Tag Archives: nói

Tút Tút 25 tuần

Tút Tút đã được 25 tuần, tức là một tuần nữa em sẽ tròn 6 tháng. Mình đã trở thành bảo mẫu toàn thời gian cho em được hai tuần. Tút Tút ở nhà vốn có tên khác. Tút Tút là cái nickname mình đặt thêm cho em sau một lần dỗ em ngủ mình nghĩ ra trò bảo em đóng giả làm cái đồng hồ báo thức kêu tút tút và em rất chi là khoái chí.

Em đã ăn dặm tuần đầu tiên với cháo trắng. Nhìn chung là ổn, chỉ có hai ngày mình cho em ăn hẳn 20ml (vì trước đó cho em ăn 10ml thấy em có vẻ thòm thèm) thì thấy bữa sữa sau em ăn xong nghỉ ngơi rồi mà vẫn bị trớ ra nhiều. Hai hôm tiếp mình giảm xuống 15ml như sách hướng dẫn thì thấy em ổn.

Mẹ Tút Tút định hướng cho em ăn dặm kiểu Nhật và trang bị cho hai bác cháu sách vở, đồ nghề, bác cứ thế nghiên cứu làm theo thôi. Mình đọc sách (Ăn dặm kiểu Nhật) thấy triết lý và nguyên tắc của tác giả rất hợp lý và dễ hiểu, đồng thời thực đơn cũng giống gu ăn uống của chính mình và mẹ Tút Tút là thích ăn đồ đơn giản, rau củ luộc không cần chấm gì.

Thấy mình cho em ăn cháo trắng cả tuần nhiều người đã giục trộn rau vào cho em ăn nhưng quả thực mình thấy cháo trắng không đã rất thơm ngon mà. Nhà mình lâu nay toàn ăn gạo thơm RVT, nấu cơm mở nồi ra đã thơm lừng, nấu cháo cho em mình thấy cũng thơm ngon hấp dẫn mà. Hai tuần tới mình chưa định trộn gì vào cháo cho em đâu mà chỉ giới thiệu lần lượt các loại rau củ quả cho em thôi.

Mình cho Tút Tút ăn không gặp chút khó khăn gì. Bữa đầu tiên mình hơi hồi hộp nhưng em ăn rất nhiệt tình, dù chưa quen nên cháo đút vào ban đầu có trào ra chút. Trong clip mẹ Tút Tút quay lại lúc em ăn dặm bữa đầu tiên còn có đoạn em lao đầu vào bát rất hào hứng ^.^.

Ban đầu mình nghĩ Tút Tút cũng dễ nên mọi thứ thuận lợi như vậy, nhưng một hôm xem bà cho Tút Tút ăn mình mới thấy nếu làm sai cách thì dễ cũng thành khó. Hôm đó em ăn 15ml cháo mà đã mất kiên nhẫn, đòi ra khỏi ghế ăn. Kinh nghiệm của mình là cho em ăn từ từ, chút một, nếu thấy một thìa em không nuốt được hết mà bị trào ra thì giảm lượng lại, chờ em ăn xong từng miếng rồi mới xúc tiếp thìa nữa, không đi đâu mà vội. Quan trọng là phải quan sát và lựa theo phản ứng của em ở từng thìa một. Với khi cho em ăn bao giờ mình cũng nói chuyện vui vẻ với em (xong rồi, cháo này con, mình ăn nhé, há miệng nào, ăn nào, ăn tiếp nhé, có ngon không, ngon nhờ…).

Việc nói chuyện tạo không khí tích cực như này trong sách cũng có viết, nhưng mình làm chủ yếu là vì bản thân mình thích thế. Không đọc sách thì mình cũng sẽ vẫn làm thế vì mình thích nói chuyện với em, không phải là để nịnh em ăn mà để việc cho em ăn trở nên vui vẻ cho chính mình nữa. Mình thích quan điểm của tác giả Chiharu là ban đầu ăn dặm chỉ để em tập ăn chứ không đặt nặng chuyện ăn bao nhiêu, dinh dưỡng thế nào, nên mình cũng không tạo áp lực gì cho cả mình lẫn Tút Tút. Mình cũng xác định trước là nếu em không thích mình sẽ ngừng, không ép, không cố. Chứ mình thấy khi bà cho em ăn lúc em đã hơi khó chịu (có thể do đút nhanh quá hoặc gì đó không biết) mà bà vẫn đút tiếp cho em ăn như để hoàn thành cho được 15ml, đâm ra em có hơi cáu.

Tuần tới bắt đầu cho em ăn thử các loại rau củ quả mình vẫn tinh thần này, em không thích là ngừng ngay không ép. Nếu có gì em không thích thì sau này mình sẽ thử chế biến kiểu khác như trộn với cháo hoặc trộn với gì khác. Nếu em vẫn không thích thì thôi. Chứ mình đã chứng kiến nhiều em phải ăn cháo hổ lốn cho đủ chất trông rất tội. Tút Tút có cô em họ nay đã đi học lớp 1 mà rất sợ ăn, rất tội nghiệp.

Nhân nhắc đến chuyện nói chuyện với Tút Tút, mình cảm thấy là người lớn ít/ngại nói chuyện với trẻ con là vì nghĩ là trẻ con chưa biết gì, chưa hiểu gì. Thật ra các em đang quan sát và lắng nghe thế giới xung quanh mà. Hồi xưa một giáo viên tiếng Anh người Anh mình quen có chia sẻ một bí quyết học tiếng Anh là nghe thụ động không cần phải cố gắng hiểu. Ông giải thích là cách trẻ con học nói tiếng mẹ đẻ cũng như thế, ban đầu chỉ nghe thôi. Khi các em bập bẹ được những từ đầu tiên thì không phải là một điều kỳ diệu mà là kết quả của việc lắng nghe người khác nói trong suốt 1-2 năm đầu đời.

Mình thì hay nói chuyện với Tút Tút. Mình nói chuyện với Tút Tút từ ngày em còn chưa thèm nhìn mình kia. Nhưng mình thích thì mình cứ nói thôi, cho tới khi em bắt đầu biết nhìn vào mắt mình, biết chăm chú lắng nghe, và biết ầu ơ đáp lời. Giờ thì em đã biết hét i a.

Vậy nói chuyện gì với tụi lít nhít tưởng như chưa hiểu gì chưa biết gì và đáp lời ta thì rất hạn chế? Trước hết bạn phải tưởng tượng em là một đứa trẻ đã lớn, đã nghe hiểu hết những gì bạn muốn nói, chỉ là chưa đủ ngôn ngữ để nói chuyện lại như người lớn thôi. Giải phóng được bản thân khỏi việc coi em là “con nít không biết gì” thì tha hồ chuyện. Các chuyện dễ nói nhất là chào hỏi em, kể chuyện cho em nghe, hỏi em tối qua ngủ có ngon không, có quấy bố mẹ không, hôm nay em đã làm gì, có đi chơi không, có ăn cái này làm cái kia không (bịa đặt ra mà hỏi), có thích không, sau đó tự thay em trả lời rồi quan sát phản ứng của em. Rồi bạn có thể phát huy trí tưởng tượng sau này em lớn bạn sẽ làm gì với em, cho em ăn gì, cho em đi chơi đâu… Đến giờ mình đã hứa hẹn với Tút Tút đủ thứ hầm bà lằng trên trời dưới biển rồi.

Hồi đầu mẹ Tút Tút cũng không biết nói chuyện gì với Tút Tút nhưng sau mấy hôm nghe bác với bà với bố em bịa đặt đủ thứ nói chuyện với em thì dần dần cũng học được cách nói chuyện với em như vậy. Khỏi lo hết chuyện để nói vì ngày nào trong cuộc sống của người lớn chẳng nảy sinh cái này cái kia. Hoặc cứ nhìn quanh nhà hay nhìn em mà tưởng tượng ra thôi. Ai đã đánh mất trí tưởng tượng thì thông qua chơi và nói chuyện với trẻ con chắc sẽ khôi phục lại được đấy.

Tóm lại là mình đang khởi đầu công việc bảo mẫu này rất thuận lợi, rất vui vẻ, luôn nhận được sự hỗ trợ của bố mẹ và bà ngoại Tút Tút. Bà ngoại thì có chút bất đồng trong việc cho Tút Tút ăn (lúc nào cũng sợ cháu đói và nếu cháu nhăn nhó hị hị thì luôn nghĩ là cháu đói) nhưng mẹ cháu thuộc team của mình (như từ xưa đến giờ), và bọn mình cơ bản cũng “xử lý” được bà ngoại bằng cách kiên quyết làm theo cách của mình nhưng tránh xung đột. Cho bà làu nhàu tí nhưng không cãi nhau với bà làm gì cho mất công (vì kiểu gì bà cũng không nghe), mệt người, lại tạo không khí xấu cho Tút Tút. Cũng có những lúc nhượng bộ bà những cái nhỏ nhỏ rồi để kệ bà tự xử lý những vấn đề nảy sinh do bà làm theo cách của bà (ví dụ cho ăn rồi nhưng Tút Tút vẫn hị hị). Những cái quan trọng thì không nhượng bộ (cái này mình học của người Nhật B-)).

Không ít người cảnh báo trước với mình là bỏ việc ở nhà trông trẻ con sẽ bị stress, nhưng mình nhất định không thể bỏ lỡ việc được chăm sóc và nhìn Tút Tút lớn lên từng ngày từng giờ trong năm đầu đời của con với rất nhiều thứ đầu tiên. Giống như với Nemo, mình không kỳ vọng Tút Tút phải trở nên thông minh giỏi giang đa tài hay thành ông này ông nọ. Mình chỉ muốn hai đứa nó được vui vẻ, được yêu thương, được giúp đỡ học hỏi những kỹ năng cần thiết, và được dần dần khám phá thế giới nhiều màu sắc này.

Tự học tiếng Anh cho người bắt đầu (beginners)

Học từ vựng – Learning vocabulary

Đối với người lớn bắt đầu học tiếng Anh, dễ nhất và tốt nhất là bắt đầu bằng việc học từ vựng. Trong khi học từ vựng, việc học PHÁT ÂM ĐÚNG cũng quan trọng không kém gì việc học cách viết và nghĩa của từ. Do đó, một trong những việc đầu tiên cần học là học cách ghi phiên âm và cách phát âm thường có ở trang đầu của mỗi quyển từ điển. Quá trình tra từ điển một từ mới cần chú ý đọc và PHÁT ÂM THÀNH TIẾNG từ đó cho đúng. Ban đầu có thể mất thời gian nhưng người học sẽ nhanh chóng nhớ các cách ghi phiên âm, sau này tra cứu rất nhanh.

Trọng âm của một từ trong tiếng Anh quan trọng như dấu của từ trong tiếng Việt: sai dấu là sai nghĩa cả từ! Một từ tiếng Anh bị phát âm sai sẽ khiến người nghe không hiểu được, đồng thời khi nghe người khác nói, mình cũng không hình dung ra được vì mình phát âm khác! Đây là một kỹ năng cần rèn luyện ngay từ đầu vì khi đã quen cách phát âm sai (phát âm theo cách mình tưởng!) thì rất khó sửa.

Cách học:

  • Cần có một quyển sổ riêng để ghi những từ mới. Sổ nhỏ để có thể thường xuyên mang theo, ôn lại bất cứ khi nào rảnh rỗi.
  • Nếu tự học theo một giáo trình đã biên soạn sẵn, mỗi bài học thường có một chủ đề và có một danh mục các từ vựng sử dụng trong bài, học thuộc lòng theo đó rất có hệ thống.
  • Nên học đại từ nhân xưng, danh từ, động từ, tính từ đơn giản trước rồi mới học những từ phức tạp. Đối với danh từ, có thể ghi tên các đồ vật trong phòng mình/nhà mình bằng tiếng Anh và dán lên mỗi đồ vật tương ứng.
  • Thỉnh thoảng giở từ điển ra và đọc một trang bất kỳ. Với mỗi từ hãy tưởng tượng những khi nào mình cần dùng đến từ đó, đặt thử một câu và ghi lại.
  • Học từ bằng cách đọc một đoạn văn, bài viết, sách, báo sẽ giúp dễ nhớ từ hơn vì có ngữ cảnh và cũng học luôn được cách sử dụng từ. Có thể bắt đầu bằng truyện dành cho thiếu nhi, những dòng tin trên bản tin thời sự truyền hình (CNN, BBC…), những tin ngắn, một website đơn giản… và sau đó đọc những đoạn/bài dài hơn.

Tham khảo thêm:

http://www.englishclub.com/vocabulary/index.htm
http://www.bbc.co.uk/vietnamese/learningenglish/

Học ngữ pháp – Learning grammar

Ngữ pháp là gì? – What is grammar?

Ngữ pháp là hệ thống của một ngôn ngữ. Mọi người đôi khi mô tả ngữ pháp như là ‘luật’ (‘rules’) của ngôn ngữ; nhưng trên thực tế không ngôn ngữ nào có ‘luật’ cả (trừ ngôn ngữ nhân tạo Esperanto). Nếu chúng ta sử dụng từ ‘luật’, chúng ta đang ám chỉ một người nào đó đã tạo ra luật trước, rồi sau đó mới nói thành ngôn ngữ, giống như việc tạo ra một trò chơi. Nhưng ngôn ngữ không hình thành như thế. Ngôn ngữ được hình thành bằng việc con người tạo ra những âm thanh mà sau đó tạo thành từ, ngữ rồi thành câu. Không có ngôn ngữ thông dụng nào là bất biến. Chúng thay đổi theo thời gian. Cái mà chúng ta gọi là ‘ngữ pháp’ chỉ là phản ánh của một ngôn ngữ ở một thời điểm cụ thể nhất định nào đó.

Chúng ta có cần học ngữ pháp để học một ngôn ngữ nào đó không? Câu trả lời ngắn gọn là ‘không’. Rất rất nhiều người trên thế giới nói tiếng mẹ đẻ mà không cần phải học ngữ pháp. Trẻ con bắt đầu nói thậm chí trước cả khi chúng biết đến từ ‘ngữ pháp’. Nhưng nếu bạn đang nghiêm túc trong việc học một ngoại ngữ, câu trả lời lại là ‘có, ngữ pháp sẽ giúp cho bạn học một ngôn ngữ nhanh hơn và hiệu quả hơn.’ Điều quan trọng đối với người học ngoại ngữ là bạn phải coi ngữ pháp như là một thứ có thể giúp bạn, giống như một người bạn. Khi bạn hiểu được ngữ pháp (hoặc hệ thống) của một ngôn ngữ, bạn có thể tự hiểu nhiều thứ mà không cần phải hỏi giáo viên hoặc tra trong sách.

Vì vậy, hãy nghĩ rằng ngữ pháp là một thứ tốt, tích cực; nó giống như những chiếc biển chỉ đường hoặc một tấm bản đồ có thể giúp bạn tìm được đường đi.

(Dịch từ http://www.englishclub.com/grammar/grammar-what.htm )

Cách học:

  • Mua một quyển sách ngữ pháp tổng hợp để tự học và tra cứu. Hiện có 3 quyển sách ngữ pháp khá tốt và đầy đủ có thể dễ dàng tìm mua trên thị trường là: English Grammar in Use (Raymond Murphy), Understanding and Using English Grammar (Betty Azar) và Practical English Usage (Michael Swan).
  • Làm bài tập ngữ pháp. Sách trên thị trường và các website trên mạng rất phong phú các bài tập ngữ pháp tiếng Anh.

Tham khảo thêm:

http://www.englishclub.com/grammar/index.htm
http://towerofenglish.com/grammar.html
http://www.petalia.org/hoctienganh/grammar.htm
http://www.dailygrammar.com/

Nghe – Hearing

Động từ ‘to hear’ trong tiếng Anh được hiểu như là tiếp nhận âm thanh bằng tai.

Bạn có bao giờ tự hỏi: “Tôi đã học tiếng mẹ đẻ như thế nào nhỉ?” Trên thực tế, bạn hầu như không ‘học’ nó một chút nào – bạn cứ tự dưng nói thôi. Một ngày khi bạn khoảng 2-3 tuổi, bạn bắt đầu nói. Ban đầu là một vài từ, không phải là một câu đầy đủ. Nhưng bạn nói ra. Sau đó bạn tự tiến bộ rất nhanh mà thậm chí không phải nghĩ gì đến việc đó. Như một điều kỳ diệu vậy!

Nhưng đó lại không phải là một điều kỳ diệu. Đó là kết quả của quá trình nghe (hear). Khoảng 2-3 năm đầu đời trước khi bạn có thể nói được, bạn nghe tất cả mọi người xung quanh nói thứ ngôn ngữ ấy. Bạn nghe nó một cách vô thức, nhưng điều quan trọng là bạn nghe được (heard). Và sau đó như thể có phép lạ, bạn bắt đầu nói. Tất cả những gì bạn đã nghe được là rất quan trọng để bạn có thể nói được. Trong 2-3 năm đầu đời, từ ngữ đi VÀO TRONG đầu bạn, và sau đó chúng bắt đầu ĐI RA. Do đó, việc nghe tiếng Anh là hết sức quan trọng đối với một người học tiếng Anh. Hãy nghe càng nhiều càng tốt, kể cả khi bạn không hiểu được những gì mình đang nghe thì chúng vẫn giúp ích cho bạn rất nhiều. Bạn thu nhận càng nhiều tiếng Anh, bạn sẽ ‘cho ra’ càng nhiều.

(Dịch từ http://www.englishclub.com/listening/everywhere.htm )

Viết – Writing

Trong giai đoạn đầu học tiếng Anh, viết ra sẽ giúp cho bạn luyện tập suy nghĩ bằng tiếng Anh và là tiền đề để bạn có thể nói được. Viết bất cứ thứ gì bạn thích – Write anything you like!

Cách học:

  • Tham gia một diễn đàn tiếng Anh trên mạng và trao đổi với mọi người bằng tiếng Anh. Tốt nhất là một diễn đàn quốc tế nơi bạn không thể dùng tiếng Việt được!
  • Tập đặt những câu ngắn, rồi tập viết những đoạn ngắn.
  • Đọc một bài viết tiếng Anh, dịch ra tiếng Việt rồi dịch lại ra tiếng Anh
  • Nghe và viết lại những gì mình nghe được
  • Viết nhật ký hàng ngày
  • Viết theo chủ để tùy chọn

Nói – Speaking

Cách học:

  • Nghe nhiều và sở hữu một vốn từ vựng kha khá là chìa khóa cho sự tự tin để có thể nói tiếng Anh! Chat bằng tiếng Anh vừa giúp bạn tập nghĩ bằng tiếng Anh, điều rất quan trọng giúp bạn giao tiếp nhanh và dễ dàng hơn, giống như một bước đệm để bạn có thể nói to thành lời.
  • Đọc to thành tiếng một đoạn viết hoặc một đoạn hội thoại. Tập nói lại không nhìn lời.
  • Tập hát một bài hát tiếng Anh!
  • Nói chuyện với người nước ngoài, đặc biệt là những người bản xứ từ các nước nói tiếng Anh, là cách tốt nhất để thúc đẩy khả năng nói. Voice-chat qua internet cũng là một hình thức bổ trợ.
  • Khi đã có thể nói được nhiều, có thể lựa chọn một chủ đề, nói về chủ đề ấy, ghi âm lại và nghe lại bài nói của mình. Cách này đơn giản mà hiệu quả vì khi nghe được, bạn có thể dễ dàng thấy được sai sót và nhược điểm của mình.

TỪ ĐIỂN

Mặc dù kim từ điển và các phần mềm từ điển ngày càng được ưa chuộng hơn vì sự tiện dụng, một cuốn từ điển in “cổ điển” có những ưu điểm sau:

  • Một trong những bài học đầu tiên khi học bất kỳ một ngoại ngữ nào là học cách ghi phiên âm được in ở trang đầu của mỗi cuốn từ điển.
  • Một cuốn từ điển in là một công cụ đắc lực cho việc học từ vựng.
  • Một cuốn từ điển tốt ngoài việc cung cấp nghĩa (meaning) và cách dùng (usage) của từ còn có những bài tổng hợp như những bài giảng tiếng Anh về từ vựng, có tranh ảnh minh họa, hoặc có đánh dấu những từ nào là những từ thông dụng phổ biến.

Nên mua một quyển từ điển Anh – Anh của các nhà xuất bản lớn như Oxford, Cambridge, MacMillan… để dùng đồng thời với một phần mềm từ điển Anh – Việt và Việt – Anh trên máy tính hoặc internet.

© 2008 Nguyễn Hồng Anh