc phải có sự lựa chọn. Nhưng làm thế nào đây? Phá vỡ những gì đang hình thành một cách đầy hứa hẹn ư? Trở lại với những kinh nghiệm mới mang những màu sắc vốn đã có từ trước? Hay lật sang những trang mới với nguy cơ gây nên những cuộc bút chiến dai dẳng giữa những người thích và ghét Cantona?

…Dù sao đi nữa, bằng lương tâm và trách nhiệm nghề nghiệp của mình, tôi quyết định lật sang trang Cantona vào đầu năm 1996. Việc quay về với một quá khứ đã để lại nhiều nỗi thất vọng chẳng giúp ích được gì cả, trong khi những giải pháp lựa chọn trong tình thế dầu sôi lửa bỏng đã giúp chúng tôi đạt được mục tiêu đề ra, đó là đoạt vé đi Euro 96. Những giải pháp này, với những nhân tố trẻ hơn và nhiều khát vọng hơn, chẳng phải đang mang đến những triển vọng hấp dẫn đấy ư? Đó chính là niềm tin sâu xa của tôi và được mọi người cùng chia sẻ. Vấn đề còn lại là làm sao thông báo nó với Cantona.

Tôi không có thói quen đi giải thích sự lựa chọn của mình về những cầu thủ mà tôi tuyển vào hoặc loại đi. Nhưng trong trường hợp này, tôi cho rằng mình phải làm điều đó, nhất là đối với một nhân vật đầy cá tính như Eric Cantona và với những gì mà anh cống hiến cho đội tuyển, đặc biệt là vào thời kỳ đầu đầy khó khăn của tôi ở đội.

Ngày 13/1/1996, tôi cùng phụ tá Henri Emile đến dự khán trận MU – Aston Villa. Chúng tôi đã thông báo trước cho Cantona về chuyến viếng thăm này. Sau hơn nửa giờ chờ đợi ở khách sạn mà Cantona đang ở, anh gọi điện thoại xin dời địa điểm sang một khách sạn khác. Lại thêm một lần chờ đợi hết 45 phút… Và rồi Cantona xuất hiện từ trên cầu thang. Anh dẫn chúng tôi đến một căn phòng nhỏ. Ngay lập tức tôi nói rõ cho Cantona biết ngoại trừ có những thay đổi vào giờ chót, tôi không có ý định gọi anh vào đội tuyển tại Euro 96. Tôi giải thích rằng, trong thời gian anh vắng mặt vì bị treo giò, đội tuyển đã có những bước tiến bộ, rằng những tài năng mới đã xuất hiện, rằng một lối chơi mới được xây dựng xung quanh Zidane – Djorkaeff và đó chính là con đường mà chúng tôi phải đi theo.

Cantona đáp lại là dưới mắt anh ta, không thể nói rằng đội bóng được xây dựng xung quanh anh ta và lại càng không phải vì anh ta. Nhưng cuộc tranh luận không đi theo hướng đó.

Tôi nói thêm là không có chuyện đưa anh trở lại đội ở vị trí dự bị, mà chỉ hỏi là anh có chấp nhận quay lại đội ở vị trí chính thức nếu có ai đó bị chấn thương. Sau một hồi im lặng, tôi hỏi lại: ‘Eric, nếu thật sự cần đến anh, tôi có thể gọi anh lại được chứ?’ Lại im lặng. Và rồi Cantona chỉ nói: ‘Chừng nào mà tôi còn thi đấu thì được… Nhưng dù nếu điều đó xảy ra, tôi muốn phải được gọi điện để nói trước khi công bố.’

Cuộc nói chuyện kết thúc. Tôi đề nghị đi uống nước nhưng Cantona viện cớ có một cuộc hẹn gấp nên chúng tôi đành chia tay. Chắc chắn lòng tự trọng của Cantona bị tổn thương nhưng anh không hề để lộ nó ra.

Một lần nữa, Cantona tỏ ra rất cương nghị. Những phản ứng của anh không phải là của một người bị sụp đổ khi nghe một phán quyết như thế. Anh ta luôn nhìn thẳng vào mắt chúng tôi, như muốn nói rằng: ‘Các ông có ý thức được những gì mà mình đang làm và tin chắc rằng mình không sai lầm hay không?

Thú thật, lòng tự trọng và cá tính mạnh mẽ của Cantona một lần nữa gây ấn tượng mạnh nơi tôi, dù tôi biết anh từ lâu. Anh tỏ ra tự tin đến nỗi tôi đâm ra nghi ngờ mình. Trong những ngày tiếp theo, tôi được biết rằng Cantona bị tác động rất nhiều bởi quyết định trên, dù anh không để lộ nó ra. Dẫu sao, khi rời khách sạn đêm hôm đó, người cảm thấy đau lòng nhất chính là tôi!

Cantona là một cầu thủ độc đáo. Niềm kiêu hãnh của Cantona không phải lúc nào cũng phục vụ cho anh trong một thế giới mà ‘những người can đảm không thích người khác đi theo con đường của họ’. Nhưng Cantona luôn trung thành với chính mình, độc lập một cách kiên trì, đơn độc với một trái tim nhân hậu, một nghệ sĩ với quả bóng. Anh có khả năng thành công ở những lĩnh vực khác ngoài bóng đá, áp đặt được cá tính của mình và mãi mãi là một nhân vật phi thường.

Tôi sẽ không đi đến mức cho rằng việc loại bỏ một nhân vật có cá tính mạnh như vậy đã ‘giải phóng’ đội tuyển Pháp… Nhưng tất cả những đồng đội của Cantona (những người mà anh vẫn còn giữ những mối quan hệ tốt nhất và luôn tỏ lòng kính trọng anh pha lẫn một chút thán phục) hiểu ra rằng họ cần phải đảm nhận trách nhiệm nhiều hơn nữa. Ở một số cầu thủ đã diễn ra một cơn sốc về tâm lý đưa họ vượt qua rào cản. Kể từ nay, họ phải tự mình viết nên lịch sử mà không có Cantona…”

Bóng đá là cuộc sống. Và cuộc sống thì có nhiều con đường. Aimé Jacquet có những sự lựa chọn và ông đã lựa chọn viết nên một lịch sử mới cho bóng đá Pháp mà không có Cantona. Argentina cũng có nhiều lựa chọn, và ít nhất cũng nên có ai đó nghĩ đến chuyện viết nên một lịch sử mới cho bóng đá Argentina mà không có Messi.

Trong trường hợp Argentina chưa có một Aimé Jacquet vào thời điểm này, tôi hy vọng Messi sẽ cân nhắc việc từ giã đội tuyển Argentina, để cho đất nước này tỉnh giấc mộng, để cho Argentina có một cơ hội khác để bắt đầu lại từ đầu.

Messi cần phải hiểu rằng, anh vốn đã trở thành một huyền thoại. (Ronaldo cũng vậy!) Những tài năng kiệt xuất thì không cần đến bằng cấp hoặc huân chương. Nếu không tin, anh có thể tới Old Trafford hỏi các cổ động viên của Man United mà xem. Pele và Beckenbauer có thể là vua hay hoàng đế ở đâu đó, còn trong lòng Red fans thì đời đời kiếp kiếp họ chỉ cần biết là họ đã từng có King Eric – người đã chẳng vô địch C1, chẳng vô địch Euro, chẳng vô địch World Cup – mà thôi.

Bóng đá và tôi, sau 10 năm

Nói 10 năm cho tròn. Là thời gian mà tôi đã bỏ xem bóng đá. Một mặt nào đó cũng đúng là 10 năm thật, vì trận đấu lớn cuối cùng mà tôi xem là trận chung kết C1 năm 2008. Huế. Một đêm hè. Giữa đường lang thang du lịch một mình, tôi dừng chân tại Huế đúng lúc chuẩn bị có trận chung kết C1. Lúc đó tôi đã không còn xem bóng đá mấy. Nhưng khi nghe loáng thoáng có Man United và vô tình gặp một cậu bạn cũ ở Huế nói đêm đó sẽ ra quán xem, tôi bám càng theo. Cậu bạn ngày ấy còn đi xe đạp chở tôi ra quán. Mỗi đứa uống một cốc nước năm ngàn ngồi xem cả trận. Man United và Chelsea giằng co nhau tới loạt sút penalty. Ai đó bên Chelsea đá hỏng quả penalty quyết định. (Phải John Terry không nhỉ?) Man United vô địch C1 lần nữa. Lần trước đó cách những 9 năm. Tôi sung sướng đến rồ dại.

Nhưng đó chỉ là một trong những trận hiếm hoi tôi còn xem. Hứng thú của tôi với bóng đá đã giảm đi từ trước đó một vài năm. Khoảng năm 2003 hay 2004 gì đó, Man United thua AC Milan ở tứ kết hay bán kết gì đó ở C1. Tôi tắt TV, tắt đèn, rồi ngồi khóc một mình. Mấy năm liền Man cứ đá tới đó là bị loại. Lúc đó tôi cảm thấy đã quá sức chịu đựng của mình. Trận thua AC Milan năm ấy đánh dấu một sự sụp đổ trong lòng tôi. Một cái gì đó đã mất đi. Tôi nghĩ là về cơ bản mình đã bỏ xem bóng đá từ ngày đó.

Kể cả sau trận chung kết C1 năm 2008 mà tôi vô tình xem, tôi vẫn không thực sự quay lại với bóng đá. Euro 2008 tôi không nhớ mình xem tới đâu, nhưng nhớ rằng năm ấy Van der Sar là cầu thủ Man cuối cùng còn lại ở giải và rồi Hà Lan thua Nga trong trận knock out ngay sau vòng bảng thắng như chẻ tre. Chấm hết cho một thế hệ vàng của bóng đá Hà Lan. Có lẽ cũng chấm hết thực sự cho tôi với bóng đá. Tôi không chỉ bỏ xem mà cũng chẳng màng xem tin tức. Lần lượt các giải lớn đi qua trong sự thờ ơ của tôi.

Ngẫm lại, thật kỳ lạ là thời gian tôi cuồng nhiệt với bóng đá nhất lại là trước tuổi 20. Khoảng 10 năm, vì tôi xem bóng đá có lẽ từ năm lên 10. Nói kỳ lạ vì trước giờ tôi vẫn nghĩ tuổi trẻ sôi động nhất là những năm tháng tuổi 20. Té ra thời teenage cũng rất nhiều màu sắc.

Hết phần đào mộ quá khứ, giờ tua đến hiện tại. Tại sao năm nay tôi lại trở lại với bóng đá? Tôi nghĩ là có hai lý do chính. Một là vì cuộc sống của tôi trở nên ổn định từ mấy năm nay. Một thời vật vã với những giấc mơ đã lùi lại phía sau. Tôi giờ đây đang có một việc làm ổn định, một cuộc sống đơn giản, không lo toan, không dằn vặt, không nặng những suy tư. Vì không còn vật vã với những chuyện to tát kiểu như “đánh thức tiềm lực quốc gia”, tôi chỉ tập trung vào cuộc sống cá nhân, dành nhiều thời gian vui chơi, nghỉ ngơi, thư giãn. Còn gì giải trí tốt hơn là một giải bóng đá lớn nhất hệ mặt trời?

Lý do thứ hai là niềm vui xem bóng đá của tôi sau nhiều năm bị chôn vùi đã được khai quật lên sau khi xem đội U23 Việt Nam đá giải U23 AFC hồi cuối năm ngoái. Như một nhân vật mất trí nhớ trong phim Hàn một ngày lấy lại ký ức, đột nhiên tôi nhớ được xem bóng đá có thể vui đến như nào.

Vậy bỏ xem bóng đá trong 10 năm rồi xem trở lại thì nó ra răng?

Trước hết là tôi hầu như không biết cầu thủ nào. Ronaldo thì đá ở Man thời tôi còn xem thì tôi biết. Messi thì cũng nghe danh suốt mà giờ mới nhìn mặt, xem chân. Nhiều đội tuyển nhìn vào không có lấy một cái tên tôi đã từng nghe, hoặc người duy nhất mà tôi biết là anh huấn luyện viên, vì ngày xưa tôi từng xem anh đấy đá! Những cái tên, những khuôn mặt quen thuộc nhất với tôi giờ đều ở trong các ban huấn luyện, hoặc làm khán giả trên khán đài, hoặc đang ngồi đâu đó bình luận bóng đá. Fernando Hierro. Gareth Southgate. Thierry Henry. Didier Deschamps. Aliou Cissé. Oliver Bierhoff. Đại để vậy. Nhìn các anh ngày xưa quần đùi áo số giờ đóng bộ đạo mạo cũng rất là xúc động.

Rồi không biết cầu thủ thì xem làm sao? Thì xem như ngày 10 tuổi lần đầu xem bóng đá thôi. Như anh gì hay nói đấy, bóng đá là một trò chơi đơn giản với 22 gã chạy theo một quả bóng để tìm cách ghi bàn. Tôi cứ coi các đội làm thế nào để ghi bàn và ngăn cho đối phương ghi bàn thôi. Ai chơi hay thì mình khắc biết, khắc để ý, khắc nhớ tên, khắc nhớ số áo, khắc nhớ người ta đá vị trí nào trên sân. Ai chơi dở thì mình chịu, làm sao mà nhớ mặt nhớ tên nhớ số được. Mà nhớ để làm gì.

Dĩ nhiên là chỉ chuyện biết mặt biết tên các cầu thủ là tôi ngang với một đứa trẻ con, còn những gì đã từng biết về bóng đá làm sao mất đi được. Ngày xưa hạnh phúc, hồi hộp, lo lắng, hy vọng, thất vọng như nào thì xem world cup lần này cũng thế.

Buồn và thất vọng nhất là khi Đức thua Hàn Quốc rồi bị loại. Tuy mười mươi là Đức đáng bị loại nhưng lý trí là lý trí, tình cảm vẫn là tình cảm. Sáng hôm sau ngủ dậy tôi vẫn nửa tỉnh nửa mê không biết có phải mình vừa nằm mơ Đức bị loại không. Giá như tất cả chỉ là một giấc mơ.

Đổi lại, vui nhất chắc là lúc Kr8s ghi bàn vào lưới Thụy Điển ở những giây cuối cùng. Trận đấu kết thúc lúc 3h mà người cứ lâng lâng, 5h mới ngủ lại được, sau khi đọc cho bằng hết những bài báo sớm.

Thật éo le.

Bàn thắng ấn tượng nhất đến thời điểm này, tức là hết vòng bảng, là của Messi ghi bàn vào lưới Nigeria. Hai lần chạm bóng, thêm vài bước chạy, rồi một cú sút vào góc xa khung thành vừa đủ loại cả hậu vệ theo kèm và thủ môn. Một pha ghi bàn hoàn hảo. Và làm tôi nhớ đến bàn thắng tôi mê nhất tại France 98, bàn thắng của Dennis Bergkamp.

Cầu thủ ấn tượng nhất đến thời điểm này là chưa có. Nhiều cầu thủ chơi khá, nhưng chưa thấy ai nổi bật hơn hẳn. Ronaldo thì biết lâu rồi nên cũng không thấy gì lạ.

Nhìn chung tôi cảm thấy hơi thiếu tiền đạo hay. Có thể do tôi vốn thích vị trí này hơn nên kỳ vọng nhiều hơn. Hoặc có thể bóng đá bây giờ các đội chơi phòng ngự tốt hơn trước nên “nghề” tiền đạo đang gặp khó khăn chăng? Đến giờ thì hàng công của Pháp làm tôi thiện cảm nhất, dù họ không phải những người ghi nhiều bàn nhất.

Có hai đội tuyển tôi thấy bất ngờ là Bỉ và Nhật Bản – mà hai đội này lại sắp gặp nhau ở vòng 1/8. Trước đây Bỉ chỉ là một đội thường thường, lần này sao lại đá khá thế không biết. Dĩ nhiên còn phải chờ xem những trận knock out xem có mạnh thật không hay chỉ “mạnh vòng ngoài”. Dù sao tôi cũng không cho là Nhật Bản có thể thắng Bỉ.

Nếu nghĩ về tuyển Nhật trước đây tôi chỉ nhớ đến Hidetoshi Nakata chứ không nhớ họ từng chơi như thế nào. Cũng có thể vì năm 2002 Hàn Quốc đã chơi quá ấn tượng nên lu mờ cả Nhật. Năm nay xem 2 trận đầu của Nhật tôi rất bất ngờ khi thấy họ chơi bóng rất khéo, nhanh, di chuyển thông minh, và đặc biệt tự tin. Tiếc là trận thứ ba lại không được như vậy.

Trận đấu làm tôi đau tim nhất chính là trận Nhật đá với Senegal. Trận ấy tôi cổ vũ Nhật dù Senegal đá cũng rất hay. Nhật thì rất mong manh giữa thắng và thua nên ngồi xem rất hồi hộp và xem xong thì đau cả dạ dày.

Rồi cảm tình dành cho Nhật bay mất tiêu chỉ vì vài phút câu giờ của họ cuối trận gặp Ba Lan. Quả thực trong ký ức của tôi chưa bao giờ tôi thấy một màn câu giờ thô thiển và khó chịu đến thế. Dĩ nhiên ai cũng hiểu vì sao họ làm vậy và tôi nghĩ nếu là tôi thì tôi cũng tìm cách bảo toàn tỷ số 0-1 như họ mà thôi. Nhưng phải có một cách đỡ thô hơn chứ!? Bản thân tôi cũng thích bóng đá tính toán thực dụng hơn là bóng đá bay bổng mà không hiệu quả, nhưng quả thực vài phút ngắn ngủi đó là một trong những khoảnh khắc khó chịu nhất mà tôi từng trải qua khi xem bóng đá từ xưa tới giờ. Như đã nói, lý trí là lý trí còn tình cảm vẫn là tình cảm.

Cuối cùng, kết thúc bài tâm sự dông dài hôm nay là một lời chúc tốt lành cho các cầu thủ Man đang chơi tại world cup lần này. 11 cầu thủ là một con số đẹp. Dù cũng như các cầu thủ khác, tôi đang bắt đầu phải học tên các cầu thủ Man của thời hiện tại. Nhưng thế giới bóng đá là một chốn kỳ lạ. Ở đó chẳng có người yêu nào là cũ 🙂

Quá xấu hổ

Cho tuyển Đức. Tôi phải nói vậy với tư cách là một fan của đội tuyển này, dù đã bỏ xem bóng đá một thời gian dài và World cup 2018 là giải lớn đầu tiên tôi xem trở lại sau hơn 10 năm.

Thứ nhất, xấu hổ vì đá thì chưa hay mà còn tinh tướng. Xem xem Đức đã vào cuộc với một thái độ như thế nào? Trận đầu tiên đá với Mexico Đức đã thiếu tôn trọng đối thủ, đá không hết mình, uể à uể oải. Những tưởng trận thua đó đã làm Đức tỉnh ngủ, thể hiện ở tinh thần tử tế hơn rất nhiều của họ ở trận kế tiếp với Thụy Điển, nhưng cú sút phạt quá đẹp của Kr8s ở những giây bù giờ cuối cùng mang đến cho họ một trận thắng quá kịch tính, đồng thời cũng lại nhấn chìm tuyển Đức vào cơn mộng mị rằng đẳng cấp là mãi mãi.

Đức vào trận với Hàn Quốc trong cơn mộng mị ấy. Hình ảnh bế tắc, bạc nhược, không quyết liệt của tuyển Đức trong trận đầu tiên được lặp lại. Trong khi đó Hàn Quốc chơi đầy tỉnh táo, tự tin, quyết tâm, và quả cảm. Họ có ghi 4 bàn vào lưới Đức tối qua tôi cũng không ngạc nhiên.

Đức quá xứng đáng thua, quá xứng đáng đứng bét bảng, và quá xứng đáng đi về nước.

Tất cả các “ngôi sao” của Đức trên sân đều tắt ngóm. Reus tối qua đã mất hút con mẹ hàng lươn sau khi đá rất ấn tượng ở trận gặp Thụy Điển. Kr8s đá làng nhàng như một cầu thủ có mặt cho đủ chỗ. Werner đá tích cực nhưng không có pha dứt điểm nào đáng kể.

Rất có thể những ngôi sao sáng nhất của tuyển Đức đang ngồi trên ghế dự bị. Hoặc ở nhà.

Thật ra sao với xẹt cũng không quan trọng bằng một tập thể ăn ý. Quá xấu hổ cho một tuyển Đức rời rạc chưa từng thấy. Kể cả trong trận khá nhất của họ là trận đá với Thụy Điển thì tập thể ấy cũng có vấn đề. Nó như một đội hình vá víu bị buộc phải chơi cùng nhau và chỉ chực vỡ tan ra bất kỳ lúc nào.

Tôi không biết ông Joachim Loew nghĩ gì. Bộ đôi tiền vệ trung tâm thảm họa của trận đầu tiên sau khi đã được ngồi ngoài ở trận thứ hai để Đức có một trận khởi sắc hơn hẳn, tới trận quyết định gặp Hàn Quốc lại được đưa vào sân ngay từ đầu. Brandt đá rất tốt trong trận Thụy Điển thì tới trận này lại ra ghế dự bị ngồi và khi được vào sân thì đã quá muộn.

Tuyển Đức nhất định cần một huấn luyện viên mới.

Các cầu thủ Đức nhất định cần dành rất nhiều thời gian để nghĩ về tính gắn kết của một đội bóng.

Các cầu thủ trẻ của Đức nhất định phải ghi nhớ bài học World Cup 2018 để biết mình là ai, để biết rằng đối thủ nào cũng xứng đáng được tôn trọng.

Nói như tờ Estado de Sao Paulo, Hàn Quốc đã viết vào lịch sử bóng đá Đức một chương đáng xấu hổ nhất của đội này.

Và nói như tờ El Mundo Deportivo, “bóng đá sẽ mãi không quên cái ngày Đức, nhà vô địch vĩ đại của thế giới với nhiều lần thoát chết phút chót, và thường là biểu tượng cho câu ‘cho dù có gì xảy ra, họ luôn thắng’, thật mỉa mai đã nhận lấy một trong những thất bại lớn nhất trong lịch sử World Cup.

Đức xứng đáng đi về cho người khác đá!

Nhà có hai thằng ku

Thằng thứ nhất gần 6 tuổi nên làm anh. Thằng thứ hai mới đẻ đầu năm nay nên làm em. Hiện giờ thằng em đã nặng hơn thằng anh. Cả hai thằng đều phát triển bình thường, trộm vía không ốm đau gì.

Cả hai thằng đều nói thứ ngôn ngữ chưa ai hiểu. Khi có nhu cầu chưa được đáp ứng, cả hai thằng đều biết gào lên. Thằng em thì hay khóc, thằng anh không khóc khi nào.

Trước đây thằng anh ở với mình, nhà chỉ có hai bác cháu. Hàng ngày bác đi làm thì nhốt thằng cháu ở nhà một mình, chuẩn bị sẵn đồ ăn thức uống cho tự lo liệu. Mỗi lần bác đi công tác xa nhà thì ông ngoại hàng ngày tạt qua với thằng cháu, chuẩn bị đồ ăn thức uống cho nó, chơi với nó một lúc, còn thì thằng cháu cứ quanh quẩn ở nhà một mình.

Gần đây có thêm thằng em cùng mẹ nó cùng bà ngoại nó dọn đến ở cùng hai bác cháu. Vì thằng em còn bé mà thằng anh thì nghịch không kiểm soát được, cùng một vài lý do nữa, nên thằng anh bị cách ly với thằng em. Nghĩa là giờ thằng anh chỉ được quanh quẩn trong một cái phòng ngủ cùng phòng tắm đi kèm, không được ra phòng khách và thoải mái đi lang thang khắp chốn trong nhà như trước nữa. Thằng em sẽ ở đây một năm nên mình động viên thằng anh chịu khó để mọi người còn chăm em bé. Mình cũng giúp chăm thằng bé, nhưng bất cứ khi nào có thể lại chui tọt vào với thằng anh cho nó đỡ buồn.

Hồi đầu thằng anh rất ngoan, không có ý kiến gì, nhưng gần đây hình như bắt đầu thấy bí bách nên hay đập cửa đòi ra ngoài. Nhất là những lúc nó muốn ăn. Tuy trong phòng luôn để sẵn đồ ăn nhưng nó không muốn ngồi ăn một mình. Mình cũng cố gắng vào với nó những lúc nó ăn. (Tối thì hầu như tối nào cũng ngủ với nó, còn thỉnh thoảng nó phải ngủ một mình.) Có hôm nó đang ăn mà thấy mình đứng dậy là bỏ ăn chạy theo vì tưởng mình bỏ ra ngoài. Tội nghiệp lắm.

Bà ngoại thì rất phân biệt, chỉ cưng thằng em thôi. Đành rằng một thằng là cháu ruột, một thằng là cháu nuôi (thằng anh là trẻ đi lạc được em mình đưa về nuôi), nhưng mình thấy chúng nó đều là trẻ con đáng yêu thì đều phải được yêu thương chăm sóc chứ.

Nhưng nói vậy thôi, đâu phải mỗi mẹ mình phân biệt đối xử. Đa phần mọi người đều coi thằng ku anh này là sinh vật hạ đẳng chỉ vì nó không phải là người mà nó là mèo. Không biết ông nào ngày xưa lại có cái ý tưởng coi loài người là động vật cao cấp còn các loài khác là động vật thấp cấp ấy nhỉ. Chỉ biết là ngày xưa đi học được nghe cô giáo dạy như thế. Chắc bây giờ cũng vẫn dạy như thế thôi. Thật không khác gì những người da trắng cho rằng họ cao cấp hơn những người có màu da khác. Thôi, nói quàng nói xiên một lúc lại sang một đống chuyện khác.

Hôm nay là cuối tuần, mọi người đã ai về nhà nấy, nhà mình còn lại mình với thằng ku anh nhõng nhẽo. Rất yên bình. Sắp tới hai bác cháu sẽ có khoảng hai tháng yên bình với nhau thế này trước khi gia đình ku em chuyển đến ở cùng hai bác cháu một năm. Tuy nãy giờ cứ nói về ku anh nhưng không phải là mình không cưng thằng ku em. Sở dĩ sắp tới gia đình ku em chuyển đến ở cùng là vì mình đã xin nghỉ việc để ở nhà trông ku em khoảng một năm cho tới khi bố mẹ cháu có thể gửi cháu đi trường.

Thế là một giấc mơ nữa của mình sắp trở thành hiện thực, ấy là ở nhà làm nội trợ. Mấy năm nay mình đã muốn vậy nhưng vì không có ai nuôi nên vẫn phải đi làm để tự nuôi thân và nuôi thằng cháu. Thành thử khi trong nhà mọi người bắt đầu tính chuyện khi em mình đi làm lại sẽ thuê người trông trẻ như thế nào, thì mình đã nhận thấy đây là cơ hội của mình, và đã apply được cái job này.

Nhiều người có thể thấy lạ (bố mình tận hôm qua vẫn không tin là mình đã xin nghỉ việc và sẽ ở nhà một năm) nhưng mình thấy quyết định của mình rất logic với mong muốn về cuộc sống của mình ở thời điểm này. Sau những năm tuổi 20 “vật vã theo đuổi những giấc mơ”, mình bước sang tuổi 30 nhận ra rằng mình giờ đây không còn cần phải đuổi theo cái gì nữa. Từ ngày ấy mình sắp xếp cuộc sống dễ dàng hơn, chỉ cần bắt đầu bằng những gì mình đang có.

Và thế là vào một ngày đẹp giời khi một thằng nhóc nữa đã lăn tòm vào cuộc đời mình, mình đã chọn sẽ dành thời gian cho nó. Và nó đã có một thằng anh, dù giờ đã nhẹ cân hơn nó, đã (bị buộc phải) nhường nhịn cho nó nhiều mét vuông trong nhà cũng như thời gian của mình. Vậy nên, hai tháng nữa, mình sẽ chính thức viết tiếp một chương mới trong cuộc đời: Nhà có hai thằng ku.

 

Nhìn lại chuyện đón đoàn U23

Đoàn U23 ở đây bao gồm cả các cầu thủ, ban huấn luyện, và các cán bộ sang Thường Châu vừa rồi.

Việc tổ chức đón đoàn trở về sau giải đấu là một sự kiện lớn, việc tổ chức dĩ nhiên không phải đơn giản. Có nhiều chuyện đã được nhân dân điểm mặt chỉ tên ra rồi, nhưng với tư cách cá nhân tôi vẫn viết ra đây một vài điều tôi thấy không hài lòng. Sau này rất có thể chúng ta còn phải tổ chức đón đoàn rầm rộ hoành tráng như thế này khi đội tuyển tiếp tục chinh phục được những đỉnh cao mới, hy vọng lúc ấy các nhà tổ chức chuẩn bị tốt hơn.

1- Đồ ăn cho đoàn

Tôi không thể không nhíu mày khi nhìn thấy bức ảnh chụp bữa ăn trên chuyến bay trở về của đoàn. Những lần sau xin làm ơn chuẩn bị cho đoàn một bữa ăn tươm tất hơn, thịnh soạn hơn.

Và chuyện để các “người hùng” nhịn đói đến đêm cho kịp tiến độ chương trình vinh danh thì hy vọng ban tổ chức đã “rút kinh nghiệm sâu sắc” và lần sau sẽ chuẩn bị sẵn các phương án dự trữ lương thực cho đoàn. Thôi thì coi như các cầu thủ được ngay một kinh nghiệm làm người nổi tiếng.

2- Màn diễn bikini trên máy bay

Coi như Vietjet đã tự đào mồ chôn mình. Tự bắn vào chân mình không những một phát mà còn tận hai phát. Màn trình diễn phản cảm thì tôi không nói nữa, đến xin lỗi cũng không chân thành. Lỗi rành rành không nhận lại đi đổ thừa là “tự phát của nhóm hậu cần”. Đến đứa trẻ con cũng hiểu là không có người bày trò, chỉ đạo, tính toán, chuẩn bị thì ở đâu ra cái màn đó.

Tôi đã đọc lời giải thích và xin lỗi của bạn người mẫu H. trong nhóm người mẫu đó. Tôi thấy nó thành thực và có thể chấp nhận được lời xin lỗi đó. Còn lời xin lỗi của Vietjet không thể chấp nhận được. Dĩ nhiên chấp nhận lời xin lỗi không có nghĩa là đồng ý với sự việc đã diễn ra.

Việc đã xảy ra thì đã xảy ra rồi, nhưng ứng xử thế nào trước một sự việc không hay đã lỡ xảy ra cũng là việc quan trọng. Tôi không thấy báo chí có đưa lại một lời xin lỗi nào từ phía VFF về việc đã để một sự việc như thế xảy ra, mà chỉ thấy trích lại là “VFF rất tiếc và hoàn toàn không biết gì”. Tôi nghĩ rằng trong những sự việc như thế này, VFF cũng vẫn nên xin lỗi. Lỗi của VFF là đã không làm việc kỹ với Vietjet về việc tổ chức chuyến bay, để đối tác tự tung tự tác như vậy.

Trong những lần sau, VFF cần làm việc chi tiết và chặt chẽ hơn với các đối tác, quy định rõ là ngoài những hoạt động hai bên cùng thống nhất thì không được phép có các chương trình “tự phát” nào hết. Thiết nghĩ, những ai có mặt trên chuyến chuyên cơ VFF cũng nên nắm được.

Và khi có những sự cố bất thường như vậy, VFF nên có phản ứng nhanh như là yêu cầu ngừng ngay lại.

3 – Ông Lân Trung xí xớn vẫy tay chào trên xe bus của đoàn

Việc này mọi người đã lên án khá nhiều, nhưng tôi vẫn thấy có những ý kiến cho rằng ôi vui tí chả sao, chuyện nhỏ không cần phải làm to… Ơ hay, thế khi đi sinh nhật người khác bạn có vì vui quá mà xông ra ước hộ rồi thổi nến sinh nhật của người ta không??

Cá nhân tôi thấy đây không phải chuyện nhỏ. Phản cảm hơn cả việc trình diễn bikini trên máy bay. Nói nhẹ thì là vô duyên, mà nói cho đúng thì là vô liêm sỉ. Đúng là dạng phần tử cơ hội.

Nghe câu “VFF không bình luận và ông Trung làm đúng phận sự” của ông tổng VFF là hiểu ông Trung có cái ô lớn rồi.

Để tránh những sự việc nhố nhăng như thế này không xảy ra lần nữa, xét thuần túy về mặt tổ chức thì không khó. Nhưng nghe cái câu bao che của ông tổng VFF thì lại thấy rất gian nan.

4 – (Đừng) nói gì với các cầu thủ và ban huấn luyện khi gặp mặt?

Nói gì thì nói, đừng có nói là tôi đã phải chờ mấy giờ mấy phút mấy giây. Nghe nó nhỏ bé lắm. Thế nếu lên tận sân bay đón đoàn chẳng nhẽ khi gặp lại kể rằng đã phải dậy từ sớm thế này thế nọ hay sao? Nếu là tình cảm chân thành không ai người ta nói ra những điều như vậy.

Cũng đừng có nói là đoàn vui thì đói cũng không sao nhỉ. Không cần phải tới tận giờ cơm chiều mà trước tình hình đường đông di chuyển chậm như vậy đã rất nhiều người xót ruột cho đoàn không biết bao giờ họ mới được ăn, không biết trên xe có gì ăn không, không biết buổi trưa họ ăn gì.

Thế mà có người đã không mời các cháu được bữa cơm lại còn vô duyên, vô cảm.

 

Còn một vài chuyện nữa nhưng thôi kể ra nữa thì cũng hơi vụn vặt, nên chỉ nói mấy chuyện khó chịu nhất thôi.

Tưởng được nằm mơ giữa ban ngày một tí ai dè giữa cơn mơ vẫn chạy không thoát khỏi những thực tại đáng buồn. Hy vọng sẽ có những lần sau khá hơn.

Sau trận chung kết

Là khép lại một hành trình. Là bắt đầu một chặng đường chinh phục mới. Đúng như Tiến Dũng viết.

Cảm ơn các chàng trai, ban huấn luyện, và tất cả những người đã đổ bao công sức vào bóng đá Việt Nam để chúng ta có được một hành trình U23 Châu Á đầy cảm xúc như vừa rồi. Nhờ có hành trình ấy, Việt Nam vừa có một ký ức tập thể vô cùng tươi đẹp.

Cảm ơn các chàng trai đã biến tất cả người xem bóng đá Việt Nam trở thành những người đang yêu trong mấy tuần vừa qua.

Với cá nhân tôi, bóng đá là một tình yêu phai nhạt đã lâu. Sau một thời ăn ngủ bóng đá, khóc cười cùng bóng đá, thì mười mấy năm vừa rồi tôi chỉ còn xem bập bõm và thậm chí bỏ xem cả tin tức. Trận bóng lớn cuối cùng mà ký ức tôi còn lưu lại là một trận chung kết C1. Với bóng đá Việt Nam tôi lại càng thờ ơ. Ngoài những ký ức về một “thế hệ vàng” ngày trước, những cái tên như Văn Quyến, Công Vinh không gợi lên cho tôi cảm xúc gì. Tôi cũng không biết đã bao giờ xem CV đá hay chưa nữa.

Cho đến khi U23 Việt Nam thắng Iraq tôi mới bắt đầu quan tâm trở lại. Nhưng trận đá với Qatar ban đầu tôi cũng chẳng dám xem. Tôi không có niềm tin gì vào trận đấu ấy. Hay nói đúng hơn, tôi không dám gieo xuống một niềm tin, vì trong lòng đầy nỗi sợ hãi một sự thất vọng. Chả cần tìm hiểu tôi cũng biết Qatar là đội mạnh. Thắng Qatar thì vào đến chung kết cơ mà. Làm sao tôi dám mơ.

Tôi cứ thấp thỏm vừa làm việc chốc chốc lại mở một cái trang tin tường thuật trận đấu để hóng xem diễn biến thế nào. Việc Qatar ép sân, rồi ghi bàn lại càng khiến tôi không dám xem Việt Nam đá.

Và rồi Quang Hải ghi bàn.

Đến giờ này thì cụm từ “Quang Hải ghi bàn” đã có thể gợi lên vô vàn cảm xúc đối với người xem bóng đá Việt Nam.

Quang Hải ghi bàn. Thật như một câu thần chú.

Lúc ấy tôi không thể chỉ xem tường thuật bằng chữ nữa. Lúc ấy tôi hiểu ra rất nhanh là nếu tôi không xem trận đấu ngay là tôi sẽ bỏ lỡ cuộc sống đang diễn ra, như thể cuộc sống sẽ trôi qua ngay trước mắt tôi mà tôi không còn là một phần của nó.

Sự dõi theo ngắn ngủi của tôi với U23 Việt Nam tại giải đấu này, từ lúc Quang Hải ghi bàn gỡ hòa 1-1 trước Qatar cho đến hết trận chung kết kịch tính ngày hôm qua cũng đã khiến tôi cảm thấy mình quá may mắn vì đã được xem các bạn đá và được sống trong những cảm xúc mà tôi sẽ không bao giờ quên.

Cũng như nhiều người khác, tôi rất khâm phục các bạn và cũng học được nhiều điều từ các bạn.

Hôm nay, 28/1/2018, chào mừng các bạn trở về nhà!

 

Trước trận chung kết

Quá nhiều cảm xúc, quá nhiều suy nghĩ, quá nhiều câu hỏi từ sau trận thắng lịch sử của U23 Việt Nam trước U23 Qatar ngày 23/1/2018. Cũng cố gắng viết ra một vài dòng suy nghĩ, nhưng rồi vẫn lung tung beng, nhiều suy nghĩ vẫn chưa viết ra được thành lời cho chuẩn xác.

Loáng một cái đã đến ngày chung kết. Nhà chẳng có lá cờ nào. Nhưng tóc trên đầu đã kịp đỏ B-) . Không có sao vàng trên đầu. Nhưng không sao cả. Bao nhiêu Sao Vàng đang ở Thường Châu hết rồi. Thời tiết Thường Châu vẫn lạnh.

Ngày nào cũng mải miết đọc tin về U23. Trong khi các cháu gái rồ dại vì các chàng trai, mình lại nhiệt liệt hâm mộ ông già người Hàn. Trai trẻ có thể máu, trông có vẻ tự tin, nhưng dường như về tinh thần ông già vẫn đang làm một chỗ dựa vững chắc. Cho toàn đội. Cho cả một đất nước vừa mới quen.

Việt Nam nên tạc tượng ông Park! Ông ấy không chỉ là Guus Hiddink Việt Nam. Ông ấy là một người Hàn Quốc vĩ đại. Mr Park Hang-Seo is The Great Korean.

Như một bài viết mới đăng trên TTO, chúng ta ai cũng hiểu là Uzbek rất mạnh. Nhưng đã vào trận thì phải quyết thắng. Từ sau cái buổi chiều 23/1/2018, Việt Nam đã vĩnh viễn thay đổi! Đã vào trận phải quyết thắng! Phải dám nghĩ thì mới dám làm!

Một số anh nhà báo trên Fox Sports cứ bàn ra tán vào chuyện Việt Nam chơi phòng thủ, rằng thì là mà phòng thủ không nằm trong DNA của người Việt, blah blah blah. Các anh thân mến, đã từ lâu chúng ta đều biết chẳng có gì bất biến, mọi thứ đều thay đổi.

Việt Nam là một nước nhỏ nằm ở vị trí đắc địa, là nơi cửa ngõ hướng ra biển, là lý do vì sao các nước lớn luôn nhòm ngó. Chính vì thế, trong DNA của chúng tôi luôn dành chỗ cho sự linh hoạt. Chúng tôi luôn buộc phải linh hoạt.

Tại sao người hâm mộ Việt Nam vốn chuộng lối đá tấn công, như ông Park nói là ai cũng muốn đội tuyển đá như Barcelona, nay lại điên cuồng cổ vũ đội nhà chơi một lối chơi phòng thủ chắc chắn hơn, thực dụng hơn?

Đó không phải chỉ vì chúng ta đang đối đầu với những đối thủ lớn. Đó cũng không phải là vì người Việt Nam quá háo một cái danh hiệu cho bóng đá nước nhà.

Đó là vì tròn hai mươi năm trước đây, Việt Nam có một trận thua cay đắng mà trong suốt hai mươi năm qua người Việt chưa bao giờ quên. Đó là trận thua rất ất ơ trước Singapore sau khi đã thắng Thái Lan, đối thủ truyền kiếp, một cách ngoạn mục.

Trước khi U23 Việt Nam làm nên những kỳ tích lần này, ký ức cuối cùng của tôi về đội tuyển chính là cái năm 1998 ấy.

Người Việt Nam lên mây rất nhanh. Thực tế dường như mới là cái chúng ta thiếu.

Chưa bao giờ tôi được thấy một Hà Nội vui ngập tràn từ nhà ra phố như cái đêm ngày 23/1/2018. Chưa bao giờ tôi được thấy Việt Nam lại chung nhau một niềm hạnh phúc vô bờ bến như thế. Xưa giờ người Việt Nam chỉ biết nói “vui như Tết” là hết cỡ, nhưng ngày hôm đó mọi người đã phải nói “vui hơn Tết”. Niềm vui của ngày hôm đó là một đỉnh cao mới của hạnh phúc mà người Việt không còn đủ lời để diễn tả.

Ngày hôm nay, chúng ta đứng trước một đối thủ vô cùng mạnh. Hà Nội đang xám màu mưa. Thường Châu vẫn lạnh và bất lợi. Việc của chúng ta là quyết thắng!

Chúc các chàng trai thật bình tĩnh, tỉnh táo, lì đòn, hỗ trợ lẫn nhau, và tự tin dứt điểm! Cứ bình tĩnh mà thắng!

Nói gì về thất bại?

Một lần một người bạn, tạm gọi là A., tâm sự với tôi rằng tôi là người duy nhất bạn ấy dám kể cho nghe về những thất bại của bạn ấy, còn với những người khác bạn ấy chỉ dám nói về những thành công. Về nhà tôi tự hỏi tại sao lại như thế. Và rồi tôi đặt ra một giả thuyết là phải chăng vì tôi là một kẻ thất bại nên khi kể cho tôi nghe thì A. cảm thấy được an ủi hơn, vì xét cho cùng những thất bại của A. cũng chưa là gì so với tôi. Và tôi cũng hơi chột dạ, phải chăng vì thế mà A. hay chơi với tôi. Nhưng dù có là như vậy thật thì tôi cho là cũng do bản năng, hay tiềm thức gì đó thôi, chứ không phải A. ý thức được điều đó.

Nhưng những suy nghĩ đó làm tôi nhớ những ngày còn đi học, tôi có một người bạn khác, tạm gọi là B., mà tôi có cảm giác là luôn có sự cạnh tranh ngầm với tôi, hay thường than phiền với tôi về những lo lắng trong học hành nhưng rốt cuộc kết quả học tập của B. không bao giờ tệ như những gì B. kêu ca cả, và hình như là đều nhỉnh hơn tôi đôi chút. (Tôi thì không so mình với bất cứ ai cả nên những chuyện hơn kém như vậy quả thực tôi không nhớ.) Tôi duy trì một tình bạn bình thường với B. nhưng chỉ khi một người bạn khác, tạm gọi là C., bước vào cuộc đời tôi thì tôi mới nhận ra rằng B. không phải là một người bạn thực sự của tôi, mà có lẽ chỉ muốn “làm bạn” với tôi để bên cạnh B. luôn có một người kém hơn B. một chút. B. có lẽ giống như kiểu frenemy.

C. luôn thẳng thắn với tôi về những gì C. muốn đạt được và dự định phải cố gắng ra sao để đạt được mục tiêu (thay vì suốt ngày rên rỉ là ôi không đạt được đâu, không đạt được đâu và cuối cùng ồ thế nào mà mình lại vẫn đạt được này). C. và tôi dành nhiều thời gian nói về những gì chúng tôi thích. C. mang đến cho tôi năng lượng tích cực và giúp tôi hiểu thế nào là một người bạn thực sự. Chúng tôi làm bạn đến tận bây giờ.

Quay trở lại câu chuyện thất bại, hay đúng hơn là chuyện tôi thất bại. Sau khi tự hỏi mình rằng tôi có phải một kẻ thất bại không, tôi cũng chẳng biết phải trả lời thế nào cho thỏa đáng. Rõ ràng thất bại và thành công chỉ là những khái niệm tương đối vì mỗi cá nhân, mỗi tập thể, mỗi nền văn hóa tại những thời điểm khác nhau sẽ định nghĩa thất bại và thành công theo những cách khác nhau, có khi còn đối lập nhau. Còn xét về cá nhân thì ai chẳng có cả thất bại lẫn thành công, chẳng có ai là hoàn toàn thất bại hay hoàn toàn thành công.

Nhưng nói một cách tương đối thì có lẽ là kể từ khi bước chân vào cổng trường đại học là cuộc đời tôi bắt đầu thất bại liên tiếp trên mọi mặt trận. Và hành trình thất bại đó kéo dài hơn cả một thập kỷ. Hay nói một cách thời thượng, tôi đã dành cả thanh xuân để thất bại. Dĩ nhiên là cũng có những việc có thể gọi là thành công, nhưng những thành công ấy trở nên thật nhỏ bé trước những thất bại thật vĩ đại.

So no one told you life was gonna be this way

Your job’s a joke, you’re broke, your love life’s D.O.A.

It’s like you’re always stuck in second gear

When it hasn’t been your day, your week, your month, or even your year

(F.R.I.E.N.D.S)

Thật ra ngày ấy tôi không nghĩ nhiều đến chuyện thất bại hay chuyện tôi có phải là một kẻ thất bại hay không, bởi vì đơn giản tôi sinh ra đã là một kẻ không ham thành công gì cho cá nhân mình. Đôi khi tôi cũng thử cố gắng lục lọi trong con người mình xem mình có một ham muốn được thành công trong một lĩnh vực địa hạt nào đó hay không, nhưng tìm mãi vẫn không thấy. Đến tận bây giờ tôi cũng vẫn chưa bao giờ ao ước trở nên giàu có hay có một sự nghiệp rực rỡ hay có một gia đình nhỏ êm ấm hay đơn giản hơn một chút là có bằng cấp này nọ chẳng hạn.

Vậy với một kẻ không ham thành công thì liệu thất bại có nhẹ tựa lông hồng không?

Câu trả lời là không. Thất bại cũng mang đến cho tôi những cảm giác tiêu cực như chán nản, tự ti, và mất hy vọng như những người khác. Chỉ có điều là trước đây tôi không gọi tên những gì tôi trải qua là thất bại. Tôi chỉ biết là tôi thấy không hài lòng với những gì mình có và cứ loay xoay tìm cách thoát ra để đi tìm một cái gì mới mà không biết chính xác là mình đang đi tìm cái gì. Khi tìm được một cái gì đó khác rồi tôi vẫn thấy không hài lòng và cái vòng tròn chán nản – tìm kiếm ấy nó cứ lặp đi lặp lại. Cho đến một ngày tôi ngừng việc tìm kiếm (vì đã quá chán).

Khi tôi ngừng tìm kiếm thì một công việc tự dưng tìm đến tôi và vô tình nó lại như trở thành một thứ chắp nối lại những mảnh vụn của cuộc đời đã tan vỡ của tôi (như đã khoe khoang hơn một năm nay). Tuy không phải là một thành công gì đáng kể nhưng nó đã trở thành công việc đầu tiên mà tôi cảm thấy hài lòng và muốn gắn bó. Và dĩ nhiên tôi không tránh khỏi việc suy ngẫm xem tại sao công việc này lại khiến tôi hài lòng mặc dù tôi nhận nó hoàn toàn chỉ vì tiền còn những công việc mà tôi đã từng làm trước đây, những công việc tôi đã chủ động tìm kiếm, và đều bắt đầu với ít nhiều hy vọng ấp ủ nào đó, thì lại làm tôi chán nản và bỏ cuộc.

Tôi đã nghĩ ngợi về nhiều yếu tố, nhưng mãi gần đây tôi mới nhận ra rằng một yếu tố quan trọng là cảm giác không thất bại. Các công việc trước đây của tôi hầu hết đều mang tới cho tôi cái cảm giác thất bại. Cái cảm giác không hài lòng, chán nản trước đây của tôi chính là cảm giác thất bại. Các công việc ấy thực ra không phải là thất bại, tôi biết như thế và cũng không ai bảo chúng thất bại cả. Chỉ là sâu thẳm bên trong tôi tự thấy công việc của mình không tạo ra được nhiều giá trị, tôi không hài lòng và tôi bế tắc, dù không biết cụ thể mình muốn đạt đến cái gì để có thể cảm thấy hài lòng.

Trong công việc hiện tại, tôi không còn cảm giác thất bại nữa. Không phải là mọi thứ đều trơn tru, cũng có những khó khăn, có những việc tôi không thích nhưng vẫn phải làm, và cũng có những việc tôi làm không tốt, nhưng sau tất cả tôi vẫn có thể nhìn thấy được giá trị của những gì mình tạo ra, dù cũng khiêm tốn thôi chứ không phải cái gì to tát cả. Nó mang tới cho tôi những năng lượng tích cực mà các công việc trước đây của tôi không mang lại cho tôi.

Nó mang tới cho tôi những năng lượng tích cực, giống như C. Và cũng giúp tôi nhìn về thất bại theo một cách khác, cũng giống như C. đã khiến tôi thay đổi cách nhìn về B. Thất bại đối với tôi hóa ra không phải theo các cách định nghĩa thông thường. Thất bại, với tôi, là một cảm giác.

Giờ thì câu hỏi liệu tôi có phải một kẻ thất bại hay không không còn khiến tôi phải nghĩ ngợi gì nữa. Thất bại chỉ là một cảm giác. Rồi sẽ có những lúc tôi sẽ lại cảm thấy thất bại, không hài lòng, và chán nản. Nhưng hy vọng đến những lúc ấy tôi sẽ không cảm thấy bế tắc nữa. Vì xét cho cùng, thất bại cũng chỉ là một cảm giác.

Miễn là mình đừng có tự nhấn chìm mình trong những cảm xúc tiêu cực mà quên đi rằng đôi khi tư duy logic thuần túy cũng giúp ích được khối việc. Thổ lộ cho hết những cảm xúc tiêu cực ra với ai đó rồi tìm một người lạnh lùng, tỉnh táo mà nói chuyện!

Khi không viết thì làm gì?

Nghe oai quá, cứ như thể là bình thường mình chăm viết lắm ấy. Chẳng qua là hết năm cũng muốn bộc bạch một chút chuyện blog này năm rồi không viết lách gì mấy.

Bảo bận thì cũng không hẳn, nhưng quả là đầu óc bận rộn chuyện này chuyện nọ, không có thời gian suy ngẫm nhiều nên đâm ra cũng chẳng buồn viết.

Với cả, hình như là hết vốn để có thể viết như không cần phải nghĩ. Hồi hai mươi tuổi thì tung tẩy đi khám phá thế giới, nhìn thấy cái gì trải nghiệm cái gì cũng thích về viết ra kể chuyện cho cả thế giới nghe. Sang tới ba mươi đột nhiên thấy mình ngồi xó nhà đào mộ quá khứ lên viết lách. Viết một hồi thì thấy rất khó chịu, cứ như thể cuộc đời mình chẳng còn gì, chỉ còn một quá khứ đã lùi lại phía sau mà cứ tiếc nuối. (Có khi thế thật.) Cũng muốn lại được lao đầu vào cuộc sống như ngày nào, nhưng gì thì gì cũng không còn hai mươi tuổi nữa, muốn cũng chẳng biết lao đầu vào đâu.

Như đã kể ở post trước thì phải, tự dưng cuộc đời ném đến cho tôi một công việc, không phải những gì tôi đã từng theo đuổi, không như những gì tôi đã từng hình dung về một công việc mình sẽ làm, nhưng rốt cuộc lại là công việc khiến tôi thỏa mãn, chú tâm, và (gần như) không còn mơ tưởng đến một công việc khác hoặc phải nặn óc ra nghĩ ngợi xem bỏ việc rồi thì làm gì tiếp đây. Tôi cảm thấy mình bắt đầu biết mùi vị của sự ổn định.

Vậy nên không viết thì tôi sống làm các việc khác thôi.

Trước đây có những lúc lâu lâu không viết gì tôi sẽ cảm thấy bức bối lắm, cứ như cuộc sống của mình thiếu đi thứ gì đó. Nhưng dần dần tôi học được là cuộc sống không nhất thiết phải đóng khung cái gì cả. Hôm nay thế này, mai có thể thế khác. Tốt nhất là cứ theo tự nhiên mà sống, nghĩa là cuộc đời hôm nay có gì thì cứ theo đó mà tính. Nếu cảm thấy không có gì để viết thì thôi không viết đi làm việc khác. Việc này với những người không phải viết để kiếm sống thì cũng không khó lắm.

Nhưng còn một lý do khác nữa khiến tôi có thể ngừng viết mà không thấy muộn phiền gì, đó là, như đã nhắc ở trên, tôi cảm thấy mình đang thiếu vốn để viết lách. Bởi vậy, tạm ngừng viết để sống cũng là việc nên làm. Ngoài ra tôi cũng cố gắng dành thời gian đọc sách, hy vọng qua đó cũng cảm nhận thêm được một vài điều mà cuộc sống nhỏ bé của mình không thể mang đến cho mình.

Rốt cục thì dông dài rồi cũng nên trả lời chi tiết hơn một chút cái câu hỏi mà tôi đã đặt ra ở đây. Năm rồi không dành nhiều thời gian viết lách thì tôi làm gì?

Ngoài việc lao động kiếm sống thì chắc tôi dành nhiều thời gian cho vấn đề sức khỏe, cả cá nhân và gia đình. Đầu năm tôi dính ngay một chấn thương nhẹ, nên cả năm phải ưu tiên việc tập luyện cũng như thay đổi lối sống cho phù hợp hơn với sức khỏe của mình. Rồi giữa năm thì đau mắt, cuối năm thì đau răng, cũng lại tiếp tục thay đổi một vài thói quen sinh hoạt. Nhờ thế mà sau nhiều thập kỷ sống trong lười biếng, rốt cuộc cũng có ngày con sloth tôi đây ngày nào cũng chăm chỉ thể dục thể thao, uống nhiều nước, và tìm hoa quả để ăn. Thật là kỳ diệu.

Trong nhà thì rải đều từ đầu năm đến cuối năm nhiều người đi bệnh viện, nặng có nhẹ có, thành thử tôi cũng nhiều dịp được học làm người nhà bệnh nhân cũng như được tham quan nhiều bệnh viện khác nhau.

Ngoài ra thì cũng chỉ có đọc sách chứ cũng không có hoạt động nào đáng kể. (Vậy mà cũng đòi “không viết thì sống làm các việc khác” nghe như thể nhiều việc khác để làm lắm.) Năm ngoái tôi đọc được 40 quyển nên năm nay cũng mạo muội đặt mục tiêu đọc 36 quyển, nghĩa là trung bình một tháng ba quyển. Đến giờ này thì đang đọc quyển thứ 26 mà không biết có xong nổi trước khi sang năm mới không. Sang năm chắc giảm mục tiêu xuống còn 24 quyển thôi.

Quyển số 26 mà tôi đang đọc là Phan Khôi – Tác phẩm đăng báo 1933-1934. Nếu trước thềm năm mới mà đọc xong quyển này thì tôi cũng đủ mãn nguyện cho cái sự đọc của mình năm nay. Chả là quyển này nó dài quá mà tôi còn trót mua cả quyển 1935 nữa kia. Năm nay đọc cho xong sang năm còn có động lực phấn đấu đọc quyển kia. Ngày trước đọc lõm bõm trên mạng vài bài của cụ Phan Khôi tôi thấy hâm mộ ông cụ lắm. Nhưng nhai một quyển tuyển tập dày gần 600 trang khổ 16×24 lại là một chuyện khác. Một món ăn ngon đến mấy mà ăn nhiều cũng thành bội thực. Nhưng sách đã trót mua những hai quyển, sống chết cũng phải đọc cho xong một quyển chứ.

À còn một việc nữa có lẽ cũng nên nhắc qua, ấy là shopping. Chuyện này nói ra cũng nhiều thứ để bàn lắm, nhưng nói gọn lại thì sau hai năm thắt lưng buộc bụng vì không có tiền, năm rồi tôi lại mua sắm hơi nhiều, từ nội thất cho tới gia dụng cho tới quần áo, giày dép. Gọi là nội thất cho oai, thực ra chỉ là một chiếc giường gấp ném uỳnh vào góc phòng khách sát cửa sổ để có chỗ nằm chơi cho sướng đời, mặc cho nó phá vỡ hết cả kiến trúc nội thất cái phòng khách. Nói nôm na là nó chẳng ăn nhập gì với tất cả các món đồ đã có trong phòng khách. Nhưng nhờ có nó mà cuộc đời bé nhỏ của tôi và của những người đến chơi thì đã được nâng lên một tầm cao mới. Chờ khi nào trúng Vietlot tôi sẽ mua một cái sofa góc thật đẹp để cải thiện mỹ quan.

Chuyện mua quần áo, giày dép thì là một câu chuyện dài về công cuộc tìm kiếm phong cách cũng như học cách tiêu tiền của phụ nữ, ở đây không có đất để kể ra. Còn trong đám “phụ kiện” mà năm rồi sắm sửa tôi ưng nhất là cái balo kéo của Samsonite. Nhờ có nó mà cuộc đời tôi tại các sân bay cũng đã được nâng lên một tầm cao mới, không còn phải lôi thôi lếch thếch đeo (hoặc kéo lê) mấy cái túi vải để giảm tải cho cái cột sống khốn khổ của tôi.

Một lời cuối không chỉ là chuyện lười viết lách năm rồi mà còn cả chuyện lười trả lời một số bạn đã nhắn tin hoặc gửi comment cho tôi, hầu hết là liên quan đến câu chuyện trầm cảm. Loạt bài viết và dịch liên quan đến trầm cảm trên blog này có vẻ được nhiều người tìm thấy khi đi tìm kiếm thông tin trên mạng. Một số người nhắn cho tôi nói rằng họ muốn tôi cho họ ít lời khuyên. Việc này khiến tôi thấy hơi bối rối, vì cơ bản những gì tôi nghĩ có thể hữu ích với những người trầm cảm tôi đã chia sẻ trên blog này rồi.

Thực tế là tôi đã có gặp hoặc có trao đổi riêng với một vài người nhưng tôi không cảm thấy là mình có thể “khuyên” được gì nhiều hơn là những gì tôi đã từng viết ra trên đây. Bởi vì thực sự để có thể “khuyên” bạn một điều gì, ngoài chuyện lắng nghe những gì bạn nói, tôi sẽ gần như phải thực hành như một nhà tâm lý học lâm sàng, mà đó thực sự là một công việc cần có chuyên môn sâu và kinh nghiệm trong khi tôi không có cả hai thứ đó.

Tôi cũng không có hiểu biết về việc can thiệp, trị liệu tâm lý, và điều trị lâm sàng ở Việt Nam nên lại càng không dám đưa ra lời khuyên nào. Tôi chỉ dựa vào một ít trải nghiệm của mình, viết ra vài điều hy vọng những người trầm cảm đọc xong có thể hình dung rõ hơn một chút về chứng trầm cảm và các biện pháp can thiệp, hỗ trợ để khi tìm kiếm sự giúp đỡ ở đâu họ cũng bớt mù mờ, có thêm chút niềm tin, hoặc có thể tỉnh táo hơn trong việc tìm kiếm đúng sự giúp đỡ mà mình cần hoặc hợp tác với người điều trị được tốt hơn. Hoặc làm một điều gì đó để giúp đỡ chính mình.

Trầm cảm không có nghĩa là bạn sẽ mất đi lý trí của mình. Cơ bản là bạn gặp khó khăn trong việc kiểm soát cảm xúc của mình, và qua đó làm cho lý trí dường như rối loạn. Nhưng sẽ có những lúc cảm xúc hỗn loạn lắng xuống, bạn sẽ lắng nghe được lý trí của mình. Khi đó có thể đọc một vài bài viết của tôi sẽ hữu ích với bạn.

Dĩ nhiên tôi cũng hiểu đọc chỉ là một trong nhiều hình thức tiếp nhận thông tin và viết cũng chỉ là một trong nhiều hình thức chia sẻ. Nhưng ở một chừng mực nào đó, viết là cách tốt nhất tôi có thể chia sẻ.

Một bài dài để kết lại một năm yên ắng. Cảm ơn các bạn đã ghé chơi và hẹn gặp lại năm tới.

Trôi miên man về đâu một nhành hoa mới nở…

Tiêu đề chỉ mang tính minh họa, không liên quan đến bài viết.

Độ này trời hay mưa. Trong lúc lăn tăn giữa mấy đôi giày để đi những ngày mưa, tôi nhận ra là tôi có ký ức rất mơ hồ về mùa mưa năm ngoái. Hè năm ngoái mưa thế nào nhỉ? Năm ngoái tôi đâu có mất thời gian tần ngần trước mấy đôi giày đâu nhỉ? Năm ngoái tôi đi giày nào nhỉ? Những ngày mưa năm ngoái tôi đi giày nào nhỉ?

Cảm giác rất lâu rồi cuộc sống của tôi mới được ổn định đến độ tôi có thể so sánh năm hiện tại với năm trước. Dạo này gặp bạn bè tôi rất hay khoe là tôi đã thoát khỏi cái cảnh lúc nào cũng muốn bỏ việc. Thực tế là từ ngày ra trường tới giờ, hơn một chục năm, năm nào cuộc sống của tôi cũng có thay đổi về công việc.

Tôi biết nhiều người cũng luôn muốn nhảy việc, nhưng họ không nhảy. Đôi khi họ cũng muốn nhảy việc nhiều như tôi, hoặc không nhiều thì cũng một đôi lần. Nhưng nhảy việc nhiều cũng ngán như làm mãi một nơi vậy. Năm 30 tuổi, tôi bỏ việc và chán ngán tới mức chả buồn đi tìm việc, ai gọi gì thì làm, sống chết đói hơn một năm trời, cho tới khi một công việc từ trên trời rơi tòm xuống đầu trong lúc tôi cũng bắt đầu ớn cái cảnh phải vay mượn gia đình để sống. Tôi nhận công việc ấy đơn giản là vì tiền, thay vì cứ kén cá chọn canh như trước đây.

Cuộc đời thật khó lường. Cái công việc trên trời rơi xuống mà tôi cũng chẳng trông đợi gì ở nó ngẫu nhiên lại trở thành một công việc phù hợp với tôi, với lối sống hiện tại của tôi, và tới nay gần một năm rưỡi tôi vẫn muốn tiếp tục. Hồi mới nhận việc, tôi có nói với sếp, tui chưa làm ở đâu được tới hai năm cả, giờ nếu tui làm cho ông được tới hai năm là coi như lập được kỷ lục mới đó. Ông sếp gật gù, được để coi sao. Biết ổng hiền, tôi làm tới: ông ráng làm sếp cho tốt nha. Ổng cười ha hả. (Thật ra tôi chỉ tỏ vẻ nguy hiểm, còn sếp tôi mới “nguy hiểm” thật. Ổng chả chấp cái loại như tôi.)

Hiểu được mình thích gì với tôi rất chi là khó. Tôi biết nhiều người chỉ khịt mũi một cái là biết họ có thích hay là không. (Con mèo nhà tôi cũng vậy.) Tôi thì thích khám phá cái mới, nên khịt mũi một cái thì cái gì mới lạ tôi cũng thấy thích hết. Cơ chế của tôi không phải là khịt mũi, cơ chế của tôi là phải trải nghiệm rồi mới biết được.

Thật ra trước đây tôi không nghĩ được như vậy, tôi học được điều này là nhờ đọc các trang phân tích tính cách, ví dụ như thế này:

Like other NP types, ENFPs place high value on their personal experiences when it comes to discerning truth. Though not to the same extent as ESFPs, for ENFPs, “experiencing is believing.” Because of the high value they place on their personal experiences, ENFPs may feel they cannot fully know themselves until they have tried just about everything (contrast this with INJs, who feel they know whether they will like something without needing to experience it).

Nguồn: http://personalityjunkie.com/enfp/

Còn trẻ thì trải nghiệm nhiều thứ thì vui, nhưng cái rủi là nhiều khi trải nghiệm chỉ mang lại một kết luận là mình không thích một thứ gì đó, chứ cũng không nói được cho mình biết là mình thích gì. Không phải A có thể là B, có thể là C, mà cũng có thể là D. Nhưng B hay C hay D thì tôi không biết. Vậy nên ngoài việc ngẫm lại thật kỹ những trải nghiệm trước đây, tôi đành phải cậy nhờ vào dòng đời xô đẩy, kiên nhẫn với những trải nghiệm mới.

Công việc hiện tại của tôi, mà tôi nghĩ là có thể gắn bó, ít nhất là vài năm nếu có cơ hội, chẳng giống như những gì tôi đã từng thử hình dung về một công việc yêu thích. Hồi đầu tôi vẫn có cảm giác mình đang làm gì sai sai, rằng đây không phải lĩnh vực mình muốn cống hiến, không phải nhóm mình muốn target, và một ngày nào đó những cái thôi thúc thuở ban đầu kia cũng sẽ trỗi dậy và lôi tuột tôi sang một công việc khác.

Nhưng công việc này mang tới cho tôi một ích lợi mà tôi không có nhiều từ các công việc trước đây, đó là sự trưởng thành. Hồi mới ra trường đi làm tôi cảm thấy không làm chủ được công việc và nghĩ là do mình không được học hành bài bản tử tế. Rồi tôi đi học. Học rồi lại về đi làm thì tôi lại thấy mình loay hoay trong những mớ bòng bong của thế giới bên ngoài sách vở. Chỉ đến khi làm công việc này tôi mới dần dần học được một số kỹ năng cần thiết để làm việc, mà người ta vẫn gọi là kỹ năng mềm đó. Điều đó giúp tôi chủ động hơn trong công việc và không cảm thấy rối ren nữa. Tôi cũng học cách tìm kiếm sự giúp đỡ từ những người xung quanh thay vì thảy lên bàn sếp một cái đơn xin nghỉ việc khi thấy quá tải và stress.

Thôi thì cũng tạm biết thế. Mai này không phải tự xin nghỉ mà bị sếp tống cổ đi thì lại từ từ tính tiếp. Ít ra từ giờ cũng bắt đầu hiểu rõ hơn một công việc như thế nào thì phù hợp với mình, hy vọng không còn trở lại những ngày tháng cứ lồng lộn lao vào những công việc đầy mệt mỏi và nhiều áp lực.

Mưa vẫn mưa bay trên tầng tháp cổ…